De groene lucht en de doodsangsten: 4 getuigen over zwartste dag in de geschiedenis van Pukkelpop

Op donderdag 18 augustus, op de eerste festivaldag van Pukkelpop 2011, brak om iets na 18 uur de hel los boven het terrein in Kiewit. 60.000 festivalgangers kregen een zwaar onweer over zich heen met felle regen, hagelbollen en forse windstoten.

Vooral de krachtige valwinden (windstoten onder onweerswolken) richtten veel ravage aan. Er stortte een grote tent in, een deel van een lichtconstructie kwam naar beneden en verschillende bomen begaven het onder de kracht van de wind.

10 minuten lang raasde de storm over het festival. 5 mensen lieten het leven en ongeveer 140 mensen hadden medische hulp nodig.

Er gaat geen enkele editie van het festival voorbij dat er niet gedacht wordt aan wat er in 2011 is gebeurd. Velen herinneren zich nog de groene lucht die die avond boven de wei in Kiewit te zien was. Maar er zijn ook mensen die zich veel meer herinneren.

Raf Fransen was die dag als spoedarts aan het werk in het Sint-Franciscusziekenhuis in Heusden-Zolder. Het was een vrij rustige dag geweest en hij stond met enkele politieagenten in de garage van de spoeddienst te babbelen na een interventie voor een klein verkeersongeluk.

"Ik weet nog dat ik tegen hen zei dat als die donkere, dreigende, groene lucht boven Pukkelpop zou losbarsten, we naar de wei zouden rijden. Een kwartier later ging de telefoon. Het rampenplan was afgekondigd."

"Toen ik op de wei aankwam, vond ik dat het er erg stil was", zegt Raf. "Je zag een enorme mensenmassa zich in stilte verplaatsen en voor zich uitstaren. Nu ik er zoveel jaren later weer aan terugdenk, krijg ik er nog steeds 'de kriebels' van. Het leek wel een hypnotische uittocht."

Raf kwam met zijn collega's terecht in de sporthal van Kiewit, waar de VMP, de Vooruitgeschoven Medische Post, werd opgebouwd. "Dat was het noodziekenhuis van de ramp", legt hij uit.

"Met de sporttoestellen die aanwezig waren, hebben we lijnen met verschillende kleurcodes gecreëerd. Rood voor de zwaargewonden. Oranje en groen voor de festivalgangers die matig of lichtgewond waren."

"Wat ik mij nog goed herinner, is dat veel festivalgangers die zelf ongedeerd waren en een zorgberoep uitoefenden, zich spontaan kwamen aanmelden om ons te helpen. Een assistent-anesthesist, een verpleegkundige uit een rusthuis, een vroedvrouw, een kinesist en zelfs studenten. Dat was mooi om te zien."

"Maar ik heb die dag ook gruwelijke dingen gezien", zegt Raf. "De ene zwaargewonde na de andere. Dat zijn zaken die achteraf pas echt binnendringen. Ik ben er een paar dagen stil van geweest."

"De film van wat er die dag is gebeurd, bleef zich maar voor mijn ogen afspelen. Zelfs nu, door erover te praten, merk ik dat het mij nog steeds iets doet."

Niet enkel de hulpdiensten snelden naar Pukkelpop. Ook veel bezorgde ouders vertrokken in allerijl naar Kiewit om hun kinderen te zoeken. Ann Lavigne uit Kermt was een van hen. Samen met haar dochter ging ze haar zoon Sander zoeken. 

"Op het moment dat de storm over Hasselt raasde, was ik in de bibliotheek van Kuringen (Hasselt)", zegt Ann. "Ik had totaal niets door van wat er zich buiten afspeelde. Toen ik naar mijn auto wandelde, zag ik verschillende mensen bedrukt telefoneren. Ik dacht er op dat moment verder niet bij na."

"Pas onderweg naar huis zag ik de ravage. Ondergelopen straten, omgevallen bomen en takken die over de weg lagen. Toen viel mijn frank: Sander zit op Pukkelpop."

"Toen ik thuiskwam, was mijn man druk in de weer met onze ondergelopen kelder en onze pas aangeplante bomen in de tuin onder controle te houden. Zo druk blijkbaar, dat hij was vergeten te melden dat onze zoon een berichtje had gestuurd: 'Kom ons halen, de hel breekt hier los'."

Zonder te weten dat Sander een berichtje had gestuurd, vertrok Ann samen met haar dochter Silke naar het festivalterrein.

"Het was chaos. Ambulances, brandweer, mensen die alle kanten uitliepen. Ik wist niet waar ik moest beginnen met zoeken. Ik kon Sander ook niet bereiken, want het mobiele telefoonverkeer was volledig uitgevallen. Dat zorgde voor een erg akelig en onzeker gevoel. We hebben tot midden in de nacht gezocht."

"Toen we thuis aankwamen, bleek Sander zelf thuis te zijn geraakt", zegt Ann. "Een buurvrouw die ook naar de wei was getrokken om haar kind te zoeken, had hem herkend en meegenomen. Door het telefoonverkeer dat volledig platlag, had niemand ons kunnen verwittigen."

