Maar liefst 24 keer. Zo vaak verhuisde Janis Vancoppenolle (34) tussen haar 10 en 16 jaar. Ze was amper 5 maanden toen ze voor het eerst in een jeugdvoorziening terechtkwam. Janis weet als geen ander hoe moeilijk het is om na de jeugdhulp een leven op te bouwen. Zelf slaagde ze daar intussen wel in, maar: "Je kunt de persoon uit de jeugdhulp halen, maar de jeugdhulp blijft toch altijd deel van je."
Janis verhuisde 24 keer als kind en liep weg op haar 16e: "De jeugdhulp blijft altijd deel van je"
Samenvatting:
Janis Vancoppenolle (34) groeide op in de jeugdhulp en verhuisde tussen haar 10de en 16de maar liefst 24 keer. Op haar 16de liep ze weg en leefde ze twee jaar onder de radar.
Vandaag doet Janis onderzoek aan de Hogeschool Gent naar de overstap van jeugdhulp naar volwassenheid. Ze pleit voor meer emotionele begeleiding en een sterker sociaal netwerk voor jongeren die de jeugdhulp verlaten.
Janis waarschuwt dat het probleem breder is dan de jeugdhulp alleen: "Niet iedereen heeft ouders die mee ondersteunen of opvangen als het even minder goed gaat. Als we willen dat mensen blijven meedoen, moeten we zorgen dat er nog iets is waar ze moeite voor willen doen."
Vandaag is Janis 34 en woont ze in Gent met haar partner. Ze is de zangeres van de Gentse band Nimbus Cart. Nadat ze als opvoedster heeft gewerkt, doet ze vandaag onderzoek binnen het EQUALITY Research Collective aan de Hogeschool Gent.
Ze doet onder meer onderzoek naar de overgang van jeugdhulp naar zelfstandigheid. In haar werk combineert ze haar ervaring als professional met haar eigen ervaringen uit de jeugdhulp.
"Tussen mijn 10 en 16 jaar ben ik 24 keer verhuisd en verbleef ik nergens langer dan 3 jaar", begint Janis te vertellen. "Dat was wel heftig, want uiteindelijk ben je dan volop in je ontwikkeling."
"Je hebt echt wel een plek nodig waar je kan aarden, waar je je goed voelt, waar je ook gewoon kan puberen, waar je een keer kan rebelleren, maar waar je ook vooral jezelf kan zijn. Dat kon ik niet. En ik denk dat dat een enorme impact heeft gehad op de manier waarop ik mijn identiteit ontwikkeld heb."
Janis is het verhuizen en de strenge regels van de jeugdhulp beu en besluit uiteindelijk weg te lopen. Ze is dan 16. Ze leeft 2 jaar onder de radar en wordt vermist.
Janis heeft het gevoel dat het gebrek aan stabiliteit en duurzame relaties in haar jeugd haar sterk hebben gevormd.
Ik klampte mij vast aan iedereen die mij nog maar een broodkruimel gaf waardoor ik heel vaak in verkeerde situaties belandde
Janis Vancoppenolle
"Ik ben toen heel veel tegen de lamp gelopen. Als iemand mij aandacht gaf of iets van zorg gaf, dan had ik zoiets van 'alright, dit is mijn persoon'. Ik klampte mij vast aan iedereen die mij nog maar een broodkruimel gaf, waardoor ik heel vaak in verkeerde situaties belandde. Er zijn heel veel mensen die misbruik van mij hebben gemaakt."
In die periode was Janis nog minderjarig en had ze nog recht op hulp en begeleiding, maar die wilde ze niet meer. Daarom begrijpt ze ook waarom Jordy Brouillard, de jongeman van 19 die in een tentje in De Blaarmeersen overleed, de hulpverlening verliet.
"Hadden ze mij toen gevraagd om terug te komen, had ik gezegd: 'neen, never, nooit'. Laat mij met rust. En ik denk dat Jordy misschien ook op dat punt zat", gaat Janis verder.
"Eindelijk kon ik mijn eigen keuzes maken: wanneer ik ging slapen, wat ik at, wanneer en waar ik afsprak met vrienden. Ik kon eindelijk een beetje kattenkwaad uithalen en gewoon puber zijn. Ik voelde me zo vrij. Dat was het enige waar ik naar op zoek was geweest."
Janis denkt dat bij veel jongeren uit de jeugdhulp vooral trots meespeelt. Volgens haar is het moeilijk om opnieuw hulp te vragen aan dezelfde mensen die je jarenlang hebben beoordeeld, begeleid en gecorrigeerd.
Auto voor vriendje
Eens Janis 18 is, meldt ze zich bij de jeugdrechter. Ze moet niet terug naar de voorziening, maar krijgt wel het kindergeld dat voor haar geblokkeerd staat. Daarmee koopt ze een auto voor haar toenmalige vriendje.
