Tunnels onder de dorpskern, groen erboven: zo verandert Houthalen-Helchteren door de Noord-Zuidwerken  

Het slopen van de panden langs de Grote Baan is de 1e fase van het project. Die fase is de enige fase die al definitief is goedgekeurd. De afbraak gebeurt gefaseerd en zal meer dan een jaar duren.

Het indrukwekkendste deel van het hele project zijn de tunnels die onder Houthalen en Helchteren komen. Beide dorpskernen worden volledig ondertunneld. Bedoeling is dat het verkeer vlotter door kan rijden en beide dorpen minder verkeershinder kennen.

Als je vanuit het noorden van de provincie richting Helchteren rijdt, passeer je de aansluiting op de Noord-Zuid ten noorden van de Kievitwijk. Daar komt een op- en afrittencomplex.

Verder richting Helchteren gaat het verkeer voor het eerst de tunnel in, net ten noorden van de Broekstraat en de Eikendreef. Je komt de tunnel weer uit ter hoogte van drukkerij Haletra. Daar gaat het verkeer verder op een viaduct over de Mangelbeekvallei richting Houthalen.

Ter hoogte van Laak duikt het doorgaand verkeer een 2e keer onder de grond. Daar komt ook een 2e lokale aansluiting op de Noord-Zuid. Een 2-tal kilometer later eindigt de tunnel ten zuiden van de Koolmijnlaan.

Van daaruit kan het doorgaande verkeer verder rijden richting Hasselt of langs de verkeersturbine aansluiten op de E314. 

Voor de inwoners van Houthalen-Helchteren verandert er bovengronds het meest. Vandaag rijden dagelijks meer dan 40.000 voertuigen door het centrum. Na de werken moet het doorgaande verkeer daar grotendeels verdwijnen.

Wat er precies boven op de tunnels komt, ligt in Houthalen en Helchteren nog niet volledig vast. De grote lijnen zijn wel duidelijk: er komt meer ruimte voor groen, fietsers en voetgangers.

Dat valt op wanneer je de ontwerpen van de Werkvennootschap bekijkt die al klaar zijn.

"De komende 10 jaar worden heel pittig, maar het resultaat zal een groener en leefbaarder Houthalen-Helchteren zijn", zegt schepen van Ruimtelijke Ordening Hanne Kellens (Hoppah).

Op verschillende plaatsen wordt extra groen aangeplant. In Laak komen grotere grasvelden en fietsers krijgen meer afgescheiden fietspaden. Ook de pleinen en openbare ruimtes in de dorpskernen worden opnieuw ingericht.

De volledige herinrichting van het centrum van Houthalen en Helchteren moet beide dorpen ook meer tot 1 gemeenschap maken. "Houthalen en Helchteren zijn door de drukke weg allebei in tweeën gesneden", vertelt inwoner Rita Loos.

Dat beaamt schepen Hanne Kellens. "Iedereen merkt dat de huidige Grote Baan een barrière in het dorp is." Dat vindt ook inwoner Johan Lemmens. "Het gaat eindelijk weer gezellig zijn zonder die halve autostrade door onze dorpskern."

Niet iedereen is ervan overtuigd dat de plannen de dorpskernen automatisch beter zullen maken. Voormalig coördinator van de Limburgse Milieukoepel Gust Feyen vindt dat er te veel aandacht gaat naar groen op en rond de tunnels.

Volgens hem is er vooral nood aan meer woningen en werkplekken in de dorpscentra.

"De centra van Houthalen-Helchteren moeten vooral woon- en werkfuncties krijgen. Natuur is iets wat je best buiten de dorpskernen houdt", zegt Feyen. "Nu gaat men bij wijze van spreken op een kilometer van het centrum wonen, terwijl het centrum zelf leeg is."

Feyen is wel tevreden dat de Grote Baan zelf minder ruimte zal innemen in het dagelijkse leven van de inwoners. "Het gaat mooi worden", zegt hij.

Niet al het verkeer verdwijnt onder de grond. Wie bijvoorbeeld van Houthalen naar Helchteren rijdt, zal bovengronds gebruikmaken van een lokale verkeerslus. Voor hen is het niet handig om telkens op- en af de Noord-Zuidverbinding te rijden. 

"Daarom versterken we een lokale lus. Die kan al het verkeer opvangen", zegt Marijn Struyf van De Werkvennootschap, die het project coördineert. 

Die oplossing roept wel vragen op. Feyen vreest dat de lokale wegen niet voorzien zijn op de hoeveelheid verkeer die ze moeten verwerken.

"We vrezen dat de wegen niet voorzien zijn op al dat lokale verkeer", zegt hij.

Ook sommige inwoners verwachten problemen. "Het gaat ook sluipverkeer aantrekken", zegt buurtbewoner Johan Lemmens. 

Tot slot komt met de werken aan de Noord-Zuid een ander Limburgs dossier in beweging: de trambus. Dat zijn ruime, elektrische bussen die op een eigen bedding vanuit Hasselt naar Pelt zullen rijden. Tussen Hasselt en Houthalen-Helchteren zullen 6 trambussen per uur rijden, daarvan rijden er nog 4 verder tot in Pelt.

De sloop van de 1e woningen is dus nog maar het begin. De komende 10 jaar zullen inwoners de werken dagelijks voelen. Als alles volgens planning verloopt, krijgt Houthalen-Helchteren daarna een volledig nieuw centrum, met minder doorgaand verkeer en meer ruimte voor fietsers, voetgangers en groen.