Kan de camera van je smartphone schade oplopen als je de eclips fotografeert? 

"POV: je wilde alleen even de zonsverduistering filmen… en nu zit er voor altijd een paarse vlek in je camera", krijgen we te lezen op TikTok . 

"Je camera kan hetzelfde overkomen als je ogen: die felle zon kan je lens en sensor permanent beschadigen", krijgen we via een andere video op TikTok te horen.

Klopt dat? Kan de camera van je smartphone schade oplopen bij het fotograferen van de zon? En hoe vaak komt dat voor?

"We kunnen dat niet onmiddellijk uitsluiten, al is er weinig onderzoek naar verricht", zegt Guy Meynants, professor elektrotechniek en expert beeldopnemers (KU Leuven). 

"Veel hangt af van de camera, de lens en de klimatologische omstandigheden. Een camera met een groter diafragma of een sterkere telelens is mogelijk sneller beschadigd. Ook de hoeveelheid licht die je camera ontvangt, is van belang: die is bijvoorbeeld hoger op de middag dan op een bewolkte avond."

Fysicus Philippe Tassin (Chalmers University in Zweden) legt uit hoe dat werkt. "Om het eenvoudig te verwoorden: de lens van je camera werkt eigenlijk zoals een vergrootglas. Het concentreert de energie van de zon op een heel kleine en kwetsbare chip in je smartphone. Daardoor kunnen belangrijke onderdelen van die chip te warm worden en dus ook smelten of doorbranden."

"Het is dus een slecht idee om de zon te filmen, of het nu gaat om een eclips of niet", zegt Tassin.

Al is het risico bij smartphones wel beperkt, zegt professor fotonica Roel Baets (UGent). "Bij digitale camera's is het risico veel groter omdat de lensdiameter groter is, tonen studies aan ."

En het risico is ook groter als je met statief fotografeert. "Als de camera stilstaat, is de warmtebelasting op dat kleine vlekje groter. Let dus nog meer op als je met statief fotografeert. Dan is het steeds hetzelfde puntje waar het licht binnenkomt.”

We nemen natuurlijk wel vaker foto’s van de zon zonder dat de camera van onze smartphone beschadigd raakt. Hoe zit dat?

“Een camera kan inderdaad wel wat licht verdragen. Enkele foto’s nemen, zou in principe geen probleem mogen vormen”, zegt Albert Theuwissen, voormalig professor elektrotechniek (Delft University of Technology) en oprichter van Harvest Imaging, een bedrijf dat expertise aanbiedt in digitale beeldsensoren.

“Wat ik zeker niet zou aanraden is om gedurende enkele uren filmpjes van de zon te gaan nemen." 

"Hetzelfde zie je bijvoorbeeld bij opnames van concerten, dan worden ook beelden geschoten van heel felle lichtspots en die beschadigen de camera’s niet.  Je moet echter niet met een krachtige laser op een camera gaan schijnen. Lasers kunnen een onwaarschijnlijke hoeveelheid licht op de sensor gooien en dan kunnen er problemen optreden."

"Bovendien zijn bij een smartphone de lens en vergroting vaak niet sterk genoeg om de zon zo in beeld te nemen dat de sensor beschadigd zou raken", zegt Meynants.

"Met een telelens gemonteerd op een systeemcamera moet je wel uitkijken, dan kan je dit wel bereiken. Smartphones hebben wel een zoomfunctie, maar dat is meestal een digitale zoom: je vergroot een stukje van het opgenomen beeld, maar neemt eigenlijk nog steeds dezelfde foto."

"Door de hoeveelheid licht te beperken die op je sensor valt, kan je veilig een foto maken", zegt Meynants. " Dit gebeurt in een camera door het diafragma meer dicht te draaien."

"Mobiele telefoons hebben echter een vast en vrij groot diafragma. Hier is het mogelijk om een optische filter te gebruiken, zoals een eclipsbril. Dat kan je ook een betere foto opleveren."

Roel Baets: "Als ik het zelf zou doen met mijn smartphone, zou ik proberen om het niet te lang te laten duren voor ik een foto neem. Als je snel en kort fotografeert, denk ik niet dat er een probleem mag zijn bij een avondeclips."

Al kunnen de wetenschappers geen garantie geven. "Er zijn vroeger al gevallen gerapporteerd waar een camera werd beschadigd door laserlicht bij lichtshows", zegt Meynants. "En ook de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA dekt zich een beetje in wat camera’s betreft." Ook NASA raadt aan je camera , net als je ogen, te beschermen.

Eenmaal de sensor van je camera schade heeft opgelopen, is dat trouwens onherroepelijk.