De spanningen in Jemen lopen opnieuw hoog op. Bij aanvallen van de Houthi-rebellen zijn de afgelopen 2 dagen zeker 61 militairen van het regeringsleger omgekomen. Ook in buurland Saudi-Arabië voerden de Houthi's aanvallen uit, waarbij 11 burgers gewond raakten. Het gaat om de dodelijkste escalatie in Jemen sinds het fragiele staakt-het-vuren van 2022, dat een einde maakte aan jaren van grootschalige gevechten.
Houthi-rebellen doden 61 militairen in Jemen bij dodelijkste aanvallen sinds 2022, vrees voor verdere escalatie groeit
Uma Claessens
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Bij aanvallen van Houthi-rebellen in Jemen zijn de afgelopen twee dagen zeker 61 militairen van het regeringsleger omgekomen. Ook in buurland Saudi-Arabië vielen 11 gewonden bij Houthi-aanvallen op burgerdoelwitten in de grensregio Najran.
Het is de dodelijkste escalatie in Jemen sinds het fragiele staakt-het-vuren van 2022, dat een einde maakte aan jaren van grootschalige burgeroorlog. Zowel de Jemenitische regering als Saudi-Arabië waarschuwen voor een reactie op de aanvallen.
VRT NWS-Midden-Oostenspecialist Inge Vrancken vreest een nieuwe grootschalige burgeroorlog: "Het conflict in Jemen verkeert al jaren in een soort impasse, maar de bredere regionale spanningen en de druk op Iran kunnen de machtsverhoudingen opnieuw doen verschuiven."
De aanvallen volgden kort nadat Saudi-Arabië had gewaarschuwd voor mogelijke aanvallen door de Houthi-rebellen.
Bij Houthi-aanvallen op militaire kampen van het regeringsleger in de provincies Marib en Hadramout zijn gisteren minstens 58 militairen om het leven gekomen. Dat meldt een militaire bron aan het Franse persagentschap AFP. Er zouden ook "tientallen gewonden" zijn gevallen. Andere bronnen spraken van 38 doden en 29 gewonden.
Volgens een militaire functionaris van het Jemenitische regeringsleger gaat het om de dodelijkste aanvallen sinds het fragiele van 2022 tussen de internationaal erkende regering en de Houthi-rebellen.
Ook in buurland Saudi-Arabië, een belangrijke bondgenoot van de Jemenitische regering, voerden de Houthi-rebellen aanvallen uit. Daarbij zijn volgens Saudi-Arabië "burgerdoelwitten" aangevallen in de grensregio Najran. Er raakten 11 mensen gewond, onder wie een kind van vier jaar. Dat is het hoogste aantal gewonden bij een Houthi-aanval in Saudi-Arabië in jaren.
Ook vandaag gaan de aanvallen door. De Houthi's voerden opnieuw minstens 12 aanvallen uit op doelwitten van het regeringsleger. In Marib, in het centrum van het land, kwamen daarbij minstens 2 burgers en 3 militairen om het leven. Er raakten ook al zeker 18 mensen gewond.
Maritiem embargo
De nieuwe aanvallen zijn een grote van het sluimerende conflict in Jemen, waar het staakt-het-vuren uit 2022 de afgelopen jaren relatief goed standhield.
Toch liepen de spanningen de voorbije maand opnieuw op. Door een aanval van het regeringsleger op de luchthaven van de hoofdstad Sana'a kon een vlucht uit Iran niet landen. Aan boord bevond zich een Houthi-delegatie die terugkeerde van de begrafenis van de Iraanse opperste leider Ali Khamenei.
Officieel ging het volgens de Jemenitische regering om een actie tegen niet-toegestane vluchten uit Iran. De Houthi's beschuldigden Saudi-Arabië er echter van achter de actie te zitten.
Als reactie kondigden de Houthi's een "maritiem embargo" tegen Saudi-Arabië aan. Ze dreigden ermee de Straat van Bab el-Mandeb, een belangrijke handelsroute en toegangspoort tot de Rode Zee, af te sluiten voor Saudische schepen.
De Houthi's zeggen dat ze sindsdien al verschillende Saudische schepen en olietankers hebben aangevallen in de Rode Zee en de Golf van Aden.
