"Sympathiek alternatief voor pils", maar toch wordt Antwerps 'Bolleke' steeds minder gedronken

Als je in de stad Antwerpen eender welke bruine kroeg binnenstapt, is de kans groot dat je iemand een 'Bolleke' ziet drinken. Het amberkleurige bier van brouwerij De Koninck is al sinds de jaren 50 een vaste waarde in de Antwerpse cafés.

De brouwerij aan de Mechelsesteenweg bestaat sinds 1833. Het 'Bolleke' is pas een heel stuk later ontstaan, in 1952. "De biersoort, een spéciale belge, bestond al enkele decennia, maar De Koninck gaf daar met zijn 'Bolleke' een eigen invulling aan", vertelt Xenia Pauwels van brouwerij De Koninck.

Vooral het glas was belangrijk voor de naam van het bier. "Het karakteristieke bolvormige glas heeft geleid tot de naam 'Bolleke'", aldus Pauwels. "Daar kwam dan ook nog eens bij dat het bier, als het goed en in 2 keer getapt is, een bolvormige schuimkraag heeft."

Modeste Van den Bogaert wordt gezien als de 'vader' van het Bolleke en deed in 1952 de laatste aanpassingen aan het bier. "Oorspronkelijk werd het spéciale belge-bier van De Koninck in gewone rechthoekige glazen getapt", vertelt bierexpert Jef Van den Steen. 

Hij is een microbrouwer, heeft al verschillende boeken geschreven over bier, schrijft onder andere voor Zytholoog en Bier Passie Magazine en geeft regelmatig lezingen over bier. "Van den Bogaert kwam op het idee om een speciaal glas te gebruiken voor het 'Bolleke'", aldus Van den Steen.

Nochtans was 'Bolleke' tot 2019 niet de officiële naam van het bier. Tot dan stond er op de bierglazen en -flesjes nog gewoon 'De Koninck', maar de brouwerij is de tooghangers gevolgd en heeft de naam aangepast aan wat in de volksmond gebruikt werd.

"In Antwerpen bestelde niemand op café een De Koninck, maar een Bolleke of een 'Bolleke Keuning'", zegt Xenia Pauwels. "Antwerpenaren hebben het bier eigenlijk zelf zijn iconische naam gegeven."

Maar wat maakt dat bier dan zo iconisch voor inwoners van de Scheldestad, naast het speciale glas en de naam? "Het is een echt stadsbier", duidt biersommelier Ben Vinken. Hij is sinds 1998 uitgever van het driemaandelijkse magazine Bierpassie.

"Als zo'n grote en chauvinistische stad als Antwerpen zich erachter schaart, ontstaat er een liefdesverhouding met het bier", gaat Vinken verder. "Het is een sympathiek alternatief voor pils. En het is geen lokaal biertje gebleven, het werd ook veel naar Nederland geëxporteerd."

"Toch is het niet omdat het bier iconisch is, dat het ook veel verkocht wordt", pikt Van den Steen in. De spéciale belge-bieren kenden hun hoogtepunt in de jaren 80. "Helaas worden de amberkleurige bieren een pak minder gedronken en is vooral blond bier populair."

Volgens de bierkenners wordt het 'Bolleke' dus steeds minder gedronken. "In Antwerpen blijft het wel heel populair", reageert Xenia Pauwels. "Het heeft hier een sterke lokale en culturele verankering. Het is wel zo dat de biermarkt sterk veranderd is, de klassieke spéciale belge is minder dominant dan vroeger. Al houdt ons 'Bolleke' binnen die categorie wel stand."

Sinds vorig jaar wordt het Bolleke niet meer in Antwerpen gebrouwen, ondanks de sterke link met de stad. "Ik heb als 1 van de eersten het 'Bolleke' geproefd dat in de brouwerij van Duvel Moortgat gebrouwen wordt", zegt Ben Vinken. "Je proeft geen enkel verschil. Een bier kan je perfect ergens anders maken, zolang je hetzelfde recept en dezelfde technologie gebruikt."

Dit weekend staat het 'Bolleke' nog maar eens centraal tijdens het jaarlijkse Bollekesfeest, dat sinds 2007 georganiseerd wordt. "Zo leert een nieuwe generatie het bier ook kennen", besluit Pauwels.