Veel mensen raken de afstandsbediening van de televisie zo vaak kwijt omdat het zo'n onopvallend en alledaags voorwerp is. Daarom herkennen onze hersenen het niet meteen tijdens het zoeken. "Vaak zijn we er ons ook niet van bewust waar we die afstandsbediening precies hebben neergelegd", legt neuropsychologe Céline Gillebert (KU Leuven) uit. Ze geeft ook tips over hoe je je brein kunt helpen om je zapper sneller terug te vinden.
Waarom je zo vaak de afstandsbediening kwijt bent (en hoe je ze makkelijker kan terugvinden)
Manar Rayyan
Gepubliceerd:
Xavier Taveirne en Chaima Saysay delen in de podcast 'Mens erger je niet' hun consumentenergernissen. Dat doen ze elke week samen met een bekende gast. Ze gaan op zoek naar verklaringen en oplossingen en da’s een 'WinWin'. Zelf je ergernis delen? Mail naar winwin@radio2.be
In de nieuwste aflevering van ‘Mens erger je niet’, de podcast van 'WinWin', ergert MNM-dj en WinWin tv-gezicht Laura Govaerts zich aan het kwijtraken van de afstandsbediening. Iets wat voor veel mensen herkenbaar zal klinken. "Plots kan ik die nergens meer vinden, terwijl ik die net nog vast had. Hoe kan dat nu?", vraagt ze zich af.
Céline Gillebert is hoogleraar neuropsychologie aan de KU Leuven en kan de eeuwige zoektocht naar de afstandsbediening makkelijk verklaren. "Eerst en vooral zijn we ons er vaak niet van bewust waar we het hebben neergelegd. Het is een alledaags object, waardoor het minder onze aandacht vraagt, wanneer we ze ergens achterlaten. Dat verschillende leden van het gezin het toestel gebruiken, speelt ook mee."
Een afstandsbediening is vaak zwart en rechthoekig, dat zijn geen kenmerken die meteen onze aandacht trekken
Céline Gillebert, hoogleraar neuropsychologie KU Leuven
Maar ook ons aandachtssysteem speelt een belangrijke rol. "Een afstandsbediening is vaak zwart of donkergrijs. En ook de vorm is vaak onopvallend: in de meeste gevallen is die rechthoekig. Niet meteen kenmerken dus die onze aandacht trekken. Bovendien moeten onze hersenen tijdens het zoeken al die kenmerken - de vorm, de grootte en de kleur - tegelijkertijd kunnen verwerken, en dat vertraagt de hele zoektocht."
"Daarnaast ligt de afstandsbediening vaak ook gedeeltelijk verborgen. Bijvoorbeeld onder een kussen, een deken of een tijdschrift, waardoor maar een stuk van het toestel zichtbaar is. De kans is ook groot dat ze op een donkere zetel of tafel ligt: allemaal factoren, waardoor onze hersenen het toestel niet meteen zullen herkennen. Want ons brein is niet in staat om alles wat onze ogen registreren, ook effectief te verwerken", vult Gillebert aan.
We kijken vaak over een afstandsbediening heen, vooral als die maar gedeeltelijk zichtbaar is. Bijvoorbeeld omdat die half onder een kussen ligt
Céline Gillebert, hoogleraar neuropsychologie KU Leuven
Ook andere voorwerpen in de woonkamer spelen een rol. "Wat de zoektocht nog moeilijker maakt, is het feit dat in de kamer vaak nog andere donkere of rechthoekige voorwerpen liggen. Denk aan een smartphone of een donkere portefeuille. Al die voorwerpen vragen een stuk van onze aandacht, waardoor we nog makkelijker over de afstandsbediening heen gaan kijken."
Tijdens het zoeken laten we ons ook leiden door de kennis van de eigen omgeving. "Daarom zoek je automatisch op plaatsen waar je verwacht om de afstandsbediening te vinden. Bijvoorbeeld op de salontafel of ergens in de zetel. Net daarom zoeken we niet altijd op de plaatsen waar je hem niet meteen verwacht, zoals op de boekenkast", redeneert Gillebert.
Zoektesten in het laboratorium
In het UZ Leuven worden ook zoektesten uitgevoerd in laboratoria. "We onderzoeken daar op welke manier visuele aandacht wordt gestuurd en welke factoren het zoeken makkelijker of net moeilijker maken. Die kennis helpt ons om beter te begrijpen hoe het zoeken in het dagelijkse leven verloopt, en waarom mensen met bijvoorbeeld een hersenletsel na een beroerte daar soms problemen mee hebben."
"Tijdens een van de zoektesten laten we de testpersonen bijvoorbeeld zoeken naar een opvallend figuur of object, zoals een rode cirkel tussen groene driehoeken. Dat is een makkelijke oefening. Maar wanneer ze de letter 'T' moeten terugvinden tussen verschillende letters 'L', dan merk je dat het lastiger wordt. Deze oefeningen helpen ons om te meten hoe snel en nauwkeurig mensen een doel kunnen vinden."
Tijdens de testen kunnen de wetenschappers ook meten welke factoren het zoeken in het dagelijkse leven anders of moeilijker maken. "In je huiskamer zijn er in vergelijking met een laboratorium veel meer voorwerpen die opgaan in de omgeving en minder opvallen. Dat maakt het zoeken nog extra moeilijk."
"Ons brein is trouwens niet in staat om alle informatie tegelijkertijd te verwerken. Daarom maken we gebruik van 'selectieve aandacht': een mechanisme dat voortdurend bepaalt welke informatie prioriteit krijgt en welke we tijdelijk negeren", sluit Gillebert af.
Neuropsychologe Céline Gillebert geeft tips om de afstandsbediening sneller terug te vinden:
Leg de afstandsbediening op een vaste plek (wees je heel bewust op het moment dat je ze neerlegt)
Moet je toch zoeken: zoek rustig en systematisch. Het is veel efficiënter om de ruimte stap voor stap af te gaan. We zijn geneigd om telkens naar dezelfde plek te kijken of om van de ene naar de andere plek te "springen". Vaak zoeken we ook alleen op de plek waar we verwachten de zapper te vinden. Kijk daarom ook op plaatsen waar je hem niet verwacht.
Kijk zeker ook op plaatsen waar de afstandsbediening maar gedeeltelijk zichtbaar kan zijn. Bijvoorbeeld onder een kussen, een deken of tijdschrift. Onze hersenen missen verrassend vaak voorwerpen die slechts gedeeltelijk zichtbaar zijn.
Ga terug in de tijd: denk aan het laatste moment dat je de afstandsbediening in handen had. Waar zat je op dat moment, wat deed je vlak erna? Deze context is vaak een betere gids dan lukraak rond te kijken. En als dat niet lukt: ga terug naar het moment dat je hem het laatst gebruikte.
Probeer je niet op te jagen. Als je gefrustreerd bent, ga je veel minder efficiënt zoeken.
