In een derde van de gemeenten wordt de factuur voor buitenschoolse opvang verhoogd. Netwerk tegen Armoede maakt zich zorgen. "Het hangt heel erg af van waar je nu woont, of je al dan niet die buitenschoolse opvang zult kunnen betalen." Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) garandeert dan weer dat de voor- en naschoolse opvang toegankelijk blijft voor gezinnen die het financieel moeilijk hebben.
Samenvatting:
Vanaf morgen organiseren steden en gemeenten de buitenschoolse opvang op een nieuwe manier, met geld van Vlaanderen en extra bijdragen van 9 op de 10 gemeenten. In 1 op de 3 gemeenten stijgt de prijs voor ouders toch.
Meer dan een derde van de gemeenten noemt de opdracht moeilijk tot onmogelijk waar te maken door de financiering, zegt VVSG-woordvoerder Nathalie Debast.
Netwerk tegen Armoede maakt zich zorgen dat de opvang voor kwetsbare gezinnen afhankelijk wordt van de gemeente waar je woont. "Het hangt heel erg af van waar je nu woont, of je al dan niet die buitenschoolse opvang zal kunnen betalen", zegt Heidi Degerickx van Netwerk tegen Armoede.
Wanneer vanaf morgen de schoolbel rond halfvier opnieuw het einde van de schooldag aankondigt, zijn heel wat ouders nog volop aan het werk. Gebruikmaken van de 'nabewaking' na school is dan vaak de oplossing, al waren er tot nu toe grote verschillen in de kwaliteit van die opvang.
Al jarenlang zijn er daarom plannen van de Vlaamse regering om de opvang voor én na school en tijdens vakantiedagen voor elk kind tussen 3 en 12 jaar kwaliteitsvol te maken: met een vrijetijdsaanbod waarbij elk kind vrij kan spelen of kan ontplooien tijdens allerlei verschillende begeleide activiteiten of hobby's. In vakjargon gaat het om het voor Buitenschoolse Opvang en Activiteiten.
Die theorie is mooi, maar het zijn de gemeenten die - grotendeels - vanaf morgen die plannen waar moeten maken. Dat blijkt niet evident, leert een bevraging van de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG): meer dan een derde van de gemeenten noemt de opdracht moeilijk tot onmogelijk.
"We zien dat steden en gemeenten helemaal achter die doelstelling staan en nu veel meer inzetten op samenwerkingen tussen scholen, verenigingen en opvanginitiatieven. Maar de financiering blijft de grootste uitdaging", zegt woordvoerder Nathalie Debast.
Wat is er nieuw in de kinderopvang in Lanaken? "Leerkrachten worden vrijwillig ingezet voor activiteiten"
Tot dubbel zo duur in Mechelen
Vlaanderen verdeelt jaarlijks 200 miljoen euro onder de 285 Vlaamse steden en gemeenten. 9 op de 10 gemeenten leggen daar zelf nog een bedrag op bij: bij zowat de helft van de gemeenten gaat het om een bedrag hoger dan 250.000 euro.
"Dat doen ze ook om te vermijden dat de prijs moet worden doorgerekend aan de ouders. Bij iets meer dan de helft van de gemeenten blijft de prijs voor opvang hetzelfde", ziet Debast.
In 1 op de 3 gemeenten stijgt de prijs voor opvang alsnog. In Dendermonde gaat het van 1 euro naar 1,35 per begonnen halfuur. In Mechelen verdubbelt de prijs voor sommige ouders van 0,75 euro naar 1,5 euro. In Kortrijk mogen scholen dan weer tot 2 euro per begonnen halfuur aanrekenen.
Heel af en toe - bij 2 procent van de gemeenten - daalt de prijs voor ouders. In Ternat bijvoorbeeld is het vieruurtje niet langer in de prijs inbegrepen en betalen ouders er nu 1,35 euro per begonnen halfuur, 10 cent minder dan voordien.
Het hangt heel erg af van waar je nu woont, of je al dan niet die buitenschoolse opvang zal kunnen betalen
Heide Degerickx, Netwerk tegen Armoede
"Het hangt heel erg af van waar je nu woont, of je al dan niet die buitenschoolse opvang zal kunnen betalen. Daar maken we ons zorgen over, want kinderen, zeker van maatschappelijk kwetsbare gezinnen, hebben net nood aan die omgeving om hun talenten en kansen te ontwikkelen", zegt Heidi Degerickx van Netwerk tegen Armoede. "We vragen een Vlaams inkomenstarief voor buitenschoolse opvang, zoals bij de kinderopvang."
