In de Belgische Noordzee duurt de hittegolf al 188 dagen: "Het voelt aan als een bad"

De gemiddelde oppervlaktewatertemperatuur in de Belgische Noordzee bedraagt vandaag 21,2 graden. De oppervlaktetemperatuur is de temperatuur die je meet net op de overgang met de lucht, wat verder van de kust. 

Het strandwater, het ondiepe water dat je voelt als je net met je voeten in zee stapt, is zelfs 24 graden warm. Dat werd maandagochtend in Oostende gemeten. "Ik ben vorige week nog in zee geweest", zegt Jan Seys van het Vlaams Instituut voor de Zee. "Het voelt aan als badwater. Die frisse duik, daar zitten we momenteel ver van af."

De zee zit al sinds 4 februari onafgebroken in een mariene hittegolf, maar liefst 188 dagen dus. Een mariene hittegolf is niet hetzelfde als een hittegolf aan land. "Zodra het zeewater meer dan 5 dagen bovengemiddeld warm is, spreken we van een mariene hittegolf", aldus Seys. "Dat kan ook in de winter zijn. De kaap van 200 dagen wordt ongetwijfeld gebroken."

De hoge temperaturen zijn niet zonder gevolgen voor het leven in de zee. "De Noordzee is geen zee die gewend is aan zulke temperaturen", aldus Seys. "Het leven dat erin zit, is niet aangepast aan die hoge temperaturen. Sommige soorten wijken tijdelijk uit naar dieper, koeler water, maar dat is geen duurzame oplossing."

Op lange termijn verwacht de wetenschapper verschuivingen van soorten en mogelijk ook het verdwijnen van soorten. Zuidelijke soorten die warmere temperaturen verkiezen, komen in de plaats.

Het uitzonderlijk warme zeewater heeft ook een invloed op het weer, vult David Dehenauw van het KMI aan. "Er is een relatie tussen warm zeewater en meer buien", zegt hij in De Zomer Vandaag op Radio 1. "Warmer water zorgt voor meer verdamping, terwijl de lucht hoger in de atmosfeer veel kouder is. Dat grote temperatuurverschil bevordert de vorming van regenwolken."

Vooral in de herfst kan dat effect sterk spelen. De zee koelt dan trager af dan de lucht, waardoor buien extra energie krijgen. "Als de wind die buien naar land drijft, kunnen we op meerdere plaatsen zware neerslag krijgen", aldus Dehenauw. De kans op een nat najaar wordt groter, al betekent dat niet automatisch dat dat scenario zich ook zal voordoen.

Voor stormen ligt het verhaal genuanceerder. "Het is vooral de neerslag die in eerste instantie wordt beïnvloed door warm zeewater, in mindere mate de stormen die over de Noordzee razen", zegt Dehenauw. Onze stormen worden vooral gestuurd door de straalstroom en minder door de temperatuur van het zeewater. Aan de Middellandse Zee is dat wel meer het geval." 

Wat Jan Seys van het VLIZ het meest verontrust, is dat de realiteit de wetenschappelijke modellen overtreft. "We zien toch vaker dat wetenschappers zelf beginnen te twijfelen, omdat ze zaken zien die net wat sneller gaan en wat drastischer blijken dan voorspeld."

De temperaturen liggen niet alleen hoger dan verwacht, ze stijgen ook sneller. "Misschien zijn er bepaalde verbanden in het klimaatsysteem die we nog niet kennen."

Een daling van de zeewatertemperatuur is voorlopig niet in zicht. Normaal bereikt de Noordzee haar warmtepiek pas eind augustus of begin september.