Als consument word je op verschillende manieren (stiekem) verleid om een product te kopen, een abonnement af te sluiten of pakweg een hotelkamer te boeken. Hoewel je dat niet altijd doorhebt, is daar op zich niets mis mee. Maar een consument misleiden, is dan weer verboden. Wat is 'misleiding' precies en wat zegt de wet? Lien Meurisse van de Federale Overheidsdienst Economie licht toe.
Als consument word je vaak verleid, maar wanneer wordt een verkooptruc misleiding? (want dat is strafbaar)
Martijn Donné
Gepubliceerd:
WinWin is het consumentenprogramma van VRT op Radio 2 en VRT 1. Deze week gaat WinWin na hoe je als consument stiekem verleid wordt om (meer) te kopen. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
"Er is geen duidelijk afgebakende grens tussen verleiden en misleiden, zo zwart-wit is het niet", is het samenvattende antwoord van Lien Meurisse van de FOD Economie. "Eigenlijk moet geval per geval specifiek bekeken worden."
Wat zegt de wet? "In de wet staat dat een consument misleid wordt wanneer die onjuiste informatie krijgt. Op zich is dat logisch", stelt Meurisse. "Maar het kan ook zijn dat je wel de juiste informatie krijgt, maar dat die zo is weergegeven dat de gemiddelde consument toch misleid wordt en daardoor een aankoop doet die hij of zij normaal gezien niet zou doen." Als je iets niet zou gekocht hebben als je vooraf had geweten hoe de vork écht aan de steel zit, dan kan je spreken over misleiding.
Wordt de consument verleid of misleid tot een aankoop?
Om te beoordelen of er al dan niet misleidende verkoopspraktijken in het spel zijn, houdt de Economische Inspectie rekening met deze elementen:
het bestaan of de aard van het product
de voornaamste kenmerken van het product
de reikwijdte van de verplichtingen van de onderneming (denk bijvoorbeeld aan informatie over herroepingsrecht)
de prijs of de wijze waarop de prijs wordt berekend, of het bestaan van een specifiek prijsvoordeel
Er bestaat dan wel geen duidelijke definitie van wat misleiding exact is en wat niet, maar toch zijn er een aantal dingen duidelijk verboden. Die noemen we "misleidende handelspraktijken". "Bijvoorbeeld: in een heel klein lettertype, of ergens verstopt op een website, aangeven dat de consument zelf moet opdraaien voor kosten om het product terug te sturen. Dat is verboden", vertelt Meurisse. Dat is op zich wel toegelaten, maar moet je klaar en duidelijk vooraf kunnen lezen.
"Ook lokvogelpraktijken mogen absoluut niet", klinkt het. "Dan maakt een winkel of een supermarkt bijvoorbeeld reclame voor een bepaald product, maar zijn er maar één of twee exemplaren beschikbaar in de winkel. Het doel is dan om klanten naar de winkel te lokken zodat die daar andere producten koopt."
Handelaar moet duidelijk informeren
Verborgen abonnementen, waarbij je als consument dus niet beseft dat je eigenlijk een abonnement aan het afsluiten bent, zijn ook verboden.
"In de meeste gevallen is het een interpretatie van die wet", besluit de woordvoerdster van de FOD Economie. "Het is dan ook vooral aan de onderneming zelf om ervoor te zorgen dat de consument zo correct en volledig mogelijk geïnformeerd wordt. Zo kan de consument met kennis van zaken de keuze maken om iets al dan niet aan te kopen."
Denk je dat je misleid bent?
Dan kan je dat altijd melden bij ConsumerConnec t, een platform van de Federale Overheidsdienst Economie. "Indien nodig kan de Economische Inspectie dan een onderzoek opstarten." Let wel: over dat onderzoek zal je nooit op de hoogte worden gehouden en de Economische Inspectie kan ook geen individuele problemen van een consument oplossen.
Voel je je misleid en wil je graag dat de verkoper dat rechtzet? Neem dan altijd eerst contact op met de handelaar zelf om samen tot een oplossing te komen. Lukt dat niet, dan kan je ook de hulp inschakelen van de Consumentenombudsdienst . Die kan proberen te bemiddelen tussen jou en het bedrijf.
