Mohamed vond net op tijd plek in B-stroom, maar zoektocht is immens: "Compleet aan je lot overgelaten"

In een stad als Antwerpen is het al jaren een probleem om voor je kind een plekje te vinden in de B-stroom in het middelbaar. Dat bleek ook al in mei, na het afsluiten van het online aanmeldsysteem 'Meld je aan'. Toen kregen bijna 2.000 kinderen in de stad Antwerpen en de zuidrand geen plaats toegekend in een secundaire school.

Vooral in de B-stroom en in het buitengewoon onderwijs zijn er plaatsen te kort. Ook nu is dat nog het geval, terwijl het schooljaar al begonnen is. Exacte cijfers wil de stad daar nog niet over geven, maar volgens oppositiepartij Groen gaat het waarschijnlijk om honderden kinderen die nog geen plek gevonden hebben.

"Eigenlijk verloopt alles goed tot in mei, bij de 'Meld je aan'-procedure", zegt fractievoorzitter Bogdan Vanden Berghe (Groen). "Als je dan geen plaatsje hebt kunnen vinden, verandert 'meld je aan' in 'trek je plan'. Ouders moeten voor hun kind zelf op zoek naar een plek, maar op scholen heerst er dan ook chaos en dan loopt het mis."

Daarover getuigt ook Martha Van den Bergh bij VRT NWS. Zij is al jaren vrijwillig begeleidster van Mohamed en heeft hem dit jaar ingeschreven in het 1e middelbaar. "Voor Mohamed was er op geen van de 5 scholen die hij had moeten opgeven een plek", vertelt Martha.

Hij belandde bij al die scholen op de wachtlijst.

"Je krijgt vervolgens een lijst met scholen die wel nog plaats hebben, maar voor de B-stroom is dat een heel beperkt aantal", gaat ze verder. Volgens Groen gaat het om 86 plaatsen die de voorbije maanden werden gecreëerd. "Vanaf het moment dat bij die scholen de vrije inschrijvingsperiode begint, mag je die scholen contacteren", aldus Martha.

Dat is voor elke school anders. "Je moet eerst zelf uitzoeken hoe de school die inschrijving aanpakt en wanneer die periode juist begint. Je wordt compleet aan je lot overgelaten: ik heb 1 keer contact gehad met de mensen van 'Meld je aan', toen we te horen kregen dat Mohamed geen plek had. Daarna heb ik er niets meer van gehoord."

Tijdens die inschrijvingsperiode was er geen enkele school die voldeed aan de verwachtingen van Mohamed. "De enige vereisten waren: een school in de buurt, waar hij in de B-stroom terechtkon en liefst waar hij een STEM-richting kon volgen", aldus Martha. "De enige opties waren nog in Lier of Duffel, maar dat is vanuit Deurne-Noord te ver."

Daarna werd aangeraden om te wachten omdat volgens de stad de wachtlijsten nog wel zouden verschuiven. "In de zomervakantie kwamen er af en toe wat plaatsen vrij in de B-stroom, maar ik kon de scholen pas vanaf 24 augustus bereiken. Op 21 augustus kreeg ik nog een wanhopig bericht van Mohamed, die heel de zomer heeft wakker gelegen."

Bij 3 scholen vond de begeleidster nog een plekje, maar 2 van die 3 scholen kon ze niet bereiken. "Bij de 3e school waren ze al wel aan het werk, maar de telefoon stond zo roodgloeiend dat ik er zelfs niet binnen geraakte. Daarom heb ik naar het CLB gebeld."

Bij het CLB hebben ze de afgelopen weken veel telefoontjes gekregen van ouders die geen plaats hebben gevonden voor hun kind. Ouders worden er vervolgens aangespoord om fysiek naar zoveel mogelijk scholen te gaan voor een weigeringsattest, ook al weet je dat de school volzet is.

"Met die attesten bewijs je dat je zoveel mogelijk je best hebt gedaan om een school te vinden en daarmee bouwen ze bij het CLB dan een dossier op", zegt Martha.

Die documenten worden bij het Lokaal Overlegplatform (LOP) besproken. De weigeringsattesten maken deel uit van een Vlaamse regelgeving. Zonder zo'n attest, dat je dus fysiek moet afhalen op school, heb je geen garantie dat je effectief op de wachtlijst van de school staat.

Scholen zijn verplicht om zo'n attest binnen de 7 dagen mee te geven, al doen niet alle scholen dat, klinkt het bij het CLB. Ouders kunnen een klacht tegen de school indienen als ze het attest niet binnen die tijd krijgen.

Mohamed heeft geluk gehad en uiteindelijk net voor de start van het schooljaar een plekje kunnen vinden. Voor tientallen tot honderden Antwerpse kinderen is dat niet het geval.

"En dan horen we nu ook nog eens over deze archaïsche procedure met weigeringsattesten", reageert Bogdan Vanden Berghe.

Volgens Vanden Berghe kent niemand dat systeem. "We vragen van de stad om dat systeem bekender te maken. Het is toch onwaarschijnlijk dat mensen daarvoor nog fysiek van school tot school moeten gaan, in dit digitale tijdperk? Daarnaast snap ik niet dat ze geen tijdelijke plaatsen kunnen bij creëren. We kennen dit plaatstekort al veel langer."

Onderwijsschepen Nabilla Ait Daoud (N-VA) neemt het plaatstekort in de B-stroom zeer ernstig. "⁠Tegelijk moeten we erkennen dat veel actoren betrokken zijn en er geen mirakeloplossingen bestaan", aldus Ait Daoud. 

"Er zijn nog veel verschuivingen in het 'Meld je aan'-systeem, waardoor de cijfers dagelijks evolueren", gaat de schepen verder. "Het zou niet verantwoord zijn om onvolledige of niet-gevalideerde cijfers te communiceren. Dat zou niet correct zijn tegenover betrokken ouders en leerlingen."

Voor het systeem met de weigeringsattesten verwijst de schepen door naar Vlaanderen. Volgens haar wordt daar vanuit de stad wel degelijk over gecommuniceerd in de brochure van 'Meld je aan' en in de mails aan ouders. "Eén engagement is onveranderd: we laten geen enkele jongere los", besluit Ait Daoud. "'Meld je aan' volgt dat elke dag op."

"Het echte probleem is het tekort aan plaatsen in de B-stroom", klinkt het bij het kabinet van Zuhal Demir (N-VA), Vlaams minister van Onderwijs. "Daarom geven we scholen die extra plaatsen creëren het 1e jaar tot 11.000 euro per leerling boven op hun gewone middelen. Daarvoor trekken we 10 miljoen euro uit. Daarnaast investeren we de komende 3 jaar 180 miljoen euro in extra schoolgebouwen in regio's waar de nood het hoogst is."

Over de weigeringsattesten klinkt het dat ze er zijn om ouders te beschermen. "Ze vermelden waarom een kind werd geweigerd en op welke plaats het op de wachtlijst staat. Ouders hoeven van Vlaanderen geen stapel attesten te verzamelen."

"De school moet elke weigering aan de ouders en aan de onderwijsadministratie melden. Dat ouders verschillende scholen moeten contacteren om nog een plaats te vinden, is natuurlijk bijzonder zwaar. Alleen los je dat niet op door het attest af te schaffen. Daarvoor zijn vooral extra plaatsen nodig."