Wie eet zich het vetst voor de winter? Acht marmotten strijden om ludieke titel met serieuze boodschap

Marmotten zijn knaagdieren uit de familie van de eekhoorns. Ze zijn ongeveer zo groot als een kat en leven in holen onder de grond. Ze komen vooral voor in Azië, Europa en Noord-Amerika. Momenteel zijn er 15 bekende soorten, waarvan de geelbuikmarmot (Marmota flaviventer) er eentje is. Die is wijdverspreid in de bergachtige gebieden in het westen van de VS.

Al sinds 1962, meer dan 60 jaar dus, voeren wetenschappers van de universiteit van Californië in Los Angeles (UCLA) onderzoek naar de groep geelbuikmarmotten in de Rocky Mountains, de grote bergketen in het westen van Noord-Amerika. De dieren leven in het veldstation van het Rocky Mountain Biological Laboratory nabij Crested Butte, in Colorado. 

De wetenschappers bestuderen de genetica, het gedrag, de communicatie en het sociale leven van marmotten, hoe de dieren met mensen omgaan en hoe ze reageren op klimaatverandering. Het is de op een na langstlopende studie naar individueel gemerkte wilde zoogdieren ter wereld, na het beroemde chimpansee-onderzoek van de Britse biologe Jane Goodall.

Dit jaar organiseert het onderzoeksteam voor het eerst een 'Fat Marmot Week' , oftewel een wedstrijdje 'wie wordt de dikste marmot'. Ze selecteerden 8 marmotten die het tegen elkaar opnemen. Mensen kunnen vanaf vandaag stemmen op hun favoriete dier. De winnaar kennen we zaterdag.

De wetenschappers doen dat niet zomaar. Door de recente besparingen van de Amerikaanse regering zijn hun subsidies sterk gedaald. En dat dreigt het langlopende onderzoek in gevaar te brengen. Het team moet dus op zoek naar andere manieren om geld in te zamelen en is daarin nogal creatief. 

Enkele maanden geleden kwam onderzoeksleider Daniel Blumstein, professor ecologie en evolutionaire biologie aan UCLA, op het idee van een OnlyFans-account, OnlyMarms . Daarop verschijnt marmot-gerelateerde content. Wees gerust, die is geschikt voor alle leeftijden. De onderzoekers posten enkel foto's en video's van schattige marmotten die van het leven genieten.

De abonnementen op het account leverden Blumstein en zijn team zowat 6.000 dollar (ongeveer 5.100 euro) op. De boel ontplofte echter toen een superfan vorige maand de meme-coin $OnlyMarms bedacht, een virtuele munt. De transactiekosten gaan rechtstreeks naar het onderzoekslab. En dat heeft in een paar weken tijd al 120.000 dollar (ongeveer 102.000 euro) opgebracht.

En nu is er dus de 'Fat Marmot Week'. Dit is vooral voor de lol, zeggen de wetenschappers, je hoeft niet te betalen om te stemmen. Al helpt het natuurlijk wel om de aandacht te trekken en hopelijk extra fondsen te werven. Een jaar onderzoek kost namelijk zowat 100.000 dollar (ongeveer 85.000 euro).

De 'Fat Marmot Week' doet denken aan de jaarlijkse 'Fat Bear Week' in Katmai National Park and Preserve in de Amerikaanse staat Alaska. In een populaire en ludieke online wedstrijd kunnen mensen stemmen voor de dikste bruine beer van het park, net voor de start van de winterslaap.

De gelijkenissen zijn niet toevallig. Onderzoeksleider Daniel Blumstein wilde al langer iets gelijkaardigs organiseren voor 'zijn' marmotten.

Ook marmotten houden een winterslaap zodra hun voedselbronnen opdrogen. Ze sluiten hun holen af en komen pas weer tevoorschijn als de sneeuw begint te smelten. Hun periode van winterslaap duurt ongeveer een half jaar.

Beren verkeren tijdens hun winterslaap in een toestand die torpor genoemd wordt, waarbij ze af en toe wakker kunnen worden. Niet zo bij marmotten. Hun normale lichaamstemperatuur, vergelijkbaar met die van ons, daalt tot ongeveer 5 graden, niet veel warmer dan hun holen in de winter.

Hun hartslag en hun ademhaling dalen tot 1 of 2 keer per minuut, hun stofwisseling valt bijna stil. "Als je een marmot in winterslaap oppakt, is het een pluizig bolletje en voelt het aan als een koude steen met vacht. Het is volkomen surrealistisch;" zegt Blumstein.

Marmotten moeten vooraf dus heel wat vet inslaan. In hun wakkere maanden zijn ze bijna constant aan het eten, voornamelijk grassen en wilde bloemen. De diertjes ondergaan een hele transformatie en kunnen in gewicht verdubbelen tot zowat 6 kilogram.

De vorige winter was erg zwaar voor de marmotten in de Rocky Mountains. De temperaturen waren hoger dan normaal en er viel veel minder sneeuw. De sneeuwlaag was de slechtste ooit gemeten in het stroomgebied van de bovenloop van de Colorado-rivier, een gevolg van klimaatverandering.

De holen waarin de marmotten hun winterslaap hielden, hadden daardoor geen isolerende sneeuwlaag. Daardoor werd het in hun holen veel te koud en zijn veel dieren gestorven. "We hadden meer dan 160 dieren. Aan het begin van dit seizoen waren er nog maar 60 over", zegt Blumstein.

Aan de wedstrijd nemen 8 marmotten deel, 5 vrouwtjes en 3 mannetjes. Om ze uit elkaar te houden, hebben ze allemaal namen gekregen: Dan's Hat, Dandelion, Dawn, Open Kite, One, G, Citroen en Stonehenge. Ze worden aan het grote publiek voorgesteld in ludieke foto's en filmpjes op Instagram.

De onderzoekers zien 'Fat Marmot Week' als een kans voor mensen om meer te leren over marmotten en over hoe klimaatverandering hun overleving bedreigt.

"Het is leuk om de dikste marmot aan te moedigen, maar achter die pret schuilt een bloedserieuze strijd om de lange, koude winter te overleven", zegt Blumstein. "En met het minder voorspelbare weer en de grote schommelingen in sneeuwval is overleven niet gegarandeerd."

Mensen kunnen tot en met vrijdag stemmen op de marmot waarvan ze denken dat die zich het beste heeft voorbereid op de komende winter. Er wordt ook een 'echte' winnaar aangeduid op basis van metingen van het lichaamsgewicht door de onderzoekers.