Een Deense voormalige Waffen-SS-soldaat was in de jaren 60 spermadonor van minstens 15 kinderen uit 4 landen. Dat blijkt uit een onderzoek van de Deense openbare omroep DR voor een nieuwe documentairereeks. De kinderen ontdekten via DNA-onderzoek dat hun biologische vader de veroordeelde nazi Walther Frisch was. Ze vragen zich nu af hoe iemand met een naziverleden geselecteerd kon worden als spermadonor.
Hoe werd een veroordeelde Waffen-SS-soldaat spermadonor van minstens 15 kinderen in 4 landen?
Uma Claessens
Gepubliceerd:
Walther Frisch was tijdens de Tweede Wereldoorlog een overtuigd nazi. Hij diende als Waffen-SS-soldaat, en werd daarvoor na de oorlog veroordeeld tot 1 jaar gevangenisstraf.
20 jaar later, in de jaren 60, werd Frisch spermadonor van minstens 15 mensen uit 4 landen. Dat blijkt uit onderzoek voor documentairereeks "Het mysterie van de Deense nazidonor" van de Deense openbare omroep DR.
Volgens DR doneerde Frisch sperma bij vruchtbaarheidsbehandelingen in het Karolinska-ziekenhuis in de Zweedse hoofdstad Stockholm. Via DNA-onderzoek hebben inmiddels minstens 15 mensen uit Denemarken, Zweden, Finland en Duitsland ontdekt dat Frisch hun biologische vader is.
Een van hen is de Deen Thomas Rasmussen. Ook hij ontdekte via een DNA-test dat de voormalige Waffen-SS-soldaat zijn biologische vader is. "Hoe kan in hemelsnaam een Deense Waffen-SS-soldaat mijn donorvader zijn? Het klopt gewoon niet", zegt hij in de documentaireserie.
Ideologisch motief?
Rasmussen kwam intussen in contact met zijn Zweedse halfbroer Mats Rydberg. Ook hij vraagt zich af hoe iemand die na de Tweede Wereldoorlog was veroordeeld voor zijn nazi-activiteiten, als spermadonor kon worden geselecteerd.
De 2 sluiten niet uit dat Frischs nazistische overtuigingen daarbij een rol hebben gespeeld. De nazi's probeerden namelijk tijdens de Tweede Wereldoorlog het aantal mensen dat zij tot het ‘Arische ras’ rekenden, te vergroten. Duitse soldaten werden aangemoedigd om te trouwen met of kinderen te krijgen met vrouwen die aan de nazi-idealen van een ‘Arisch’ uiterlijk voldeden.
In dat kader richtte SS-leider Heinrich Himmler het Lebensborn-project op. Er kwamen onder meer speciale kraamklinieken voor vrouwen die aan de nazi-rassencriteria voldeden.
Vooral in Noorwegen werden veel kinderen geboren binnen het project, naar schatting meer dan 10.000. Een van hen was de Noorse Anni-Frid Lyngstad, beter bekend als Frida, de zangeres van de Zweedse popgroep ABBA. Ook in andere Scandinavische landen waren er Lebensborn-initiatieven.
Himmler moedigde SS-officieren bovendien aan om meerdere kinderen te krijgen. "Zijn wij het resultaat van de nazi-ideologie?", vraagt Rydberg zich daarom af in de documentaire.
Documentatie ontbreekt
Voorlopig is er geen bewijs dat de donaties onderdeel waren van een bewust nazi-project. De keuze voor Frisch als donor roept wel vragen op.
Maar daarover is opvallend weinig informatie terug te vinden. Zowel bij het Karolinska-ziekenhuis als in de Zweedse nationale en regionale archieven lijkt geen documentatie te bestaan over de spermadonaties van Frisch.
Voor Rasmussen is dat moeilijk te begrijpen. "Het kan niet kloppen dat daar geen documentatie over bestaat. Het lijkt wel alsof dit doelbewust is opgezet. Het klopt gewoon niet", zegt hij.
Het Karolinska-ziekenhuis wil niet inhoudelijk reageren op de zaak en zegt geen informatie over Frisch te hebben. Het ziekenhuis noemt het "volledig onaanvaardbaar en diep onethisch" als de keuze voor hem als donor ideologisch gemotiveerd zou zijn geweest.
"Het kan niet kloppen dat daar geen documentatie over bestaat. Het lijkt wel alsof dit doelbewust is opgezet."
Thomas Rasmussen, donorkind van Frisch
Het is bovendien niet duidelijk hoeveel kinderen Frisch uiteindelijk heeft verwekt. Tot nu toe zijn volgens DR 15 donorkinderen geïdentificeerd dankzij DNA-tests, maar slechts een klein deel van de bevolking heeft ooit zo'n test laten uitvoeren.
"Slechts een paar procent van de bevolking heeft een DNA-test gedaan. Als we nu al met 15 zijn, kunnen het er misschien wel meer dan 100 zijn", zegt Rasmussen.
