"Internaten zijn onderwijsinstellingen, geen jeugdzorg": directeurs krijgen meer vragen om kinderen op te vangen

"Het is altijd een fijn moment als de kinderen eind augustus met hun ouders langskomen om hun eigen kamer in te richten. Ze kijken ook uit naar het weerzien met hun opvoeders", zegt Dick De Backer, directeur van het internaat BimSem in Mechelen. En niet alleen daar worden kasten en bureaus gevuld.

Hoewel de schoolbel pas op 1 september weerklinkt, start het schooljaar al rustig in de 127 Vlaamse internaten. Bijna 10.000 jongens en meisjes maken nu al kennis met hun nieuwe kamer en hun thuis voor het komende schooljaar.

"Wij zien jaar na jaar meer inschrijvingen bij BimSem. Toen ik hier 6 jaar geleden begon, hadden we een 80-tal internen. Dit jaar gaan we richting de 130", zegt De Backer. "Onze aanpak om mét de kinderen en niet over hen te spreken, slaat aan."

De extra inschrijvingen vallen ook te verklaren door de toenemende populariteit van de sportrichtingen bij BimSem. Het internaat werkt sinds kort ook samen met de jeugdwerking van voetbalclub KV Mechelen, en basketclub Kangoeroes.

Ook bij het Heilig Graf in Turnhout lopen de internen deze week al even langs om kennis te maken. "We hebben nu meer leerlingen dan 10 jaar geleden. De creatieve richtingen op de school trekken een breed publiek uit de ruime regio dat voor het internaat kiest", zegt directeur Patrick Meeusen. "We zitten sinds enkele jaren ook in prachtig gerenoveerde kloostergebouwen."

Op een aantal dagen voor de start van het schooljaar heeft het internaat van het Heilig Graf ruim 80 van de 98 beschikbare bedden ingevuld. "Het valt me bij de inschrijvingen op welke rol onze sociale media spelen. Jongeren willen naar ons komen, omdat ze onze opvoeders en internen zien op Instagram", zegt Meeusen.

Al zien alle directeurs van de internaten die we spraken ook een trend. Internen hebben meer zorgvragen. "De laatste jaren zien we inderdaad een duidelijke verschuiving in het profiel van de leerlingen. Ze hebben meer omkadering nodig", zegt Rik Boutsen, directeur van het internaat Mirho in Hoogstraten.

"De scholen krijgen ondersteuning vanuit de CLB's maar die stoppen om 16 uur. Dan openen wij onze deuren", vat Patrick Meeusen van het Heilig Graf het laconiek samen.

Al gaat het volgens de internaten eigenlijk niet zozeer over de "klassieke" zorgvragen uit het onderwijs zoals ADD of ADHD. Er is meer aan de hand.

"Vooral de druk op ons vanuit de welzijnssector neemt toe. Alle internaten krijgen vragen om jongeren op te vangen in moeilijke thuissituaties, omdat er wachtlijsten zijn in de jeugdzorg. Die vragen komen van jeugdrechtbanken of CLB's. Ook alleenstaande ouders die het niet meer aankunnen, kloppen nu sneller bij ons aan", zegt Rik Boutsen.

"Vaak gaan die vragen over crisisopvang als de thuissituatie alarmerend is. Dat is heel moeilijk. Maar wij zijn als onderwijsinternaat in het weekend niet open."

"Vaak gaat het ook om heel jonge kinderen. We kunnen niet altijd ja zeggen. Wij hebben opvoeders, maar geen psychologen. Wij kunnen met onze 11 FTE's bij het internaat van Mirho geen 1-op-1 begeleiding voorzien voor 135 kinderen. Dat gaat dan ten koste van studiebegeleiding of andere taken", zegt Boutsen.

Ook in Mechelen en Turnhout worstelen internaten met de balans. "Onze primaire opdracht is duidelijk verbonden met onderwijs. Dat is ook de verwachting van veel ouders die voor een internaat kiezen", zegt Dick De Backer van BimSem.

In tegenstelling tot scholen, kunnen internaten wel zelf kiezen wie ze inschrijven. Iets waar ze met de toenemende druk vanuit welzijn dankbaar gebruik van maken.

"Als ik bij de inschrijving zie dat het kind echt niet naar ons wil komen, terwijl de omgeving daar wel op aanstuurt, dan doe ik het niet. Anders loopt dat voor alle partijen fout af", zegt Rik Boutsen van Mirho Hoogstraten. 

"Ik kies ervoor om niet meer dan 10 procent van onze beschikbare plaatsen vrij te houden voor vragen vanuit welzijn", zegt Patrick Meeusen van het Heilig Graf. "Eigenlijk dienen wij daar niet voor. Ons personeel is er niet altijd voor opgeleid, en het heeft impact op andere kinderen en hun ouders die bewust voor ons project kiezen."

"Ik benadruk dat de context of de thuissituatie het probleem zijn, en niet de jongere zelf", nuanceert De Backer. "Ik vind de nauwere samenwerking met de welzijnssector een meerwaarde. We overleggen veel met onze zorgpartner Emmaüs. Kinderen die het nodig hebben, komen zo sneller op onze radar met een betere ondersteuning." 

Maar ook bij BimSem waken ze via de inschrijvingen over de samenstelling van hun publiek. "Het is vooral belangrijk om een goede balans in de leefgroepen te behouden", zegt directeur De Backer. "Als die samenstelling goed zit, kan een groep veel zorgvragen opvangen."