Studieboeken en cursussen kosten in het secundair onderwijs gemiddeld 200 tot 300 euro. Leerlingen in praktijkopleidingen zijn vaak nog duurder af, omdat ze extra materiaal nodig hebben, zoals werkkoffers, lasbrillen, schorten of keukenmessen. Tel daar nog een laptop bij en de rekening loopt al snel op tot honderden euro's. Hoe kun je die schoolkosten zelf een beetje onder controle houden?
Schoolfactuur loopt snel op: wat mag een school aanrekenen en hoe kun je daarop besparen?
'WinWin' is het consumentenprogramma van VRT op Radio 2 en VRT 1. Xavier Taveirne maakt jouw leven met slimme tips en goed advies net iets betaalbaarder. Heb je een vraag, tip of probleem? Mail naar winwin@radio2.be.
Schoolboeken in de lagere school moeten verplicht gratis worden aangeboden aan leerlingen. Er is ook een maximumfactuur voor extra lesmateriaal en activiteiten. In de middelbare school gelden die beperkingen niet.
Welke studiekosten mag je dan als ouder verwachten in het middelbaar? "Voor schoolboeken gaat het gemiddeld om 200 à 300 euro per jaar voor het hele boekenpakket", zegt Nele Beerens van Onderwijs Vlaanderen. "Maar de precieze en totale kosten hangen sterk af van de studierichting."
Zo weten we dat de schoolfactuur in bepaalde richtingen, zoals beroeps- of technische opleidingen, flink hoger kan liggen. "Niet zozeer vanwege de boeken, maar wel vanwege verschillende soorten praktijkmateriaal als werkkoffers, lasbrillen, schorten, keukenmessen enzovoort."
Studieboeken kopen of huren: zo werkt het
Vandaag kiezen de meeste secundaire scholen er gemakshalve voor om samen te werken met een externe firma, waar de ouders zelf de boeken kunnen bestellen voor hun kind. "Als ouder krijg je dan een link van die webwinkel", vertelt Beerens. "Je typt de naam van de school en je richting in en je krijgt een lijst met boeken die je kan bestellen. Die worden dan vaak thuis geleverd."
Op aangeven van de school bieden die leveranciers tegenwoordig vaak ook de mogelijkheid aan om handboeken te huren, wat de kostprijs voor ouders natuurlijk aanzienlijk drukt. Werkboeken die ingevuld worden, moet je wel nog aankopen, want die zijn niet herbruikbaar.
Nog zo’n kwart van de secundaire scholen in Vlaanderen houdt vandaag de boekenverkoop in eigen handen. "Soms organiseren ze een tweedehands boekenverkoop, of ze zetten ook in op huurboeken, wat weer de kosten kan drukken", klinkt het.
Maar moet je schoolboeken bij de school zelf aankopen? "Nee, je bent als ouder niet verplicht om de schoolboeken te bestellen via de leverancier die de school voorstelt", stelt Beerens. "Hoewel scholen je wettelijk mogen verplichten om een specifiek handboek of boekenpakket voor een vak aan te kopen, mag een school je niet opleggen wáár je die aankopen doet."
Beerens waarschuwt wel dat je prijzen goed moet vergelijken. "In de praktijk kom je vaak duurder uit als je zelf boeken koopt, en dat brengt flink wat hindernissen met zich mee", duidt Beerens. "Scholen werken meestal samen met grote distributeurs, die volumekortingen kunnen aanbieden en pakketten op maat kunnen samenstellen."
Schoollaptops kosten al snel 575 euro: hoe hou je het betaalbaar en mag het ook tweedehands?
De referentieprijs voor laptops
Scholen kunnen ouders vragen om een individuele laptop te kopen voor hun kind(eren). Voor die schoollaptops heeft de Vlaamse overheid referentieprijzen opgesteld. "Afhankelijk van het toestel liggen die tussen de 250 en 575 euro", vertelt Beerens. "Een school moet haar keuze en de volledige prijs altijd duidelijk uitleggen. De school moet daarnaast ook een korting voorzien op de schoolfactuur."
"Referentieprijzen zijn voor alle duidelijkheid geen maximumprijs, maar het geeft wel richting. De bedoeling is dat de scholen zoveel mogelijk binnen die referentieprijs blijven. Een duurder toestel moet verantwoord zijn vanuit het pedagogisch project of de noden van een studierichting. Maar met de markt en de laptopprijzen van vandaag, is dat wel een hele uitdaging", geeft Beerens toe.
Het is niet automatisch verplicht dat elke leerling een eigen laptop heeft. "Het Digiplan zet ook in op gedeelde infrastructuur, zoals laptopkarren, computerlokalen en uitleensystemen", vertelt Beerens.
Tips: zo houd je het betaalbaar
1
Ga zelf op zoek naar (tweedehands)boeken
Check eens of je de boeken tweedehands kan kopen bv. op Vinted of 2dehands.be (of specifiek voor hoger onderwijs: op Stubooks.be). Je kunt ook iemand van een hoger leerjaar aanspreken en via die weg diens boeken overkopen.
Let op met digitale licenties als je ergens een boek los of tweedehands koopt: veel moderne lesmethodes gebruiken een online code. Deze codes zijn uniek en kan je niet hergebruiken. Je moet de licentie dan los bijbestellen. Check of je in dat geval nog steeds goedkoper af bent of niet.
2
Vraag na welke boeken verplicht en welke optioneel zijn
Niet alles is verplicht. De school moet garanderen dat het voor elke ouder duidelijk aangegeven is welke materialen verplicht en welke optioneel zijn, ook als de verkoop via een commercieel bedrijf gebeurt.
Een school kun je niet verplichten om een nieuwe laptop aan te kopen. Een tweedehands exemplaar kan dus perfect. Die laptop moet wel dezelfde technische specificaties hebben als de laptops die de school aanbiedt. Kortom: je moet met je eigen laptop hetzelfde kunnen doen, als wat je met de schoollaptops kan.
4
Laat de school weten als het je niet lukt om te betalen
Scholen moeten garanderen dat betalingsmoeilijkheden van de ouders er nooit voor zorgen dat een kind zonder boeken of laptop in de les zit. Ze moeten dus voorzien in de nodige financiële tegemoetkomingen (bijvoorbeeld een gespreide betaling).
De school moet ook zelf het eerste aanspreekpunt blijven voor ouders met financiële problemen: hen zonder meer doorverwijzen naar de boekenleverancier kan niet. Spreek de school aan als het financieel moeilijk is om alles in 1 keer te betalen, ze zorgen discreet voor een oplossing.