Burgeroorlog in Jemen
In 2014 veroverden de Houthi-rebellen de hoofdstad Sana'a en verdreven ze de internationaal erkende regering. Saudi-Arabië vormde een jaar later een militaire van Arabische landen en leidde een in Jemen om de Houthi's te verslaan en de regering te herstellen.
Het conflict escaleerde tot een hevige . In 2022 kwam er onder bemiddeling van de VN een fragiele . De Houthi's controleren Sana'a en het grootste deel van Noord-Jemen, de internationaal erkende regering delen van Zuid- en Oost-Jemen.
Mobilisatie Saudische troepen
Volgens Inge Vrancken, Midden-Oostenspecialist bij VRT NWS, zeggen de door Iran gesteunde Houthi's dat de aanvallen van de afgelopen 2 dagen een reactie zijn op een escalatie door Saudi-Arabië.
"De Houthi's zeggen dat er een duidelijke is van Saudische troepen in Jemen, vooral in de buurt van Hadramout en Marib", legt ze uit. "Dat zijn gebieden die nu onder controle staan van het regeringsleger."
"Het zou kunnen dat de Houthi's vrezen dat Saudi-Arabië een grote militaire operatie voorbereidt om die gebieden te veroveren. Dan kun je de huidige aanvallen zien als een soort preventieve aanval om een mogelijke toekomstige aanval af te weren", zegt Vrancken.
Volgens haar spelen vooral interne spanningen binnen Jemen een rol. "Hoewel alles natuurlijk samenhangt met het bredere regionale conflict, zijn het toch vooral de interne spanningen die nu tot deze escalatie leiden."
Strategisch belangrijke gebieden
De huidige aanvallen richten zich onder meer op de provincies Marib en Hadramout. Die gebieden zijn van groot belang voor de internationaal erkende regering en haar bondgenoten, omdat ze nog onder regeringscontrole staan.
"Hadramout is belangrijk, omdat daar, hoewel beperkt, olievoorraden zijn. Dat is een belangrijke bron van inkomsten voor de regering", zegt Vrancken. "Ook de controle over Marib is strategisch en symbolisch belangrijk. Die regio ligt namelijk vlak bij de hoofdstad Sanaa, die in handen is van de Houthi's."
Saudi-Arabië heeft er volgens Vrancken ook belang bij om die machtsbalans in Jemen niet verder te laten verschuiven. "Door de bredere regionale oorlog tussen de VS en Iran staat het land nu al langs verschillende kanten onder druk. Daarom wil Saudi-Arabië vooral vermijden dat de Houthi's de macht volledig overnemen, omdat dat de machtsverhoudingen in de regio sterk zou kunnen veranderen."
"Het conflict in Jemen verkeert al jaren in een soort . De Houthi's behouden controle over grote delen van het land, maar de bredere regionale spanningen en de druk op Iran kunnen de machtsverhoudingen opnieuw doen verschuiven."
Volgens haar is het daarom niet uitgesloten dat de Houthi's inderdaad reageren op een mogelijke Saudische troepenopbouw in de regio. "Als die claims kloppen, zou dat een verklaring kunnen zijn voor de timing van deze aanvallen."
Vrees voor verdere escalatie
Zowel de Jemenitische regering als Saudi-Arabië waarschuwen voor een reactie op de aanvallen. De Jemenitische autoriteiten zeggen op het "juiste moment en de juiste plaats" te zullen reageren, terwijl de door Saudi-Arabië geleide coalitie aankondigt "alle noodzakelijke afschrikkingsmaatregelen" te zullen nemen om hun burgers te beschermen "tegen deze terroristische aanvallen".
Ook de Houthi-rebellen waarschuwden al dat ze "klaarstaan voor het geval van verdere escalatie".
Vrancken vreest vooral dat het geweld opnieuw kan uitmonden in een grootschalige burgeroorlog. Volgens schattingen van de Verenigde Naties kostte het conflict meer dan 150.000 mensen het leven.
Naast doden door direct geweld zijn er ook veel indirecte slachtoffers gevallen door honger, ziekte en de die de oorlog veroorzaakte", zegt Vrancken. "Het was een van de grootste humanitaire rampen van de afgelopen jaren."
