Voor het eerst hebben onderzoekers met behulp van artificiële intelligentie nieuwe virussen gecreëerd. De primeur gaat naar de Stanford Universiteit in de VS. De virussen zijn ontwikkeld om bacteriën te infecteren en vormen geen bedreiging voor mensen. "Dit is superrevolutionair. Dit biedt goede mogelijkheden, maar heeft ook gevaarlijke kanten", duidt viroloog Marc Van Ranst.
Wetenschappers ontwikkelen nieuwe virussen met behulp van AI: "Superrevolutionair, maar ook gevaarlijke kant"
Joppe De Hert
Gepubliceerd:
AI ontwikkelt zich in een razendsnel tempo en dat ondervinden ze ook in de medische wereld. Er worden al langer AI-tools gebruikt om nieuwe antibiotica te ontwikkelen, maar nu zijn er voor het eerst ook nieuwe virussen ontworpen.
Amerikaanse onderzoekers van de Stanford Universiteit zeggen dat ze 16 nieuwe virussen hebben ontwikkeld, "die volledig functioneel zijn en zich in het laboratorium kunnen vermenigvuldigen".
De virussen zouden enkel ontwikkeld zijn om bacteriën te bestrijden en zouden geen bedreiging vormen voor mensen. De onderzoekers spreken zelf over een "belangrijk keerpunt" in de wetenschap voor de behandeling van ziektes.
"Dit is de eerste keer dat is gebruikt om een compleet genoom te ontwerpen, iets wat zich kan vermenigvuldigen en andere functies in cellen kan vervullen. Dit was nieuw terrein voor ons", zegt Brian Hie, docent aan de Stanford Universiteit, in een reactie tegen de Britse nieuwsomroep BBC.
Van Ranst ziet opportuniteiten en valkuilen
Volgens Marc Van Ranst gaat het niet om een volledig nieuw virus. "Het gaat om X174, een bacteriofaag die al heel lang gekend is", vertelt de viroloog van KU Leuven in De Ochtend op Radio 1. Een bacteriofaag is een virus dat bacteriën infecteert en doodt.
"Dat virus hebben ze nu veranderd. Het is nog altijd een virus dat op het skelet van een bestaande bacteriofaag is gemaakt. Maar het toont ons nu dat we de ontwerpprincipes van biologie en evolutie leren kennen."
Artificiële intelligentie creëert voor het eerst virussen: "Belangrijk dat het gereguleerd wordt"
Van Ranst vergelijkt het met het schrijven van een boek. "Wanneer je enkel woordenschat en een idee hebt, krijg je letters en zinnen na elkaar, maar geen boek. Wanneer je ook de grammatica leert, kan je een roman schrijven. In dit geval leert AI ons de grammatica van genetisch materiaal kennen."
De Stanford Universiteit spreekt dus over een belangrijk keerpunt. Ook Van Ranst gelooft dat dit goed nieuws is. "Zeker in deze periode, waarin meer en meer bacteriën meer en meer worden tegen meer en meer antibiotica. Dan wordt faagtherapie iets wat heel interessant is."
Faagtherapie is een medische behandeling van bacteriële infecties met behulp van bacteriofagen en wordt al langer gebruikt. Dankzij AI en synthetische virologie kan die therapie geoptimaliseerd worden, klinkt het.
"Zoals veel ontwikkelingen in de wetenschap zijn er goede kanten aan en veel mogelijkheden die we vroeger niet hadden en die tot het nut van de gemeenschap gebruikt kunnen worden."
Al waarschuwt de viroloog ook voor de gevaarlijke kant van de AI-ontwikkelingen en vindt hij het belangrijk dat die technologie gereguleerd wordt in het kader van de bioveiligheid. "De technologie is beschikbaar. Dat AI-model heb je na 5 minuten gevonden en krijg je aan de praat als je iets van AI afweet."
Dit is superrevolutionair, maar verwacht hier morgen geen grote toepassingen van
Marc Van Ranst
Als je dan nog een DNA-synthesemachine koopt, kan je in principe zelf virussen ontwikkelen. "Maar het is niet dat iedereen dat in de achterkeuken kan doen. Je hebt daar nog behoorlijk wat biologie- en virologiekennis voor nodig. Maar ondenkbaar is het niet."
Van Ranst wil ook nuanceren dat de virussen in een beveiligde omgeving zijn ontwikkeld. "Dat is goedgekeurd door alle mogelijke ethische comités van de Stanford Universiteit en die virussen kunnen niet weg uit die laboratoria. Dus dit onderzoek gaat niet tot problemen leiden."
"Het gaat ook niet onmiddellijk voor grote doorbraken zorgen. Dit is eigenlijk gewoon een bewijs dat het kan. Het is superrevolutionair, maar verwacht hier morgen geen grote toepassingen van."
