Terwijl jij en ik met een eclipsbril op onze neus naar de gedeeltelijke zonsverduistering in eigen land keken, speelde zich in de ruimte een dubbele eclips af. De beelden daarvan zijn vastgelegd door de Europese Proba-3-satellieten, die voor een groot deel van Belgische makelij zijn.
'Belgische' satellieten leggen unieke dubbele zonsverduistering vast in de ruimte
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
Eind 2024 werden de Proba-3-satellieten gelanceerd. Het systeem bestaat uit 2 verschillende satellieten: één met een camera aan boord en een andere die volledig rond is. Die 2 satellieten vliegen perfect op één lijn, op 150 meter van elkaar en tot op de millimeter nauwkeurig.
De ronde satelliet blokkeert het zonlicht voor de satelliet met de camera. "Zo heb je niet af en toe een zonsverduistering, maar kun je continu kunstmatige zonsverduisteringen creëren", legt ruimtevaartingenieur Stijn Ilsen uit.
Daardoor hoeven zonnewetenschappers niet te wachten op een natuurlijke zonsverduistering, maar kunnen ze vanuit de ruimte voortdurend de corona observeren. "De corona is de buitenste laag van de atmosfeer van de zon, die je bij een klassieke zonsverduistering alleen kunt zien wanneer de maan perfect voor de zon staat."
De satellieten zijn grotendeels van Belgische makelij. Ilsen werkte zelf mee aan het project bij het bedrijf Redwire Space in Kruibeke. "Ik werk er al sinds 2008 aan", vertelt hij. "Het was werk van lange adem en bijzonder complex. Nooit eerder waren er 2 satellieten die in de ruimte tot op de millimeter nauwkeurig ten opzichte van elkaar konden vliegen."
Ook vandaag worden de satellieten vanuit ons land aangestuurd, vanuit het -centrum in Redu, in de Ardennen. Een team van wetenschappers van de Koninklijke Sterrenwacht van België is verantwoordelijk voor zowel de afstelling van het meetinstrument als de verwerking van de ruwe beelden.
Dubbele eclips
Deze week was er dus een dubbele zonsverduistering te zien in de ruimte. Op de onderstaande beelden is eerst de kunstmatige verduistering te zien die door de satelliet wordt gecreëerd. De zwarte cirkel die vervolgens in beeld verschijnt, is de maan die voor de zon schuift. Daardoor zijn er dus 2 eclipsen tegelijk zichtbaar.
"Het is niet echt een filmpje, maar een opeenvolging van losse foto's", zegt Ilsen. "Het gaat heel snel. Op aarde zie je de maan tijdens een zonsverduistering heel traag verschuiven, maar doordat de satellieten met meer dan 30.000 kilometer per uur door de ruimte vliegen, komt de maan supersnel voorbij. Daardoor heb je maar een beperkt aantal beelden."
Een dubbele zonsverduistering levert spectaculaire beelden op. "Het is een unieke kans om dit vast te leggen", zegt Ilsen. Grote wetenschappelijke doorbraken hoeven we echter niet te verwachten van de beelden van de dubbele eclips.
Toch was de zonsverduistering zelf wel degelijk van wetenschappelijk belang. "Doordat je tegelijkertijd een kunstmatige zonsverduistering in de ruimte en een echte op aarde hebt, kun je de beelden en metingen van beide vergelijken", zegt Ilsen. "Zo kun je nagaan of wat we normaal meten met Proba-3 ook daadwerkelijk klopt."