Dat lijkt Debast dan weer geen goed idee: "Het BOA-decreet geeft autonomie aan de lokale besturen. In elke gemeente zal het aanbod anders zijn, dus ook de prijszetting moet in handen van de gemeenten blijven."
Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) garandéért dat de voor- en naschoolse opvang toegankelijk blijft voor gezinnen die het financieel moeilijk hebben. De Vlaamse regering investeert 80 miljoen euro éxtra in de buitenschoolse opvang, en een deel daarvan is bedoeld om de opvang voor iederéén mogelijk te maken. "Het is heel duidelijk dat 10 procent van de middelen die we vanuit Vlaanderen investeren in de lokale buitenschoolse opvang gegarandeerd moet zijn voor kwetsbare kinderen. Elk kind heeft recht op kwaliteitsvolle en betaalbare buitenschoolse opvang", aldus Gennez.
40 procent van gemeenten geeft aan dat hun aanbod beter is afgestemd op kinderen in kwetsbare gezinnen, 23 procent is het daarmee oneens.
Onrust bij ouders en personeel
Voor heel wat ouders zullen niet alleen de prijzen, maar ook andere nieuwe regels in hun gemeente even aanpassen zijn. Zowat een kwart van de gemeenten vindt dat hun aanbod drastisch verandert. In sommige gemeenten sluiten er bepaalde opvanglocaties. Andere werken met een reservatiesysteem. Of gemeenten kiezen ervoor om leerlingen na de schooluren niet meer op school op te vangen, maar op een centrale locatie.
In Kapelle-op-den-Bos blijft opvang bijvoorbeeld gratis op school tot halfvijf, en gaan alle kinderen nadien naar 1 centrale opvanglocatie. Enkele ouders lanceerden tegen die plannen een petitie. Ook in Sint-Niklaas kwam het tot protest bij ouders die vreesden voor de toekomst van de opvang op hun school. In Tielt protesteerden ouders dan weer tegen de plannen om een externe locatie te sluiten en enkel nog op school opvang te voorzien.
En ook bij het personeel van bestaande opvanginitiatieven was er de afgelopen maanden onrust. In april kwamen kinderbegeleiders nog op straat door de grote onzekerheid in de sector. Als gemeenten bijvoorbeeld met een aanbesteding werken om met een externe partner samen te werken, loopt zo'n samenwerking maar voor enkele jaren. Zo is het personeel nooit zeker van een langdurige job.
Nog iets waarover gemeenten zelf mogen beslissen, is hoeveel kinderen één begeleider onder zijn of haar hoede mag nemen. In zowat de helft van de gemeenten verandert daaraan niets. Bij ongeveer een vijfde van de gemeenten zullen begeleiders voor minder kinderen verantwoordelijk zijn dan nu.
Maar bij een kwart van de gemeenten zullen er meer lagereschoolkinderen per begeleider terechtkomen. 14 procent van de gemeenten zegt dan weer meer kleuters per begeleider op te vangen dan voorheen.
Zowel organisator als controleur
En dan is er nog de nieuwe rol die gemeenten op zich moeten nemen: die van handhaver van de kwaliteit van de opvang.
Soms besteden lokale besturen de opvang uit aan een externe organisatie, soms organiseren ze die zelf of in samenwerking met de scholen. Maar altijd krijgen gemeenten ook de rol van toezichthouder toegewezen. Daar kwam vanuit de opvangsector heel wat kritiek op en ook de gemeenten hebben nog heel wat vragen bij die rol.
"Als de lokale kwaliteitsregels niet worden nageleefd, kan je van je gemeente verwachten dat die ingrijpt en bijvoorbeeld de vereniging die de fout ingaat niet langer financiert of opneemt in het opvangaanbod", legt Nathalie Debast uit. "Maar we zien dat er over dit thema nog heel veel vragen leven bij de gemeenten en dat ze nood hebben aan blijvende ondersteuning vanuit Vlaanderen."
