Verbruikt EcoGPT echt minder energie dan ChatGPT of andere programma's? Experts twijfelen aan duurzaamheidsclaims

EcoGPT ziet er niet anders uit dan een gewone chatbot: een tekstvak waar je vragen stelt en antwoorden krijgt. Opvallend is de teller op het scherm: "Elke 100 vragen plant een echte, geverifieerde boom." Die teller staat intussen op 163.386 bomen, op weg naar een doel van 250.000 tegen eind 2026. Chatten met AI zonder schuldgevoel, zo klinkt de belofte.

Het bedrijf mikt bewust op een jong publiek via TikTok en Instagram, waar het positieve reacties krijgt omdat het wijst op de milieu-impact van AI. Maar het bedrijf krijgt ook kritiek. Onder veel filmpjes duiken vragen op bij de ecologische claims van EcoGPT zelf.

Op zijn website schrijft EcoGPT: "EcoGPT is een milieuvriendelijke AI-assistent, gebouwd rond efficiënte open-source modellen, die gehost wordt op een locatie waar Google in 2025 98% koolstofvrije energie rapporteerde in Finland."

Of anders gezegd, de chatbot zou milieuvriendelijk zijn, omdat hij op zuinige, open software zou draaien en omdat hij gebruik zou maken van Google-servers in Finland die grotendeels op groene stroom werken.

Google heeft inderdaad een datacenter dat volgens Google zelf voor 98% op groene stroom werkt. EcoGPT gebruikt dat cijfer om te suggereren dat ook zijn eigen model "groen" is. 

Maar veel meer informatie deelt EcoGPT niet: niets over het AI-systeem (het model) achter de chatbot, geen cijfers, geen studies, geen onafhankelijke doorlichting. Dus leggen we de chatbot voor aan twee AI-experten die mogelijk iets meer weten.

"De term "open source" is geen garantie op duurzaamheid." zegt Wim Casteels, AI-expert aan de AP Hogeschool. Hij herkent een patroon van woorden en termen die indruk maken zonder veel te betekenen:

"Open source" betekent dat de broncode, zeg maar de ruggengraat van het AI-model, vrij toegankelijk is, zodat je de software zelf kan draaien en zijn energieverbruik kan meten.

Bij een gesloten model zoals ChatGPT moet je vertrouwen op wat het bedrijf er zelf over vertelt. "Open source" geeft dus een kans op transparantie en meetbaarheid, maar geen garantie. Het hangt er vooral van af hoe je het programma gebruikt en hoe transparant je wil zijn.

Wat verder op zijn site verwijst EcoGPT naar zijn "mixture-of-experts"-architectuur. Eenvoudig gezegd betekent dat dat het AI-model niet altijd zijn volledige rekenkracht inzet, maar enkel het stukje dat nodig is om die ene vraag te beantwoorden. Dat zou minder energie verbruiken.

"Klinkt geavanceerd, maar dat is het niet", zegt Casteels: "Dat zit tegenwoordig in alle grote modellen, het is niet iets bijzonders meer. Ze gebruiken veel vaktaal en veel woorden om uiteindelijk niet veel te zeggen."

Alex de Vries-Gao (VU Amsterdam) onderzoekt al tien jaar de milieu-impact van digitale technologie. Om te weten hoeveel energie EcoGPT verbruikt, moet je weten welke AI zij precies gebruiken. Dat vermeldt het bedrijf nergens.

"Ik heb het uiteindelijk aan de chatbot van EcoGPT zelf gevraagd," vertelt De Vries-Gao. "Het antwoord: Wil je het echt weten? Neem dan contact op." Voor hem hield het daar op. "Als je niks kan valideren, kan je van alles beweren."

We doen wat hun chatbot ons aanraadt en mailen naar EcoGPT: Welke AI-modellen gebruiken ze? En hoe zeker kunnen we zijn dat die modellen draaien in het Finse datacenter van Google?

Pas na een week krijgen we een antwoord. EcoGPT deelt de namen van de gebruikte AI-modellen niet publiekelijk, omdat die voortdurend veranderen naar efficiëntere versies.

