In natuurreservaat De Zegge in Geel is er momenteel groot risico op natuurbrand, omdat het veengebied is opgedroogd. Normaal is nat veen niet vatbaar voor vuur, maar bij langdurige droogte verandert de organische grond in brandbare turf. Omdat de grond momenteel heel hard is, is de kans op overstromingen bij plotselinge hevige regenval ook erg groot.
Veengebied natuurreservaat De Zegge in Geel valt droog: groter risico op brand en overstromingen
Rosalie Valgaeren
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Het veengebied van natuurreservaat De Zegge in Geel is volledig opgedroogd door de aanhoudende droogte, waardoor er groot risico is op natuurbranden. Droog veen verandert in brandbare turf, en zo'n brand kan maanden blijven smeulen ondergronds.
De uitgedroogde bodem zorgt ook voor overstromingsgevaar: het veen neemt nauwelijks nog water op. Conservator Toon Deswert waarschuwt: "De bodem neemt tientallen tot honderden keren slechter water op dan normaal. Als het nu hard regent, glijdt het water er zo vanaf, recht de sloten in."
De Zegge is een zeldzaam laagveengebied dat normaal CO₂ opslaat en zo het klimaat helpt, maar door de droogte stoot het nu broeikasgassen uit. Deswert roept op tot een structurele oplossing om het grondwaterpeil permanent hoog te houden.
Het veengebied in natuurreservaat De Zegge in Geel is volledig opgedroogd door de aanhoudende droogte. Conservator Toon Deswert waarschuwt voor een groot risico op natuurbranden én voor overstromingen als er plots veel regen valt.
Veengebied is een moerassig stuk land dat bestaat uit opgestapelde, half vergane plantenresten. "Een gezonde veenbodem doet er duizenden jaren over om te groeien, maar door de droogte breekt die nu in sneltreinvaart af. Natuurreservaat De Zegge hoort een klimaatredder te zijn die CO₂ opslaat, maar verandert nu in een tikkende klimaatbom die juist massaal uitstoot", zegt Deswert.
De Zegge is een laagveengebied in de vallei van de Kleine Nete, beheerd door ZOO Antwerpen en ZOO Planckendael. Het is een van de weinige plekken in België waar nog een moerashabitat met laagveen voorkomt – een type veen dat ontstaat in lage, natte gebieden zoals een riviervallei. In het reservaat leven zeldzame diersoorten, waaronder de roerdomp en de kievit.
Turf in de grond
"Veengebied is eigenlijk een heel belangrijk wapen tegen klimaatverandering. Het kan massale hoeveelheden CO₂ vasthouden in de bodem, wat belangrijk is om broeikaseffecten tegen te gaan", legt Deswert uit.
Een veenbrand is één van de moeilijkst te blussen branden
Toon Deswert, conservator De Zegge
Nat veen is niet vatbaar voor vuur. Bij langdurige droogte verandert de organische grond in brandbare turf. "Vroeger werd er actief turf ontgonnen om op te branden", zegt Deswert. "Een veenbrand kan diep in de grond trekken en daar dagen, weken of zelfs maanden blijven smeulen. Het is één van de moeilijkst te blussen branden."
Voor heel Vlaanderen geldt momenteel code oranje. In en rondom natuurgebieden is vuur sowieso verboden. "We hebben het geluk dat in De Zegge enkel geleide wandelingen toegelaten zijn en we zien er strikt op toe dat er niet gerookt wordt", aldus de conservator.
Bodem wordt "plastic zeil"
Natuurbranden zijn bovendien niet het enige gevaar. Veengebieden nemen water normaal gesproken makkelijk op, maar de grond is daar nu te hard voor geworden.
Door de extreme droogte is de grond waterafstotend geworden
Toon Deswert, conservator De Zegge
"Normaal is de veenbodem een gigantische spons", zegt Deswert. "Maar door de extreme droogte is de grond nu waterafstotend geworden. Het is alsof er een gigantisch plastic zeil over de natuur ligt."
"De bodem neemt tientallen tot honderden keren slechter water op dan normaal. Als het nu hard regent, dringt dat water niet door. Het water glijdt er zo vanaf, recht de sloten in. Dat verhoogt de kans op overstromingen."
Langdurig herstel
Als een veenbrand uitbreekt, kan het herstel eeuwen duren. Laagveen groeit aan met 1 millimeter per jaar. In De Zegge zijn veenlagen opgebouwd tot 3 meter diep. "Zelfs een oppervlakkige brand kan jaren tot decennia nodig hebben om te herstellen", zegt Deswert.
Een avondje flinke regen lost dit probleem echt niet op
Toon Deswert, conservator De Zegge
"Een avondje flinke regen lost dit probleem echt niet op", zegt Deswert. "We hebben een structurele oplossing nodig die het grondwaterpeil in en rond De Zegge permanent hoog houdt."
"Dat is niet alleen voordelig voor de natuur, maar ook voor de mens. Het zoveel mogelijk afbouwen van dat overgedraineerd landschapssysteem lijkt mij in deze tijden iets waarover we moeten nadenken als collectief. Op lange termijn kan het ons wapenen tegen klimaatextremen."
Regionaal nieuws uit Antwerpen
Gepubliceerd:
