81 klokken, 6,5 octaven en 60 ton zwaar: Katoen Natie bouwt grootste beiaard ter wereld in haven van Antwerpen

De huidige beiaard met het grootste aantal klokken ter wereld telt er 78 en staat in Zuid-Korea. Door er 81 te plaatsen, wil Katoen Natie het instrument tot het meest complete concertinstrument van zijn soort maken.

De zwaarste klok weegt circa 11,5 ton. Als historische inspiratiebron dient onder meer de basklok uit 1459 van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal in Antwerpen.

"Elke historische beiaard die wij vandaag bewonderen, was ooit een nieuwe beiaard", zegt Fernand Huts, de voorzitter van Katoen Natie en The Phoebus Foundation. "Iemand moest toen de moed hebben om verder te kijken dan zijn eigen generatie."

De beiaard ontstond in de Lage Landen. De oudste bekende schriftelijke verwijzing naar een stokkenklavier — het mechanisme waarmee een beiaardier de klokken bespeelt — dateert uit 1510 in Oudenaarde.

Jef Denyn bracht vanuit Mechelen rond 1900 een moderne renaissance van het instrument op gang. In 1922 werd in Mechelen de Beiaardschool opgericht, tot vandaag het enige internationale instituut voor beiaardkunst ter wereld.

Rond het instrument in Kallo moeten volgens Huts nieuwe composities, internationale ontmoetingen en masterclasses ontstaan. De beiaard komt in een nieuwe toren die toegankelijk zal zijn voor bezoekers via een lift.

Koen Van Assche, auteur van een studiemethode voor het beiaardspel, gaf advies voor het project en is enthousiast. "Ik kan het alleen maar aanmoedigen dat iemand geld wil investeren in cultureel erfgoed", reageert hij op de komst van de beiaard.

Bij de Koninklijke Beiaardschool in Mechelen reageren ze met gemengde gevoelens op het nieuws. "We juichen elke nieuwe beiaard uiteraard toe", zegt directeur Koen Cosaert. "Het gaat misschien wel wat voorbij aan het oorspronkelijke doel van een beiaard."

Volgens Cosaert heeft een beiaard een belangrijke maatschappelijke functie. "Het is een herkenningspunt en schept een bepaalde sfeer in een stad. Elke stad heeft zo zijn eigen geluid waarmee inwoners zich identificeren."

"Het project van Fernand Huts staat midden in de haven, 'in the middle of nowhere'. Het zal nog moeten blijken of het op die locatie echt zijn meerwaarde kan tonen."

De site zal volgens Huts sowieso goed bereikbaar zijn via de veerdienst over de Schelde tussen Antwerpen en Linkeroever. Hij wil de beiaard dagelijks laten bespelen, onder meer elke dag om 12 uur met het 'Angelus'. "Onze beiaard zal ver liggen van een stads- of dorpscentrum, dus niemand zal er last van ondervinden", zegt hij. "Het voordeel is: wie wil, kan altijd vrijblijvend komen luisteren."

"Naast de toren van de Singelbergbeiaard komt er een parkje waar de muziekliefhebbers rustig kunnen genieten van de beiaard, zoals in een concertzaal", vult Van Asche aan. 

Hij ziet ook mogelijkheden om er in de toekomst evenementen te organiseren. "Met dit project kan je evenementen uitbouwen die niet mogelijk zijn in een stadscentrum, en kan je een breed aanbod creëren voor de gemeenschap."

"Op enkele andere plaatsen in de beiaardwereld is dit concept met succes uitgewerkt", vertelt hij verder. "Het is bovendien zo goed als de enige beiaard die toegankelijk is voor minder validen om de beiaardier live aan het werk te zien."

Huts laat weten dat mensen peter of meter kunnen worden van een klok in de beiaard. De naam van een peter of meter kan op de klok worden aangebracht. De totale kostprijs van het project is nog niet bekend, maar loopt volgens Huts "in de miljoenen". De beiaard moet in 2028 klaar zijn.