Japan heeft de Russische ambassadeur op het matje geroepen nadat de Russische president Vladimir Poetin voor het eerst de betwiste Koerilen heeft bezocht. Dat is een eilandengroep in de Stille Oceaan, tussen het noorden van Japan en het Russische schiereiland Kamtsjatka. Zowel Rusland als Japan maakt aanspraak op de eilanden. Het bezoek dreigt de spanningen tussen beide landen te doen oplopen.
Japan roept Russische ambassadeur op het matje na bezoek van Poetin aan betwiste eilandengroep: "Onaanvaardbaar"
Uma Claessens
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De Russische president Vladimir Poetin heeft voor het eerst de Koerilen bezocht, een eilandengroep ten noordoosten van Japan. Dat melden Russische staatsmedia. Op het eiland Itoeroep bezocht hij onder meer een viskwekerij, een school en een ziekenhuis.
Het is het eerste bezoek van een Russische president aan de eilanden sinds voormalig president Dmitri Medvedev ze in 2010 bezocht. Poetin reisde naar de Koerilen nadat hij het nabijgelegen eiland Sachalin had bezocht, waar de Russische marine oefeningen hield.
Het bezoek is opvallend omdat de eilandengroep betwist gebied is. De Koerilen staan onder Russische controle, maar ook Japan maakt aanspraak op de eilanden. Het territoriale geschil over de Noordelijke Gebieden, zoals Japan de eilanden noemt, veroorzaakt al decennialang spanningen tussen beide landen.
Poetin bezocht onder meer een oorlogsschip, een visserij en een ziekenhuis
Ook nu lopen de spanningen tussen beide landen opnieuw hoog op. De Japanse premier Sanae Takaichi noemt het bezoek aan het eiland, dat in Japan Etorofu genoemd wordt, "onaanvaardbaar". Volgens Takaichi maken de eilanden "onlosmakelijk deel uit van Japans grondgebied, zowel historisch gezien als volgens het internationaal recht".
Intussen heeft Japan ook de Russische ambassadeur in het land ontboden.
"Nadat we op de hoogte werden gebracht dat de Russische president Vladimir Poetin op 13 augustus het eiland Etorofu had bezocht, hebben we de Russische ambassadeur in Japan, Nikolaj Nozdrev, ontboden op het ministerie van Buitenlandse Zaken", liet het Japanse ministerie weten.
Kremlin niet opgezet met kritiek
Rusland verwerpt de Japanse kritiek. "Wij beschouwen ze als politiek misplaatst, beledigend en uiteraard juridisch ongegrond", reageerde de woordvoerster van het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken, Maria Zakharova.
Zakharova hekelde een "anti-Russisch beleid dat grenst aan vijandigheid" van de kant van Tokio en benadrukte dat de Koerilen-eilanden "na afloop van de Tweede Wereldoorlog aan Rusland zijn overgedragen, in overeenstemming met de overeenkomsten met de geallieerde mogendheden en het Handvest van de Verenigde Naties".
"Er bestaat geen twijfel over de soevereiniteit en jurisdictie van Rusland over deze eilanden", benadrukte Zakharova, waarbij ze de Japanse leiders verweet dat ze "zich de arrogantie veroorloven om Moskou voor te schrijven welke regio's van zijn eigen land het staatshoofd wel of niet mag bezoeken".
Ze verweet Japan ook zijn steun aan Oekraïne in de oorlog tegen Rusland en de anti-Russische maatregelen die het land nam in navolging van de Westerse landen, op de G7-top.
Strategisch belang
De strategisch gelegen archipel werd tijdens de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog door de bezet. Na de inname deporteerde Moskou de ongeveer 17.000 Japanse inwoners van de eilanden. Sindsdien heeft Rusland er een militaire aanwezigheid behouden en wonen er naar schatting zo'n 20.000 Russen op de Koerilen.
Het territoriale geschil over de eilanden zorgde er ook voor dat Rusland en Japan sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog nooit een officieel vredesverdrag hebben ondertekend. Hoewel beide landen in 1956 hun diplomatieke banden herstelden, kwam er nooit een oplossing voor het geschil.
Door hun ligging zijn de eilanden van groot strategisch belang. Tijdens de dienden ze als lucht- en zeebases, toen de Sovjet-Unie tegenover de Verenigde Staten en diens belangrijkste bondgenoot in de Stille Oceaan, Japan, stond.
Daarnaast beschikken de eilanden ook over grote voorraden mineralen, waaronder goud en zilver, en worden ze omgeven door rijke visgronden.
Oplopende spanningen
De relaties tussen Rusland en Japan staan dus al langer onder druk, maar zijn sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 verder verslechterd.
Japan legde toen, samen met de andere -landen, sancties op tegen Rusland. Tokio verleent Oekraïne bovendien financiële en militaire hulp. Sindsdien beschuldigt Japan Rusland ook opnieuw expliciet van de "illegale bezetting" van de betwiste Koerilen.
President Vladimir Poetin noemde de Japanse sancties "ongeprovoceerd". Volgens hem beschouwt Japan Rusland als een belangrijke bedreiging, terwijl het juist Japan is dat territoriale aanspraken maakt op Russisch grondgebied.
Maar ook de toenadering tussen Rusland enerzijds en China en Noord-Korea anderzijds baart Tokio zorgen. Russische en Chinese marineschepen en gevechtsvliegtuigen houden geregeld gezamenlijke oefeningen in de wateren rond Japan. Dat leidt tot extra patrouilles en onderscheppingen door de Japanse luchtmacht.