"Voor ons is alles uiteindelijk goed afgelopen. Sander was in shock, maar voor de rest wel ongedeerd. Even voordat de storm losbrak, was hij naar de camping gegaan, omdat hij zich niet goed voelde. Ik vraag mij nog steeds af of hij onbewust voelde dat er iets ergs ging gebeuren."

"Als ik naar de bomen in onze tuin kijk, denk ik automatisch terug aan de storm en al die ontredderde gezichten die ik die dag heb gezien. Door de felle wind van toen staan ze nog steeds scheef."

Helaas was er niet voor iedereen goed nieuws. Tijdens het onweer kwamen 5 festivalgangers om, onder wie Marlo uit Beringen en zijn vriendin Wendy uit Ham. 15 jaar later vindt Marlo's peter Johan Oyen het nog steeds moeilijk om te praten over wat er gebeurd is.

"Die avond kan je niet beschrijven. Je zoekt hem, je vindt hem niet en dan staat om 1 uur 's nachts de politie aan de deur van je schoonzus", zegt Johan. "Marlo en zijn vriendin zijn gestorven aan de Boilerroom. Een deel van de constructie zakte in elkaar. Ze stonden er net onder."

"Sindsdien maak ik elk jaar een bloemstuk met bloemen uit mijn tuin. Dat brengen we elk jaar met de familie naar de festivalweide ter ere van Marlo en Wendy. Omdat het dit jaar 15 jaar geleden is, wilde ik het graag groter aanpakken."

Als eerbetoon aan alle slachtoffers heeft Johan, die ook actief is als kunstenaar, een groot kunstwerk gemaakt. Het bestaat uit 9 canvassen die samen een groot werk vormen met allerlei verwijzingen naar de Pukkelpopstorm.

"In het werk heb ik uiteraard bloemen verwerkt, maar ook de constructie waaronder Marlo en Wendy gestorven zijn", zegt Johan. "Bovenaan zie je de skyline van Pukkelpop met de iconische vlaggen. De 5 vlinders zijn verwijzingen naar de slachtoffers. De vlinder met een rode roos is voor Marlo, een verwijzing naar zijn tattoo."

"Door dit schilderij te maken, durf ik nu pas naar de nieuwsuitzendingen van toen te kijken. Het heeft mij geholpen om het verlies een plaats te geven in mijn hoofd, maar voor mij zal het rouwproces nooit afgerond zijn."

"De blijvende steun van Pukkelpop betekent wel nog steeds erg veel voor onze familie", benadrukt Johan. "Ze nodigen ons elk jaar uit. In het begin was het moeilijk om daar te zijn, want hoe kan je nog plezier hebben na wat er is gebeurd. Het blijft emotioneel, maar uiteindelijk merk je dat muziek helend is."

Het kunstwerk wordt vanavond tentoongesteld in CC Casino Beringen. Het is de bedoeling om het werk te verkopen, als geheel of in 9 delen. De opbrengst gaat naar De Warmste Week. 

Ook Denise Manteleers zal de Pukkelpopstorm nooit vergeten. Ze woont al 50 jaar lang aan de Kempische Steenweg en kan de mainstage vanuit haar slaapkamer zien. Ze is zelf een grote fan van het festival en heeft over de jaren heen een nauwe band met de organisatie opgebouwd.

"Die lucht werd niet zwart, maar groen. Zo groen, je kan het je niet voorstellen. In heel mijn leven had ik zoiets nog niet gezien", zegt Denise. "En toen begon het. Het enige wat ik hoorde, was het gekraak van bomen en takken door de felle regen en enorme hagelbollen."

"Mijn man was op dat moment even het huis uit en mijn 3 kleinkinderen zaten op Pukkelpop. Ik heb doodsangsten uitgestaan. Toen de storm was gaan liggen, heb ik mijn garagepoort opengezet. De steenweg stond vol brandweerwagens, politie en ambulances. Ik wist meteen dat het ernstig was."

"Ik stond erbij, maar kon niets doen om te helpen", zegt Denise. "Tot ik de doorweekte jongeren zag. Ik heb die avond wel zeker 20 handdoeken uitgedeeld. Zelfs kleren heb ik meegegeven. Het was het enige wat ik kon doen. Ze waren allemaal zo angstig."

Denises kleinkinderen hebben ook hun weg teruggevonden naar het huis van hun oma. "Ze hadden pijn aan hun rug door de grote hagelbollen. Ze hebben nog een uur bang moeten afwachten op de terugkeer van hun vriendin die ze kwijt waren geraakt, maar uiteindelijk is ook met haar alles goedgekomen."

Door Denises nauwe band met de organisatie leefde ze erg mee met hen. Ze bakte zelfs een taart voor organisator Chokri Mahassine als troost. "Elk jaar hoop ik zo hard dat er niets gebeurt zoals in 2011", zegt ze.

"Elke keer wanneer het warm is, er geen zuchtje wind is en de hemel donker kleurt, hou ik mijn hart vast. Nooit, maar dan ook nooit zal ik die storm vergeten."