10.000 euro om je wenkbrauwen af te scheren, afwasmiddel of urine te drinken of in hun kamer te plassen: dat is wat YouTuber ISAE (echte naam: Yasser Ghermaoui (28)) uit Nederland kinderen bij wijze van 'challenge' aanbiedt in zijn livestreams. Ook in België doen jongeren mee. Is dat allemaal wel legaal? En wat kan je als ouder doen?
10.000 euro om afwasmiddel te drinken of in kamer te plassen: YouTuber ISAE betaalt jongeren voor vernederende uitdagingen
Emma Mertens
Gepubliceerd:
1
Is wat ISAE doet illegaal?
Volgens mensenrechtenprofessor Sofie Royer (VUB) is het moeilijk om daar een algemene uitspraak over te doen. "De challenges zitten ergens in de grijze zone, maar het voelt absoluut verkeerd."
"Het gaat om minderjarigen van 13 à 14 jaar, die hij ook nog eens betaalt. Dat lijkt me geen leeftijd waarop je écht toestemming kan geven voor zulke vernederende toestanden die gefilmd en verspreid worden. Het misdrijf dat voor mij het meest voor de hand zou liggen, is vernederende behandeling."
Daarnaast gelden in België strenge regels over persoonsgegevens. "Als je jonger bent dan 13 kan je niet zomaar toestemming geven voor de verwerking van persoonsgegevens. Als het zou gaan om kinderen die jonger zijn dan 13, mag hij hen dus niet filmen en online zetten zonder de toestemming van hun ouders", klinkt het.
Royer benadrukt wel dat het nog steeds aan een rechter is om te bepalen of een specifiek geval al dan niet strafbaar is.
2
Wat zijn de verantwoordelijkheden van content creators?
Karen Linten, experte van Mediawijs, verwijst naar de communityrichtlijnen van YouTube en TikTok. "Daarin staat duidelijk dat je nooit gevaarlijke dingen mag promoten. Van die richtlijnen worden hier dus zeker enkele geschonden", klinkt het.
"Daarnaast is het de taak van content creators om zich goed aan te passen aan hun doelpubliek en daar een voorbeeldfunctie in op te nemen. Zij moeten altijd ethisch omgaan met hun publiek. Het is duidelijk dat zijn doelpubliek vooral jongeren bevat, dus dat moet hij bewuster aanpakken."
3
Hoe komt het dat kinderen meedoen aan de challenges?
"Kinderen en jongeren kunnen de consequenties van deze situaties niet goed inschatten. Zowel van het feit dat ze in beeld gaan komen als van het feit dat ze soms gevaarlijke dingen gaan doen.
Als er dan ook nog eens geld tegenover staat, worden ze getriggerd om iets nog sneller te doen. Dat neemt de mentale ruimte weg om na te denken over de mogelijke gevolgen", zegt de experte.
4
Wat kunnen ouders doen?
Linten haalt heel wat mogelijkheden aan. "Als je content maakt voor kinderen en jongeren heb je een verantwoordelijkheid om daar goed mee om te gaan en dat is in deze niet gebeurd. Dat mag dus zeker gerapporteerd worden. Dan kan het eventueel verwijderd worden."
"Het belangrijkste is om te begrijpen waar zo'n gedrag vandaan komt. Jongeren in hun adolescentie zoeken volop naar hun identiteit en kunnen risico's niet heel goed inschatten. Dat was vroeger ook zo, jongeren daagden elkaar altijd al uit. Bijvoorbeeld om in hun blootje rond de kerk te lopen. Nu gebeurt dat wel op grotere schaal, want de beelden verspreiden zich snel en gaan nooit meer weg."
Door die schaalvergroting is het volgens Linten net zo belangrijk om het gesprek aan te gaan. "Je moet met hen spreken over grenzen en ervoor zorgen dat ze bij jou terecht kunnen om te babbelen over hun twijfels. Ouders kunnen zulke gesprekken het best beginnen door iets aan te halen dat ze online hebben gezien. Dit voorval bijvoorbeeld."
5
Is het niet beter om kinderen niet op ideeën te brengen met zulke gesprekken?
"We horen vaak dat ouders niet goed durven om het gesprek aan te gaan, vanuit het idee dat ze de kat dan bij de melk zetten", zegt Linten.
"Het is zeker oké om dat wel te doen. We raden niet aan om willekeurige challenges te benoemen, omdat er heel wat gevaarlijke challenges zijn die de laatste tijd viraal zijn gegaan. Dan kan je misschien nieuwsgierigheid opwekken. Wanneer je het gesprek meer vanuit je kind laat komen, is het zeker waardevol."
6
Welke vragen moeten ze dan stellen?
"Het is belangrijk dat je vraagt of ze ook al soortgelijke zaken gezien hebben online en wat ze daarvan vinden. Dat is vaak een in om een goed gesprek te beginnen. Zo kan je ook meteen horen wat ze daarvan vinden en wat hun triggers zijn. Sommige kinderen denken misschien dat ze er dan beter zullen bijhoren en anderen willen weer meedoen om geld te verdienen", zegt Linten.
Op basis van de beweegredenen van je kind kan je dan doorvragen. "Vraag hen hoe belangrijk het voor hen is om erbij te horen en haal daarbij de risico's aan. Maak er ook een gewoonte van om niet alleen te vragen 'Hoe was je dag?', maar ook 'Hoe was het vandaag online?' om de gesprekken thuis te normaliseren."
Reactie ISAE
In een reactie aan onze redactie laat ISAE weten dat zijn fans hem vaak vragen voor zulke livestreams. "Ik verlies alleen maar geld met zulke streams, dus ik doe ze liever niet. Maar veel mensen vragen er constant naar. De eerste keer was het grappig, maar de tweede keer werd het steeds gekker en gekker. Mensen reageerden in de chat wat ik moest zeggen. De laatste keer heb ik besloten om het te doen op een leuke manier, niet met opdrachten om naar buiten te gaan."
"Ik vind het raar dat alle kranten nu pas beginnen met schrijven, aangezien de scavenger hunts vroeger erger waren en nu totaal niet erg zijn. Als je de stream bekijkt, zie je dat ik niets ergs of gevaarlijks doe."
