De Amerikaanse overheidsschuld heeft sinds gisteren de kaap van 40 biljoen dollar gerond. Dat is 40.000 miljard dollar, of 34.200 miljard euro, een duizelingwekkend bedrag, en een verdubbeling in 10 jaar tijd. Maar hoe gevaarlijk is zo'n hoge schuld momenteel? En kunnen wij daar hier iets van voelen?
Amerikaanse staatsschuld klimt boven 40.000 miljard dollar: hoe gevaarlijk is dat?
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Een staatsschuld van 40 biljoen dollar, is dat veel?
In absolute cijfers zeker. De VS staat daarmee ver op kop in de wereld. De schuld loopt zo op tot bijna 120.000 dollar per inwoner.
De Amerikanen worden in dat lijstje pas op verre afstand gevolgd door China (18,7 biljoen dollar), Japan (12,7 biljoen dollar), het Verenigd Koninkrijk (4,1 biljoen dollar) en India (3,4 biljoen dollar).
Maar als je vergelijkt, is het eerlijker om te kijken naar de schuldratio. Dat is de schuld ten opzichte van de omvang van de economie (uitgedrukt in 'procent van het ' of bruto binnenlands product).
In dat geval staat de VS met een schuld van zo'n 123 procent van het bbp wereldwijd nog altijd hoog - zeker als je naar de westerse landen kijkt - maar niet meer bovenaan. Landen als Japan, Griekenland en Italië doen nog slechter.
"De VS zit daarmee op of zelfs boven de Belgische schuldgraad", duidt professor internationale economie Jan Van Hove (KU Leuven). "De grootste economie ter wereld die zo'n zware schuld torst, dat mag je zorgwekkend noemen."
Waar komt die schuld vandaan?
De Amerikaanse begrotingen gaan al decennialang in het rood, dat is natuurlijk de belangrijkste verklaring. "Dat is haast een traditie over presidenten heen", zegt Van Hove. "Democraten en Republikeinen verwijten elkaar mismanagement, maar doen eigenlijk hetzelfde. President Trump spreekt nu over de schuld van Biden, maar hij zet zelf ook niet de begroting op orde."
Volgens Van Hove is het pas echt beginnen mis te lopen ten tijde van de financiële crisis in 2009. "Dat was het kantelpunt: voordien had de VS eigenlijk een vrij lage overheidsschuld van zo'n 60 procent."
"In eerste instantie moest de VS de crisis oplossen en financiële instellingen redden. Maar de stijging van die schuld heeft ook te maken met beslissingen van Obama nadien: het versterken van de sociale zekerheid. Dat vraagt hoge uitgaven. Als je dat niet compenseert op een ander domein, blijft die schuld natuurlijk stijgen."
Hoe problematisch is die hoge staatsschuld?
De VS kon lange tijd een stevige troefkaart uitspelen: de economische groei. " bleven die schuld financieren", zegt Van Hove. "Maar nu zie je daar toch wat zenuwachtigheid en merk je dat de rente begint te stijgen. En dan doemt het beeld op van de rentesneeuwbal: dat je geen schulden meer maakt om goed beleid te voeren, maar wel om rente af te betalen."
Stijgende rentes, die hebben ook voor de man in de straat heel wat impact. "Denk aan leningen voor huizen: die worden duurder. Als die rente te hoog gaat, kunnen mensen geen huizen meer kopen, waardoor je een vastgoedcrisis riskeert."
En wie vastgoedcrisis zegt, denkt onmiddellijk aan de financiële crisis van 2008-2009, die ook op die manier gestart is. "Dan wordt het gevaarlijk. Net die zenuwachtigheid voel je nu in de financiële markten."
Wie zijn eigenlijk de schuldeisers van de VS?
"Voor een deel is dat het brede publiek, dat overheidsobligaties koopt als spaar- en beleggingsproduct", vertelt Van Hove. "En uiteraard zitten daar ook veel institutionele partijen bij, zoals banken, verzekeraars en fondsen."
Als China Amerikaans schuldpapier begint te verkopen, maken ze het de VS nog moeilijker
Jan Van Hove, professor internationale economie (KU Leuven)
Maar een heel groot stuk van de Amerikaanse schuld zit in handen van buitenlandse spelers, onder meer in Japan en zelfs China. "Er is een bondgenootschap tussen Japan en de VS. Maar bij China kan je je afvragen of die die schuld gaan blijven financieren, gezien de economische en politieke conflicten met de VS. Als China Amerikaans schuldpapier begint te verkopen, maken ze het de VS nog moeilijker."
In hoeverre kan dat de rest van de wereld raken?
Die kans bestaat zeker, denkt Van Hove. "Een crisis in de VS sijpelt altijd wel wat door naar andere delen van de wereld, zeker als ook de financiële sector geraakt wordt. Die is wereldwijd sterk geïntegreerd, zoals we in 2008 zagen. Dan kan zoiets snel overwaaien naar elders."
Overal ter wereld zie je trouwens nu al de rente stijgen. "Dat heeft ook te maken met de schulden die er de laatste jaren zijn gemaakt door overheden, onder meer door investeringen in AI. En als iedereen geld wil lenen, stijgen de interestvoeten."
Wat doen ze dan in de VS om dit aan te pakken?
Voorlopig niks structureels. "De Amerikaanse minister van Financiën heeft recent wel wat interventies gedaan. Zo heeft hij aangekondigd om minder schulden op lange termijn aan te gaan, zodat die rente opnieuw omlaag kan gaan."
Zodra financiële markten het vertrouwen verliezen, kan de rente heel snel oplopen
Jan Van Hove, professor internationale economie (KU Leuven)
"Maar dat heeft niet eens in de eerste plaats te maken met de kostprijs voor de Amerikaanse schatkist. Het is eerder een signaal naar het publiek: de rentes zullen niet te sterk stijgen. En dat heeft dan weer te maken met de in de VS die eraan komen: het moet allemaal een goednieuwsshow zijn."
Wat kan dit écht oplossen?
Heel eenvoudig: de inkomsten doen stijgen en de uitgaven doen dalen. "Net zoals hier", merkt Van Hove fijntjes op. "Er zijn voor Europa en België echt wel lessen te trekken uit de Amerikaanse situatie. Zodra financiële markten het vertrouwen verliezen, kan de rente heel snel oplopen."
En ja, ook hier zijn die rentes wel degelijk aan het stijgen, zo meldden we eerder deze week. "Premier De Wever staat voor een zware opdracht, maar het wordt echt wel heel dringend. Ons land kan zich echt niet permitteren dat die rente structureel veel hoger gaat, want dan wordt het nog moeilijker om te besparen. Dat kan je beter doen op een moment dat de rente nog op een redelijk niveau staat."
