Instituut voor Tropische Geneeskunde onderzoekt nieuwe ebolavariant in Congo: "We hollen de epidemie achterna"

Het onderzoek gebeurt in samenwerking met L'Institut National de Recherche Biomédicale (INRB) in de Democratische Republiek Congo (DRC). "Het gaat om een beschrijvende studie met enkele internationale partners", zegt de Belgische onderzoeker Laurens Liesenborghs.

"We weten voorlopig weinig over de nieuwe variant", gaat Liesenborghs verder. "Het enige wat we merken is dat die gelukkig iets milder is, iets minder dodelijk dus. Ter vergelijking: de Zaïrevariant veroorzaakt tot wel 60 procent sterfte. De nieuwe variant, de Bundibugyo, lijkt eerder rond de 30 procent te zitten. Verder is er nog maar weinig bekend."

"Daarom gaan we nu kijken hoe de nieuwe variant wordt overgedragen, hoe die zich in het lichaam gedraagt, en wat de mogelijke complicaties voor de gezondheid en het immuunsysteem van mensen zijn. Het afnemen van stalen loopt volop. Het belooft een marathon te worden."

Het gaat om een langlopende studie, waarbij de nieuwe bevindingen ook meteen worden gedeeld in de praktijk. "We gaan kijken of we een soort dashboard kunnen maken waar we de resultaten live kunnen delen met de hulpverleners ter plaatse, vooral met artsen en verpleegkundigen."

"Zo worden ze meteen geïnformeerd over hoe die ziekte eruitziet en hoe die zich presenteert. En kunnen we dus gerichter te werk gaan", zegt Liesenborghs.

En dat is hoognodig, benadrukt Liesenborghs, die zich in Bunia, het epicentrum van de ebola-uitbraak, bevindt. Tegen de nieuwe variant lijkt er voorlopig nog geen enkel vaccin of geneesmiddel optimaal te werken.

"De epidemie is lang niet onder controle. Wat zich nu afspeelt, is het worstcasescenario: een grote en wijdverspreide uitbraak die nauwelijks stabiliseert of afneemt. Normaal komt er enkele maanden na de uitbraak een soort van stabilisatie. Nu zien we geen tekenen van verbetering."

"Normaal zouden we ook zonder een vaccin het virus moeten kunnen indijken", gaat de onderzoeker verder. "Maar dat lukt maar niet met die nieuwe variant. We hollen de epidemie achterna. Je merkt een soort defaitisme. Men doet onvoldoende moeite om het in de kiem te smoren en de bevolking ziet de ziekte als een voldongen feit."

De afgelopen maanden ondersteunde het ITG wel onderzoek voor het testen van bestaande medicatie. "De geneesmiddelen zijn beloftevol", zegt Liesenborghs. "We hopen zo het sterftecijfer naar beneden te krijgen."

"Dit weekend hebben we de 100e patiënt geïncludeerd, maar we hebben nog veel meer patiënten nodig. Het duurt waarschijnlijk nog enkele weken tot maanden voordat we van dit onderzoek een mogelijk resultaat kunnen verwachten." 

De DRC riep midden mei de 17e ebola-epidemie uit, die zich vanuit de provincie Ituri verspreidde naar onder meer Noord-Kivu. De Congolese autoriteiten hebben intussen al 4.200 besmettingen geteld, al zijn het er vermoedelijk veel meer. Meer dan 1.900 mensen zijn gestorven.

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie startte de ebola-epidemie al in februari. Enkele vroege gevallen werden waarschijnlijk onterecht aan andere ziektes zoals malaria toegeschreven. 

Tot slot merkt Liesenborghs dat er veel minder budget is in vergelijking met andere, oude uitbraken. Dat wijt hij aan de geopolitieke verschuivingen en de verzwakte aandacht voor Afrika. "Je ziet ook dat lokale gezondheidswerkers soms 20 keer minder verdienen dan anderen. Dat zorgt voor wrevel en stakingen. Ze riskeren hun leven voor een appel en een ei."