150 panden verdwijnen langs de Noord-Zuid: Bregje (41), Erik (67), Hugo (68), Sanne (36) werden onteigend

Om de werken aan de Noord-Zuidverbinding uit te voeren, moeten ruim 150 panden verdwijnen. Een van de 2 tunnels komt ter hoogte van de huizen die nu langs de oostkant van de Grote Baan staan. 

Jaren geleden werd al duidelijk dat de meeste panden gesloopt moeten worden. Intussen hebben bijna alle eigenaars hun pand of grond verkocht. Voor 15 eigenaars is een juridische onteigeningsprocedure opgestart. 

VRT NWS bezocht 4 eigenaars die allemaal een pand hebben verloren. Voor sommigen betekent dat het einde van hun zaak, anderen moesten met hun gezin verhuizen. 

"Toen mijn grootvader de winkel hier startte, was dit een gewone weg met in het midden een bomenrij", vertelt Bloemen. "Later hebben ze hier een weg met 4 baanvakken van gemaakt." Bloemen vertelt hoe die heraanleg een boost voor de lokale middenstand betekende. Iedereen kon eenvoudig met de auto winkelen op de Grote Baan.

Toch bleef er 10 jaar geleden al slechts een fractie van die winkels over. Die achteruitgang van de Grote Baan maakte het voor Bloemen logischer om zich niet te verzetten tegen een onteigening. "Ik was een van de allereerste eigenaars die tekende voor een vrijwillige verwerving", zegt hij. 

Na 2 jaar onderhandelen vond Bloemen een akkoord met de Werkvennootschap. Toch was dat met pijn in het hart. "Ik wilde mijn zaak niet op deze manier achterlaten. Ik heb nooit de kans gekregen om mijn carrière te eindigen zoals ik dat wilde", zucht hij.

Voor Bloemen blijft het dan ook moeilijk om zijn zaak los te laten. Iedere week rijdt hij langs het pand waarvan hij vorig jaar de sleutels moest afgeven. "Dan kijk ik eens binnen. Vorige week wilde ik zelfs de ramen wassen, omdat ze intussen zo smerig zijn. Gelukkig heeft mijn vrouw dat uit mijn hoofd gepraat."

Wanneer zijn winkel gesloopt wordt, wil de kleermaker een laatste afscheid voor zijn winkel organiseren. "Die dag zet ik mij aan de overkant van de Grote Baan met vrienden en familie en een fles cava. Dan proost ik nog een laatste keer op wat mijn grootvader daar ooit heeft gebouwd."

Waar Erik zijn zaak al heeft losgelaten, wacht Sanne Pollers nog op een akkoord. Ze ziet haar optiekwinkel verdwijnen door de sloop. In de voormalige sportwinkel van haar vader langs de Grote Baan, richtte ze in 2018 een brillenwinkel op. 

Enkele jaren later kreeg ze te horen dat ook zij haar zaak moest verkopen. "Toen zijn er wel wat tranen gevloeid", herinnert ze zich.

Intussen heeft Sanne haar zaak nog niet verkocht aan de Werkvennootschap. De onderhandelingen lopen nog. 

Voor Sanne is vooral de traagheid van de procedures frustrerend. "Ik kreeg te horen dat het snel zou gaan. Intussen heb ik nog altijd geen compromis over mijn woning. We zitten daarom nu in een juridische procedure."

Zolang er geen onteigening is gebeurd, blijft de brillenwinkel draaien. "Nochtans is het niet simpel om een zaak te runnen terwijl de toekomst zo onduidelijk is. Een aantal lampen is intussen stuk en ik weet niet of het de moeite is om ze nog te vervangen."

Hugo Thonnon woont en werkt al 44 jaar langs de Grote Baan. Hij heeft een winkel met skimateriaal en verhuurt daarnaast ook dakkoffers. Die dakkoffers liggen opgeslagen in 2 loodsen die zullen verdwijnen.

Thonnon huurt een van die loodsen, wat de situatie extra complex maakt. "De ene loods was van mij, die heb ik intussen laten overnemen", vertelt hij. "Voor de andere loods is er nog onduidelijkheid. Intussen blijf ik wel op mijn geld wachten."

De winkel met skimateriaal bevindt zich aan de andere kant van de Grote Baan. Daar zijn geen onteigeningen nodig. Toch vreest Hugo voor het voortbestaan van zijn winkel.

"Onze winkel blijft bestaan, maar we gaan wel jarenlang werken voor de deur hebben", zucht Hugo. "Ik houd mijn hart vast voor de verkeersproblemen."

De impact zal groot zijn. "Dakkoffers, ski’s, skibotten, dat zijn geen dingen die mensen met de fiets komen kopen. Mensen gaan geen uren in de file staan om hierheen te komen."

Hugo ziet geen uitweg voor de huidige situatie. "Ik kan er ook mee stoppen, maar wie gaat deze zaak ooit overnemen? Ik had liever ook een onteigening gehad. Al die onzekerheid is dodelijk voor een ondernemer."

Niet alleen ondernemers worstelen met de onzekerheid. Ook bewoners kregen jarenlang geen duidelijkheid over de toekomst van hun woning. Bregje en haar man kochten hun huis op de Grote Baan in 2013. Op dat moment gingen ze ervan uit dat er nog een omleidingsweg rondom Houthalen-Helchteren kon komen.

Daarom kozen ze voor een huis langs de Grote Baan. "Dat was dicht bij het centrum en toch vlot met de auto bereikbaar. Ik had toen ook een logopediepraktijk in dat huis, dus die passage was welkom", vertelt ze.

"Op een gegeven moment werd het duidelijk dat er voor onze deur gewerkt ging worden", gaat Bregje verder. "Toch was het heel lang onduidelijk wat er met ons huis ging gebeuren. We hebben daarom onze verbouwingen uitgesteld."

Bregje en haar man hebben geen goede herinneringen aan de onderhandelingen. "Eerst werd er lacherig gedaan over onze eisen. Daarna was er opeens wel ruimte en werd aan een deel van onze eisen tegemoetgekomen. Dan hebben we getekend."

"Toch blijf je altijd achter met het gevoel dat je te weinig krijgt. Overal in het dorp hoor je mensen vertellen over de wildste bedragen. Ik kan iedereen verzekeren: je wordt niet rijk van een onteigening", vertelt de man van Bregje.

Intussen wonen Bregje en haar man verderop in een nieuw huis in Houthalen. Ze is nu aan de slag in een groepspraktijk.

"Mensen bekijken je huis als een optelsom van kamers en muren", besluit het koppel. "Er wordt geen rekening gehouden met je emoties, met het feit dat je opnieuw moet verbouwen, dat je opnieuw een thuis moet maken."