Waarom het Limburgse veen minder brandgevaarlijk is dan de Hoge Venen 

De Vallei van de Zwarte Beek in Beringen herbergt een groot veengebied. Volgens berekeningen van Natuurpunt uit 2023 gaat het om een gebied van zo'n 750 hectare waarin meer dan een miljoen ton koolstof in opgeslagen ligt. In de Hoge Venen is intussen al 3.000 hectare afgebrand.

"Door de huidige lange droogteperiode is er uiteraard brandrisico", legt Lander Wantens van Natuurpunt uit", maar dat heb je nu in alle natuurgebieden. Bij ons is het risico op brand gelukkig niet zo groot als in de Hoge Venen." 

Daar zijn verschillende redenen voor. Allereerst gaat het om een ander type veen. "In de Hoge Venen heb je hoogveen dat gevoed wordt door regenwater", legt Wantens uit. "Wij zitten met een laagveengebied, dat eerder door grondwater wordt gevoed. Dat water is anders samengesteld, waardoor je in de grond ook een andere samenstelling van organisch materiaal krijgt. Daardoor blijft er ook meer vocht achter in ons veen bij droge periodes en is het minder brandbaar." 

In de Hoge Venen bestaat de toplaag van het gebied door de droogte momenteel voornamelijk uit organisch materiaal en lucht, wat het extreem brandgevoelig maakt. In de Vallei van de Zwarte Beek is dat minder het geval.

Daarnaast zijn de Hoge Venen natuurlijk ook veel groter. "Als het hier brandt, is het gebied veel toegankelijker en kan je brandhaarden makkelijker blussen. Verder is er de voorbije decennia hard gewerkt aan natuurherstel in de vallei en dat maakt het gebied nu veel natter", somt Wantens op. 

Er is vooral ingezet op het hooghouden van het grondwaterpeil. "Door drainage weg te halen, hebben we het 30 centimeter kunnen verhogen. Dat heeft een aanzienlijk effect op de biodiversiteit en de kwaliteit van het veen. Zo beperk je uiteindelijk ook het brandrisico bij droogte." Daarom plant Natuurpunt ook in de toekomst herstelwerken.

Dat uit zich ook in het uitzicht van de vallei. "Langs de grote wandeling zien we nog steeds stukken groen gras of maaisel. Dat is niet dor of bruin. Dat wijst erop dat er nog heel wat water in de ondergrond zit." 

Zelfs met de regen die sinds gisteren aan het vallen is, blijft het volgens Wantens toch belangrijk om waakzaam te blijven. "Het is en blijft een extreem droge zomer. Problemen met het grondwater zullen blijven opduiken. De regen neemt nu kortstondig wel het grootste brandrisico weg." 

Wat betreft de Vallei van de Zwarte Beek maakt Natuurpunt zich vooral zorgen over de rand van het natuurgebied. "Die ligt droger en verder van de herstelde gebieden. Daar heb je ook nog brandbare struiken en bosgebied. Ook heidepercelen zijn erg vatbaar voor brand." 

Voorlopig zijn in het natuurgebied nog geen wandelpaden afgesloten.