Wel laten ze weten dat ze uitsluitend werken met "open-source mixture-of-experts models die niet meer energie gebruiken dan nodig", met doorgaans tussen 5 en 20 miljard actieve parameters". Dat aantal parameters zegt iets over hoeveel rekenkracht het model per vraag gebruikt. Dat is een pak minder dan de grootste taalmodellen op de markt en het eerste concrete cijfer dat EcoGPT over zijn eigen technologie deelt.

Alex de Vries-Gao nuanceert dat meteen: "hoe 'licht' een model is, zegt niet alles. Grote spelers zoals ChatGPT kunnen dankzij hun grootte veel vragen tegelijk verwerken, wat op zich al energie bespaart."

"Ook op welke computers een model draait, maakt een groot verschil. Een kleiner model kan daardoor, in theorie, per vraag zelfs méér energie kosten dan een groter model dat gewoon slimmer is opgezet."

Welke AI er nu precies achter EcoGPT zit, wil het bedrijf niet zeggen. Pas als we blijven aandringen, is EcoGPT bereid om het te delen, maar alleen als we eerst een geheimhoudingsovereenkomst tekenen. Dat doen we niet, want dan zou EcoGPT zelf mee bepalen wat we later nog mogen schrijven.

We vragen EcoGPT ook om te bewijzen dat hun chatbot echt op dat Finse Google-datacenter draait. Deze keer krijgen we wel iets: een contract van 13 pagina's die bijna allemaal zijn zwartgemaakt. Wat overblijft, gaat over rekenkracht op Google-servers in Finland. Het document belooft ook dat het energieverbruik voortaan continu wordt bijgehouden.

Het is de eerste keer dat EcoGPT concreet iets deelt. Maar het document zelf laat weinig toe om te verifiëren: het grootste deel van de tekst is zwart gemaakt. Het hele document krijgen we, je kan het al raden, als we een geheimhoudingsovereenkomst ondertekenen. Is er nu een samenwerking met dat milieuvriendelijke Finse datacenter of niet?

Google zelf kan niet ingaan op de vraag of ze een contract hebben met EcoGPT. "We kunnen geen commentaar geven over EcoGPT," klinkt het. Wat het document dat EcoGPT ons eerder bezorgde, precies betekent, kunnen we dus niet achterhalen.

EcoGPT vermeldt twee partners voor zijn boomplantprogramma: Trees For The Future en One Tree Planted. Beide bevestigen de samenwerking. Trees For The Future: sinds april 2026, goed voor 81.874 bomen in Oeganda tot begin augustus. One Tree Planted: een eenmalige donatie in april, goed voor 3.731 bomen.

Er gaat dus wel degelijk geld naar organisaties die bomen planten, maar expert Casteels is toch niet overtuigd. Hij ziet er zelfs een omgekeerd effect in: hoe meer je chat, hoe meer bomen er komen. "Een perverse prikkel, terwijl de eigenlijke manier om je voetafdruk te verkleinen gewoon minder gebruiken is." Hij vergelijkt het met CO2-compensatie bij vliegtickets; een gerust geweten, terwijl de uitstoot er nog altijd is. "Ik zou er zeker niet mijn geld aan geven."

EcoGPT laat wel weten te werken aan een "transparantere toekomst": een maandelijks, extern gecontroleerd overzicht van de servers waar vragen worden verwerkt en welke modellen er gebruikt worden. Wanneer dat er komt, blijft onduidelijk

Het bedrijf verdient wel wat krediet: er gaat wel degelijk geld naar boomplantacties. Maar een bedrijf dat zich net anders wil profileren dan de grote techbedrijven, geeft door zijn eigen onduidelijkheid uiteindelijk hetzelfde antwoord als de spelers waar het zich tegen afzet: 'Vertrouw ons maar.'

Een groener AI-alternatief is dus moeilijk te controleren. Wat je wel zelf in de hand hebt, is je eigen AI-gebruik: hoe minder vaak je een chatbot iets vraagt, hoe kleiner je voetafdruk.