Deelstaatverkiezingen Saksen-Anhalt: minister van Cultuur verdedigt Bauhaus tegen uiterst rechts

Bauhaus was een kunst-, architectuur- en designschool in Duitsland, die zowat een eeuw geleden de grondslag legde voor het modernisme. De strakke Bauhaus-stijl met veel glas en staal werd internationaal bekend en gekopieerd. De gebouwen in Weimar, Dessau en Bernau zijn Unesco-werelderfgoed.

Bauhaus ligt onder vuur van de uiterst rechtse partij AfD. Die noemt het een "misleide afwijking van het modernisme" en een "stroming zonder nationale wortels die de identiteit negeert". Op 5 september zijn er deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt, waar de AfD de grootste partij kan worden. 

Wolfram Weimer, de Duitse minister van Cultuur, noemt de AfD niet bij naam, maar zijn manifest wordt beschouwd als een antwoord op het cultuurprogramma van de uiterst rechtse partij. Weimer wil met zijn manifest "de principes van Bauhaus versterken en beschermen tegen elke vorm van anti-democratische aanval".

"We zijn trots op Bauhaus", zegt Wolfram Weimer. "Bauhaus staat voor creativiteit en uitwisseling, moed en openheid voor nieuwe ideeën. Kunst, vakmanschap, design en technologie kwamen er samen en schiepen een vernieuwende kracht."

"We hebben de sociaal-politieke stuwkracht van de Bauhaus-pioniers nodig", is te lezen in het manifest, "precies nu, wanneer politieke extremen sterker worden en voorstander zijn van achteruitgang in plaats van vooruitgang."

De tekst verwijst ook naar de vervolging van Bauhaus door de nazi's. "Dit herinnert ons eraan dat de cultuur van herdenking geen nostalgische terugblik is, maar een voorwaarde om onze geschiedenis en democratie te begrijpen".

Culturele organisaties die de herinnering bewaren en ruimte bieden voor constructief debat moeten ondersteund worden, vinden de ondertekenaars.   

Bauhaus was indertijd de schietschijf van de nazi-partij in Duitsland. De school verhuisde van Weimar naar Dessau en Berlijn en werd door de nazi’s uiteindelijk gesloten in 1933. Zij beschouwden de internationale stijl van Bauhaus als ‘ontaarde kunst’. Verschillende prominente docenten vluchtten naar het buitenland.

Het manifest van de Duitse minister van Cultuur is ondertekend door allerlei culturele en maatschappelijke organisaties, zoals musea en kerken. Ook Unesco-Duitsland steunt de tekst. Verschillende Bauhaus-gebouwen zijn sinds 1996 Unesco-werelderfgoed . 

"Het Bauhaus was een centrum van nieuwe ideeën en trok bijgevolg progressieve architecten en kunstenaars aan. Het werd het symbool van moderne architectuur", aldus de Unesco bij de erkenning. In 2019 werd het eeuwfeest van Bauhaus uitgebreid gevierd in Duitsland, met tentoonstellingen en nieuwe musea.

Bauhaus werd in 1919 gesticht in Weimar door architect Walter Gropius. Hij publiceerde toen het ‘Bauhaus Manifest’. Minister van Cultuur Weimer heeft zijn tekst ‘Bauhaus manifest 2026’ genoemd.

Bij de Bauhaus-docenten waren bekende namen als kunstschilders Paul Klee en Wassily Kandinsky of architect Ludwig Mies van der Rohe. De Belgische architect Henry Van de Velde lag ook mee aan de basis van het Bauhaus. De school die Van de Velde leidde in Weimar heropende na de Eerste Wereldoorlog als Staatliches Bauhaus Weimar.