Muurschilderingen op boerderijen in Zuiderkempen dreigen te verdwijnen, heemkundige kring pleit voor erkenning

Tussen 1952 en 1963 bouwde de Nationale Maatschappij voor de Kleine Landeigendom 53 modelboerderijen in 5 Kempense gemeenten: Westerlo, Geel, Dessel, Retie en Herenthout. De hoeves zijn destijds opgericht om mensen eten te kunnen geven na de voedselcrisis, klinkt het.

De hoeves kregen allemaal een witte verflaag, een naam en een bijpassende gevelschildering. Het idee voor de fresco's kwam uit Oostenrijk en Duitsland. De open stallen waren destijds vernieuwend: op de Expo in 1958 in Brussel werd er zelfs een nagebouwd.

Vandaag zijn de meeste schilderingen nog zichtbaar, maar ze zijn niet allemaal in goede staat. Sommige hoeves werden verbouwd en verloren hun fresco. Bij andere boerderijen is het beeld vervaagd of overschilderd.

Heemkundige Kring Ansfried Westerlo wil de overblijvende schilderingen bewaren voor de toekomst. "Het zijn stille getuigen van de agrarische ontwikkeling van onze streek," zegt Jef Thys van de heemkundige kring.

De kring stelt voor om de muurschilderingen afzonderlijk te erkennen, los van de hoeves zelf. "Erkenning schrikt veel eigenaars af. Ze ervaren het vaak als een blok aan het been dat het moeilijker maakt om daarna nog iets aan het gebouw te wijzigen," legt Thys uit.

"Daarom stellen wij voor om de muurschilderingen afzonderlijk te laten erkennen en als erfgoed te ondersteunen. Op die manier hoeft de bedrijfsvoering van de landbouwers er geen hinder van te ondervinden."

Vlaams parlementslid Mien Van Olmen (CD&V) legde het voorstel voor aan minister Ben Weyts (N-VA), bevoegd voor onroerend erfgoed. Volgens Van Olmen geeft de minister te kennen dat hij er geen voorstander van is om de schilderingen afzonderlijk te beschermen. Zo'n erkenning vraagt een breder onderzoek en dat is niet voorzien in deze regeerperiode, klinkt het verder.

"Het antwoord van minister Weyts is over de hele lijn teleurstellend", vindt Van Olmen. "De volgende 3 jaar moet er voor dit unieke Kempense erfgoed vanuit Vlaanderen niet veel initiatief verwacht worden."

"De minister laat weten dat zijn administratie de beschrijvingen van de hoeves die al in de inventaris van bouwkundig erfgoed zijn opgenomen, zal laten aanvullen met de gegevens over hun namen, de bijhorende schilderingen, de ontwerper en de uitvoerder. Daar blijft het bij. Hij wil zelfs niet de moeite nemen om een officiële inventaris te laten maken van alle namen en schilderingen."

Heemkundige Kring Ansfried Westerlo legt zich niet neer bij het antwoord van de minister. De kring zoekt nu naar regionale partners en wil een intergemeentelijk subsidiedossier samenstellen.

"Misschien kan een intergemeentelijke samenwerking wel soelaas brengen," zegt Thys. De kring ziet kansen op het vlak van plattelandstoerisme, lokale economie, onderwijs, cultuur en welzijn.