De nieuwe Vlaamse onderwijsregels van minister Zuhal Demir (N-VA) leiden vlak voor de start van het schooljaar tot grote kopzorgen bij gemeenten met een jaarmarkt. Scholen mogen geen facultatieve verlofdagen meer inzetten, waardoor scholieren die lokale traditie dreigen te missen. De uitzonderingsregel die bestaat voor jaarmarkten, noemen schooldirecties onwerkbaar. "Op die 1 of 2 dagen zal het wel niet aankomen", zegt de burgemeester van Sint-Lievens-Houtem, die de scholen zelf sluit omwille van veiligheidsredenen.
Geen schoolvakantie meer voor de jaarmarkt: gemeenten zoeken creatieve oplossingen
Bart Segers
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Door nieuwe Vlaamse onderwijsregels kunnen scholen geen facultatieve vakantiedagen meer geven. Zo kunnen scholieren traditionele jaarmarkten op weekdagen niet meer bijwonen. De uitzonderingsregel waarbij lestijd daarna ingehaald moet worden is volgens directies niet werkbaar.
Gemeenten zoeken creatieve oplossingen: Sint-Lievens-Houtem sluit scholen via een burgemeestersbesluit, Boechout en Boom verplaatsen hun jaarmarkt naar een zondag, en Duffel werkt aan een educatief aanbod op de markt voor een schooluitstap.
Gemeentebesturen vrezen voor het voortbestaan van de traditie: "Als bij kinderen de interesse verdwijnt, is de jaarmarkt misschien ten dode opgeschreven", zegt schepen Jan Van den Bossche van Sint-Lievens-Houtem, waar de jaarmarkt UNESCO-werelderfgoed is.
Vlak voor de start van het nieuwe schooljaar veroorzaken de nieuwe Vlaamse onderwijsregels van minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) problemen bij steden en gemeenten met een traditionele jaarmarkt.
Demir heeft beslist om het aantal pedagogische studiedagen en lesschorsingen fors terug te schroeven. Daarmee wil ze de onderwijskwaliteit verhogen door verloren lestijd terug te dringen en tegelijkertijd meer zekerheid te bieden aan ouders over opvang.
Maar traditioneel gebruikten lokale scholen hun facultatieve verlofdagen om op jaarmarktdagen de deuren te sluiten. Zo kregen duizenden kinderen de kans om samen met hun ouders de lokale veeprijskampen te bezoeken en de folklore in te ademen.
Als bij kinderen de interesse verdwijnt, is de jaarmarkt misschien ten dode opgeschreven
Jan Van den Bossche, schepen in Sint-Lievens-Houtem (Nieuw Houtem)
Zonder deze vrije dagen dreigt de connectie tussen de jeugd en de lokale folklore te verwateren, zo vrezen gemeentebesturen. "Als bij kinderen de interesse verdwijnt, is de jaarmarkt misschien ten dode opgeschreven", waarschuwt schepen Jan Van den Bossche uit Sint-Lievens-Houtem, waar de jaarmarkt erkend is als UNESCO-werelderfgoed.
"Onze scholen zijn sinds mensenheugenis niet open met de jaarmarkt. Ze organiseren die dag trouwens zelf ook activiteiten op het evenement. Daarnaast zijn de scholen gewoon ook onbereikbaar omdat straten worden ingenomen door kramen en dieren."
Om die reden legt de gemeente de regels van Demir naast zich neer. Via een burgemeestersbevel moeten de scholen dicht op 12 november. "Tijdens de jaarmarkt zijn de scholen door zoveel volk gewoon niet toegankelijk", zegt burgemeester Tim De Knyf (Nieuw Houtem). "Wat er dan ook in de nieuwe wetten moge staan: het is mijn recht als burgemeester om op mijn grondgebied de scholen te sluiten omwille van veiligheidsredenen."
De jaarmarkt is alleen nog maar geschrapt voor de wereldoorlogen, bij de sluiting van Renault en corona. Maar dit is toch geen rampspoed?
Burgemeester van Vilvoorde Jo De Ro (Anders)
In de stad Vilvoorde is burgemeester Jo De Ro (Anders) evenmin te spreken over het gevolg van de beslissing van de Vlaamse regering. Naast de belangrijke culturele waarde van de jaarmarkt, is er volgens hem ook de verbindende waarde. "We vragen aan nieuwkomers dat ze onze tradities respecteren en onze lokale cultuur leren kennen. Neem die kinderen weg van de jaarmarkt en de brug valt weg tussen hen en mensen die hier al heel hun leven wonen."
De jaarmarkt brengt er jaarlijks 10.000 tot 15.000 bezoekers op de been. De lokale politie adviseert de burgemeester dan ook om de scholen uit veiligheidsoverwegingen dicht te houden.
