7 op 10 leerkrachten in Vlaamse Rand voelt zich machteloos tegenover meertaligheid in klas

Het onderzoek werd uitgevoerd door VUB-studenten Manuella Tigané en Luiz Buffels. Ze ondervroegen 85 onderwijsprofessionals in Vilvoorde, Zaventem, Grimbergen en Diegem. In meer dan de helft van de onderzochte klassen spreekt meer dan 75 procent van de leerlingen thuis geen Nederlands. Frans, Turks en Arabisch zijn er vaak de dominante talen. 65 procent van de leerkrachten erkent dat de thuistaal van een leerling kan bijdragen aan het welzijn van het kind, maar ze beschikken niet over de pedagogische hulpmiddelen om daarop in te spelen.

Uit de enquête blijkt verder dat 7 op de 10 leerkrachten de jongste jaren een sterke toename merkt van meertaligheid op school. Volgens 97 procent van de respondenten is Frans de meest voorkomende thuistaal, gevolgd door Arabisch. Het Nederlands komt slechts op een gedeelde 3e plek met het Turks.

Leerkrachten getuigen dat de Nederlandstalige ‘peer-groep’ op uitsterven staat. Waar een anderstalig kind vroeger de taal oppikte door te spelen met Nederlandstalige vriendjes, is die 'peer-groep' nagenoeg verdwenen. "Kinderen leren niet meer van elkaar", zegt een leerkracht in Dilbeek. "Ze hebben een beperkte woordenschat en een gebrekkige grammatica. Ze nemen elkaars fouten over. 

86 procent van de ondervraagde leerkrachten meldt een toegenomen werkdruk. Ze moeten improviseren en nemen naast hun onderwijstaak ook de rol op van vertaler en vertrouwenspersoon. 70 procent verliest de moed om met meertaligheid aan de slag te gaan. "Ze voelen zich vaak onvoldoende voorbereid door hun opleiding op de meertalige realiteit, en soms missen ze concrete pedagogische handvatten om met die superdiversiteit om te gaan", vertelt Tigané.

Volgens de onderzoekers groeit de frustratie bij directies wanneer het gaat over de kloof tussen politieke retoriek en financiële realiteit. Minister Demir wil de lat alleen maar hoger leggen: strengere taaltesten en vanaf volgend schooljaar de invoering van ‘taalheldklassen’, klassen die de taalachterstand van leerlingen moeten verkleinen. 

"Het beleid legt een extreme nadruk op het Nederlands als enige oplossing, zoals het taalbad", vertelt Tigané. "Maar wetenschappelijk onderzoek toont aan, en dat wordt bevestigd in de praktijk, dat het negeren van de thuistaal contraproductief kan zijn voor het welzijn van leerlingen en voor hun leerprestaties."

De bevraagde leerkrachten en schoolbestuurders vragen om een aanpak die meertaligheid omarmt in plaats van sanctioneert, om meer personeel en om een betere opleiding voor leerkrachten. Sommige scholen pleiten ook voor een apart statuut voor scholen in de Vlaamse Rand, omdat de situatie er fundamenteel verschilt van de rest van Vlaanderen.

In het huidige systeem zijn extra budgetten en lesuren vaak strikt gekoppeld aan het statuut van 'anderstalige nieuwkomer'. De realiteit in de rand is dat klaslokalen vol zitten met kinderen die, hoewel ze hier geboren zijn, thuis geen of beperkt Nederlands spreken. "Voor die groep zijn de middelen gelimiteerd of niet aanwezig, omdat ze simpelweg niet in de juiste administratieve categorie vallen", staat in het onderzoek. 

Het kabinet van minister Demir kondigt wel aan dat daar verandering in komt. "We maken de ondersteuning vanaf september veel minder afhankelijk van het statuut van nieuwkomer en richten ze sterker op de concrete taalnood van leerlingen", klinkt het op het kabinet.

Het kabinet laat verder weten dat ze 50 miljoen investeren in het plan 'Ieder Kind Taalheld', waarbij Vlaams-Brabant door zijn specifieke context een groter aandeel krijgt dan gemiddeld.