De Zweedse veiligheidsdienst Säpo zegt een Russische inlichtingenoperatie te hebben blootgelegd en stopgezet. De operatie was er naar eigen zeggen op gericht om informatie te verzamelen over de Zweedse politieke besluitvorming en invloed uit te oefenen op die besluitvorming. Säpo volgde de Russische spionnen lange tijd en kon zo zelfs een geheime ontmoeting in een Zweeds café volgen.
Zweedse veiligheidsdienst betrapt Russische spionagecel tijdens geheime ontmoeting in café in Stockholm
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Bij de operatie waren volgens 3 personen betrokken: 2 Russische inlichtingenofficiers (die als diplomatieke medewerkers in Zweden werkten) en een medewerker van een buitenlandse ambassade in Stockholm (die door Rusland zou zijn gerecruteerd als agent). De autoriteiten willen voorlopig niet zeggen over welke buitenlandse ambassade het gaat.
Het opvallendste element aan dit verhaal is dat de Zweedse inlichtingendiensten niet meteen hebben ingegrepen toen ze vermoedens van spionage hadden. Integendeel, ze hebben de 3 verdachten lange tijd gevolgd.
De Zweedse publieke omroep SVT kwam meer details te weten over het soort ontmoetingen dat de spionnen hadden. Zo ontmoette een Russische inlichtingenofficier de gerekruteerde agent in een café in de omgeving van Stockholm. Wat de 2 niet wisten, is dat ze vanuit dezelfde horecazaak in de gaten gehouden werden door de Säpo.
Volgens Christoffer Wedelin, het waarnemend operationeel hoofd van Säpo, namen de verdachten enkele "heimelijke voorzorgsmaatregelen" zodat ze zeker niet werden ontdekt. Tijdens de ontmoeting gaf de Russische inlichtingenofficier volgens Säpo ook een cadeau aan de agent.
Dankzij de operatie kon de veiligheidsdienst een goed beeld krijgen van welke informatie werd uitgewisseld en welke opdrachten de agent kreeg. Op basis van die informatie heeft men nu een beter beeld van hoe Russische inlichtingendiensten in Zweden opereren en welke contacten er tussen de betrokkenen waren.
Volgens Christoffer Wedelin kan die kennis ook in toekomstige onderzoeken worden gebruikt.
In diskrediet brengen
Volgens de Zweedse inlichtingendienst gebruikten de Russische officieren de medewerker van de buitenlandse ambassade als tussenpersoon om informatie te verzamelen. Zo wilden ze via de medewerker meer informatie verkrijgen over de Zweedse besluitvorming en ook invloed uitoefenen op die besluitvorming, klinkt het.
De Russische operatie moest daarnaast Zweden en zijn bondgenoten – de EU en de – in diskrediet brengen.
Welke Zweedse politici of andere besluitvormers precies het doelwit waren, wil Säpo niet zeggen. Wedelin wilde aan SVT alleen bevestigen dat de zaak betrekking had op de centrale politieke besluitvorming in Zweden.
De 2 Russische inlichtingenofficieren én de gerekruteerde agent hebben Zweden inmiddels verlaten. Er loopt geen strafrechtelijk onderzoek tegen hen. De reden daarvoor is bijzonder: alle 3 opereerden ze volgens Säpo onder diplomatieke immuniteit.
"In dat geval is het gewoon niet mogelijk om een onderzoek te voeren met als doel om hen voor de rechter te brengen", zegt Säpo-hoofd Wedelin.
"Ernstige kwestie"
De Zweedse regering heeft intussen bevestigd dat ze de personen verplicht hebben om het land te verlaten. Volgens minister van Justitie Gunnar Strömmer neemt de regering de zaak bovendien "bijzonder ernstig".
"We weten dat statelijke actoren als Rusland erg agressief te werk gaan - ook in Zweden - om hun belangen te verdedigen." Volgens Strömmer heeft de operatie niets te maken met de Zweedse verkiezingen in september, maar wel met "een groter patroon waarbij Rusland strategisch en op lange termijn te werk gaat".
Strömmer zegt dat Zweden hiermee duidelijk aan Rusland wil laten zien dat dergelijke activiteiten niet worden getolereerd.
Ook minister van Buitenlandse Zaken Maria Malmer Stenergard zegt dat de regering "vastberaden" heeft opgetreden en dat de betrokken personen, die als diplomaten waren geaccrediteerd, Zweden moesten verlaten vanwege hun activiteiten.
Zweden trad in 2024 toe tot de NAVO, na bijna 2 eeuwen militaire neutraliteit. De Russische invasie van Oekraïne in 2022 speelde een belangrijke rol in die beslissing.
