In Estland is minister van Defensie Hanno Pevkur opgestapt na een fiasco met een defensiecontract voor munitie voor Oekraïne. Estland betaalde zo'n 70 miljoen euro vooruit aan een piepklein Italiaans bedrijf, maar kreeg daarvoor nooit de beloofde granaten. "Een minister leest niet alle contracten tot in detail", reageert Pevkur.
"Niet elk detail gelezen": defensieminister Estland neemt ontslag na fiasco rond contract voor Oekraïne
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Estse minister van Defensie Hanno Pevkur stapt op na een mislukt munitiecontract voor Oekraïne: Estland betaalde 70 miljoen euro vooruit aan een klein Italiaans bedrijf, maar kreeg nooit de beloofde artilleriegranaten.
Het bedrijf Datasel S.R.L., kort voor het contract overgenomen door het Indiase Neco Defence Munitions, had geen ervaring met de productie van artilleriegranaten en leverde volgens Estland "volledig incomplete" en ondermaatse goederen.
In 2024 wilde Estland grote hoeveelheden artilleriemunitie voor Oekraïne aankopen. Daarvoor werd een beroep gedaan op Datasel S.R.L., een bedrijf dat in Italië geregistreerd was, maar kort voordien was overgenomen door het Indiase Neco Defence Munitions.
Het Estse Centrum voor Defensie-investeringen (RKIK), de overheidsdienst die de militaire aankopen uitvoert, sloot uiteindelijk 4 contracten met Datasel. Estland betaalde in totaal ongeveer 70 miljoen euro aan voorschotten.
Bedrijf zonder ervaring
Het bizarre is dat noch Datasel, noch de nieuwe Indiase eigenaar eerder artilleriegranaten had verkocht. Datasel was tot kort daarvoor een zeer klein bedrijf. In 2023 had het maar enkele werknemers en een omzet van iets meer dan 120.000 euro.
In januari 2024 veranderde het bedrijf zijn geregistreerde activiteiten naar de groothandel in wapens en militaire munitie. Op 6 maart 2024 werd Datasel overgenomen door Neco Defence Munitions, een Indiaas bedrijf dat gecontroleerd wordt door de neven Anand en Avneesh Jayaswal. Zij komen uit de familie achter Jayaswal Neco Industries, een groot Indiaas met een jaaromzet van meer dan 600 miljoen euro.
Ondanks de beperkte omvang van het bedrijf krijgt het enkele maanden later toch al een contract van tientallen miljoenen.
Het bedrijf was volgens Estse media wél gemachtigd om te produceren. De productie van artilleriegranaten en bommen werd eerder door het bedrijf genoemd als een toekomstige ambitie, niet als een activiteit waarin het al ervaring had.
Al snel problemen
Dat het bedrijf geen ervaring had met de productie van die granaten, levert al vroeg problemen op. De 1e levering loopt al meteen vertraging op, maar ondanks die problemen werden nog 2 contracten gesloten en nog meer voorschotten betaald.
De eerste munitie had in november 2024 geleverd moeten worden voor Oekraïne. Dat gebeurde niet.
Dat betekent echter niet dat er nooit munitie werd geleverd. Volgens de Estse autoriteiten zijn uiteindelijk voor tientallen miljoenen euro's aan goederen geleverd aan een niet nader genoemd magazijn in Europa. Alleen waren die volgens Estland onvolledig en van onvoldoende kwaliteit.
Een complete artilleriegranaat bestaat niet alleen uit het projectiel zelf. Er zijn onder meer een ontsteker, een en een of primer nodig. De Estse secretaris-generaal van Defensie omschreef de levering als "volledig incompleet".
Minister Pevkur zelf was iets voorzichtiger en zei dat het product niet van voldoende kwaliteit was. Het bedrijf reageert dat de goederen gecontroleerd waren en dat er geen gebreken waren vastgesteld volgens de contractvoorwaarden.
Granaten voor Oekraïne
Estland was in die periode een belangrijke tussenpersoon voor militaire hulp aan Oekraïne. Europese landen hadden grote problemen om voldoende te vinden.
Volgens Pevkur werden in verschillende landen buiten Europa aanbiedingen gedaan via tussenpersonen. Fabrikanten in onder meer Afrika, Azië en de Balkan wilden soms niet publiek bekendmaken dat ze munitie aan Oekraïne leverden.
Estland had al voor meer dan 500 miljoen euro aan militaire goederen voor Oekraïne bemiddeld. Een groot deel van de financiering kwam via de European Peace Facility (EPF) en de opbrengsten van .
Het argument van Pevkur was dus eigenlijk: we moesten snel aan munitie geraken en namen daarvoor risico's.
Maar de huidige directeur van RKIK, Elmar Vaher, zegt dat deze specifieke deal überhaupt niet had mogen worden gesloten. Volgens hem had zelfs een oppervlakkige controle al verschillende onbeantwoorde vragen opgeleverd.
Contract niet in detail gelezen
Gisteren kondigde hij zijn ontslag aan. Hij zei dat hij politieke verantwoordelijkheid neemt voor de problemen binnen zijn departement, ook al zegt hij zelf geen persoonlijke verantwoordelijkheid te dragen voor de mislukte contracten.
Pevkur heeft ook toegegeven dat hij de contracten niet in detail had gelezen. Zijn verdediging is dat de minister niet degene is die individuele aankoopcontracten onderhandelt. "De minister van Defensie onderhandelt geen contracten en telt geen sokken of munitie."
De Estse Rekenkamer uitte eind augustus zware kritiek op de financiële controle bij Defensie. Het parket doet hier sinds 2025 strafrechtelijk onderzoek naar.