"Ik had nooit geld gehad. Ik dacht echt: 'Wow, ik heb de lotto gewonnen'. Ik gaf al het geld in één keer uit. Je wil bij wijze van spreken vriendschappen kopen door te tonen hoe goed je het voor elkaar hebt. Uiteindelijk probeer je een netwerk te vormen, maar jammer genoeg niet op de juiste manier."
Het duurt nog tot ze 23 jaar is voor er echt iets verandert in haar leven.
Janis doet haar verhaal in Terzake
"Ik merkte dat het zo niet verder kon. Ik vroeg me af waarom het leven zo hard voor me was en waarom niemand mij graag zag. Ik kreeg een depressie en een eetstoornis, maar belandde ook in therapie. Daar heb ik veel uit geleerd. Toen heb ik beseft dat de wereld niet aan mijn voeten lag en dat ik zelf verantwoordelijkheid moest leren nemen voor mijn toekomst. Tot dan had ik nooit echt het gevoel gehad dat mijn toekomst in mijn eigen handen lag."
Janis vertelt dat jongeren in voorzieningen ook vandaag nog te veel voorbereid worden op de praktische kant van het leven, maar te weinig op de eenzaamheid die na jaren in een leefgroep wacht.
Ineens zit je alleen in je zetel. Niemand om een sigaretje mee te roken. Niemand om samen te eten
Janis Vancoppenolle
"Ineens zit je daar in je zetel helemaal alleen. Niemand om een sigaretje mee te roken. Niemand om samen te eten, niemand om samen te vechten voor de afstandsbediening voor de televisie. Die eenzaamheid wordt enorm onderschat. Ik denk dat opvoeders meer op dat emotionele aspect mogen inspelen. Om jongeren klaar te stomen voor de grote stap."
Volgens Janis moet de manier waarop we met jongeren in de jeugdhulp omgaan, veranderen. Vandaag is die hulp te complex en versnipperd. Jongeren krijgen te maken met een hele reeks begeleiders en hulpverleners die "1 keer per jaar samen met hen rond de tafel zitten. Dan vragen ze: 'Hoe loopt jouw traject?' Zo praat je toch niet met kinderen?"
En dan is er nog het begrip 'professionele nabijheid', iets wat ze hulpverleners aanleren in de opleiding. Ook daarmee heeft Janis het moeilijk.
"Kan je je inbeelden dat je tegen je eigen kind zegt: 'Niet te dicht komen hé?. Je kan onmogelijk een hechte relatie opbouwen als je heel de tijd barrières moet opzetten. Ik vind niet dat begeleiders over hun eigen problemen moeten vertellen tegen jongeren, maar ik denk toch dat er een warmere relatie kan ontstaan dan nu het geval is."
Janis wil zich blijvend inzetten voor jongeren in de jeugdhulp. Toen Jordy stierf, was ze zelf 24. Het nieuws kwam hard binnen.
"Het had met mij ook kunnen gebeuren", geeft Janis toe. "Ik denk dat er heel veel Jordy's zijn die het nieuws niet halen. Er zijn echt enorm veel jongeren die op hun 18e dak- of thuisloos worden. Ook nog op latere leeftijd. Ze blijven kwetsbaar gedurende een lange periode. Het is veel moeilijker om bij het OCMW en andere organisaties hulp te vragen als je niet beschikt over een domicilie- of referentieadres. Heel wat van die jongeren vinden geen betaalbare plek, dus waar belanden ze? Bij verkeerde partners, bij verkeerde vrienden."
Volgens Janis is dit probleem er geen van de jeugdhulp alleen.
Ook op het vlak van onderwijs moeten we af van de strikte regels
Janis Vancoppenolle
"Ook op het vlak van onderwijs moeten we af van de strikte regels. Zo verdwijnt vanaf dit schooljaar in principe de Vlaamse studietoelage voor wie 30 jaar is of ouder. Studenten moeten bovendien minstens 54 studiepunten opnemen om hiervoor in aanmerking te komen. Er bestaan uitzonderingen, maar zulke voorwaarden tonen wel hoe beleid uitgaat van een vrij klassiek en voltijds studietraject. Voor jongeren in de jeugdhulp, die vaak ook studeren, werken en soms nog therapie volgen, wordt dat wel erg moeilijk."
"Niet iedereen heeft ouders die mee ondersteunen, betalen of opvangen als het even minder goed gaat. Als we willen dat mensen blijven meedoen, moeten we niet alleen vragen om harder hun best te doen. We moeten zorgen dat er nog iets is waar ze moeite voor willen doen", besluit Janis.