"De jaarmarkt in Vilvoorde is in meer dan 170 jaar alleen nog maar geschrapt voor de 2 Wereldoorlogen, bij de sluiting van de autofabriek van Renault en tijdens de coronacrisis. En nu zouden we moeten spreken over donkere wolken boven de jaarmarkt door een bestuurlijke beslissing in Brussel? Dat is du jamais vu."
Sommige gemeentebesturen zoeken noodgedwongen naar eigen, creatieve oplossingen om hun erfgoed te redden. Zo is in enkele Antwerpse gemeenten beslist om radicaal te breken met hun decennialange traditie om de scholieren te ontlasten. Boechout kiest ervoor om de 'dinsdagtraditie' van bijna een eeuw te laten varen. Daar vindt de jaarmarkt nu voor het eerst op een zondag plaats, op 4 oktober.
De directie van het Sint-Gabriëlcollege werd betrokken bij die beslissing. "We vinden het belangrijk dat onze leerlingen naar de jaarmarkt kunnen gaan en toch geen schooldag hoeven te missen. Het is ook belangrijk voor de veiligheid, want het zou nogal moeilijk zijn om zo'n 1.000 fietsers op dinsdag door die evenementenzone te sturen", zegt directielid Luc Vos.
Ook in Bornem, Duffel, Lebbeke en Bilzen-Hoeselt zoeken besturen naar oplossingen, variërend van aangepaste uurregelingen tot educatieve activiteiten op de jaarmarkt die klassen kunnen lokken voor een buitenschoolse activiteit. "We hebben geluk dat onze jaarmarkt sowieso op een woensdag plaatsvindt. We stellen de runderen, paarden en geiten voortaan pas tentoon vanaf 13 uur in plaats van al om 10 uur", zegt Bornems organisator Kevin Van Ranst.
Ook uitzonderingsregel brengt geen soelaas
Was er dan niet nagedacht over evenementen zoals jaarmarkten in de plannen van Demir? Toch wel, want er bestaat een wettelijke uitzonderingsmogelijkheid in de nieuwe regels.
In de ministeriële omzendbrief over de organisatie van het schooljaar staat dat schoolbesturen een officiële afwijkingsaanvraag kunnen indienen. De lokale jaarmarkt wordt er ook expliciet als voorbeeld genoemd: wanneer een schoolomgeving door de markt slecht bereikbaar is, mogen de lessen die dag worden geschorst.
Waarom is er dan toch nog opschudding? Aan die afwijking hangt een grote 'maar' vast: de schorsing mag geen invloed hebben op het totale aantal lestijden op schooljaarbasis.
Scholen die van de regeling gebruikmaken, moeten de niet-georganiseerde lesuren verplicht op een ander moment inhalen – bijvoorbeeld via extra lesuren op andere dagen of door les te geven op woensdagnamiddag. En dat noemen de schoolbesturen onwerkbaar.
Filip Goossens, directeur van het Sint-Gabriëlcollege in Boechout, wijst de optie resoluut af. Directeur Vanessa Spiessens van de GO!-basisschool Boom Park en directeur Nathalie Smet van de Bornemse OLVP-basisschool zien het inhalen van lestijden evenmin zitten. "We zouden kleuters en lagere schoolkinderen echt niet een volledige woensdag naar school laten komen om te compenseren", stelt ze.
We zouden kleuters en lagere schoolkinderen echt niet een volledige woensdag naar school laten komen om te compenseren
Nathalie Smet, directeur OLVP-basisschool in Bornem
In de steden waar de markt op een weekdag blijft, kijken burgemeesters eerder naar een politieverordening wegens overmacht dan naar de afwijkingsregel in de onderwijsregeling. Burgemeester Jo De Ro (Anders) van Vilvoorde gaat overleggen met de scholen of zij een politiebevel tot sluiting verkiezen.
Directeur Ward Brouwers van het atheneum in Vilvoorde bevestigt dat zij mikken op een politiebevel. De school wil die dag afstandsonderwijs organiseren, zodat leerlingen hun taken zelfstandig op een ander moment kunnen maken en toch naar de jaarmarkt kunnen gaan.
"Het zal op die één of twee dagen op een gans schooljaar niet aan komen of dat je voldoende lestijd of kwaliteit hebt", besluit burgemeester De Knyf van Sint-Lievens-Houtem. "Die kinderen leren evenveel bij door een evenement in hun eigen dorp met een geschiedenis van meer dan 700 jaar te kunnen meemaken."
Ondanks herhaaldelijke vragen van onze redactie wenste minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) niet te reageren.
Regionaal nieuws uit Brussel en Vlaams-Brabant
Gepubliceerd:
