Slaap kan helpen om mensen met een verhoogde kwetsbaarheid voor de ziekte van Alzheimer eerder te identificeren. Dat blijkt uit een studie van onderzoekers van de Universiteit van Luik en de Stop Alzheimer Foundation.
Mogelijke doorbraak in het onderzoek naar Alzheimer: slaapverstoringen kunnen risicofactoren vroeger opsporen
Emma Mertens
Gepubliceerd:
Het GIGA Neurosciences-team van de ULiège analyseerde de slaap van meer dan 500 gezonde personen. Dat deden ze om het verband tussen slaapverstoringen en het risico op Alzheimer te onderzoeken. Het ging voornamelijk om jongvolwassenen van 18 tot 31 jaar, maar ook om deelnemers van 50 tot 69 jaar.
De onderzoekers beoordeelden het polygene risico van de deelnemers. Dat is de gecombineerde invloed van verschillende genetische factoren die verband houden met de ziekte van Alzheimer. Gilles Vandewalle, co-directeur van het GIGA Instituut, zegt dat dat risico niet vaak heel hoog ligt.
"We zien in het DNA niet vaak een zeer groot risiconiveau, het is net daarom dat we het polygene risico in verband wilden brengen met andere factoren zoals slaapverstoringen", klinkt het. Zulke slaapverstoringen of micro-ontwakingen zijn zeer korte onderbrekingen van de slaap, waarbij de hersenen kort heel actief zijn zonder dat ze echt wakker worden.
Goede en slechte slaapverstoringen
Volgens Vandewalle zijn micro-ontwakingen niet altijd slecht. "Alle micro-ontwakingen worden vaak meteen negatief opgevat, maar dat hoeft niet. Enkel de micro-ontwakingen waarbij de hersenen zeer actief zijn en signaleren dat er iets niet goed gaat, zijn slecht." Dat gebeurt bijvoorbeeld bij obstructieve slaapapneu, waarbij de hersenen een zuurstoftekort opmerken en het lichaam kort wekken.
Kortere, minder hevige micro-ontwakingen zijn volgens de neurowetenschapper dus niet per se problematisch. "We konden vaststellen dat mensen die hevige micro-ontwakingen ondergaan effectief een hoger risico lopen op de ziekte van Alzheimer dan zij die lichtere micro-ontwakingen hebben."
Bij de oudere deelnemers werd een hogere frequentie van sterkere nachtelijke micro-ontwakingen geassocieerd met een groter genetisch risico op het ontwikkelen van de ziekte. Dat verband werd niet vastgesteld bij de jongere deelnemers.
Aanvulling op de huidige methoden
De onderzoekers richtten zich naast micro-ontwakingen ook op de locus coeruleus. Dat is een gebied ter grootte van een rijstkorrel in de hersenstam. Het is betrokken bij waakzaamheid, aandacht en slaapregulatie.
Het is voor de onderzoekers enorm belangrijk, omdat het een van de eerste hersengebieden is waar abnormale eiwitafzettingen, geassocieerd met de ziekte van Alzheimer, kunnen verschijnen.
Volgens de neurowetenschappers zou slaapanalyse uiteindelijk een aanvulling kunnen vormen op de methoden die nu al worden gebruikt om kwetsbare personen te identificeren vóór ze symptomen ervaren. Het verbeteren van de slaapkwaliteit zou bijvoorbeeld een preventieve maatregel kunnen zijn voor personen met een aanleg voor de ziekte.
De onderzoekers benadrukken ten slotte dat hun resultaten statistische verbanden aantonen en niet voorspellen wie op individueel niveau de ziekte van Alzheimer zal ontwikkelen. "We hopen het onderzoek in de toekomst te repliceren met grotere cohorts. Verder hopen we ook dat andere onderzoekers hiermee aan de slag gaan. Alleen zo kunnen we een beter en vollediger beeld krijgen van het fenomeen", klinkt het bij Vandewalle.
