In 2022 zijn in ons land 9.509 mensen gestorven aan ziekten gelinkt aan overgewicht. Dat blijkt uit cijfers van gezondheidsinstituut Sciensano, dat dat aantal voor het eerst berekende. Vrouwen stierven vooral door de ziekte van Alzheimer, terwijl coronaire hartziekte de belangrijkste oorzaak was bij mannen. "We zien in de cijfers een kleine daling sinds 2013, maar we kunnen beter zeggen dat de cijfers min of meer stabiel zijn gebleven", zegt Brecht Devleesschauwer van Sciensano.
Sciensano berekent voor het eerst sterfte door overgewicht in ons land: 9.509 doden per jaar
Moonray Grunewald
Gepubliceerd:
Samenvatting:
In 2022 stierven in België 9.509 mensen aan ziekten gelinkt aan overgewicht, goed voor ruim 8 procent van alle overlijdens. Dat blijkt uit nieuwe berekeningen van gezondheidsinstituut Sciensano.
Hart- en vaatziekten waren de grootste doodsoorzaak, maar er zijn verschillen tussen mannen en vrouwen: bij mannen is coronaire hartziekte de voornaamste oorzaak, bij vrouwen is dat de ziekte van Alzheimer.
Wallonië en Brussel tellen meer overlijdens door overgewicht dan Vlaanderen, maar de cijfers zijn in alle gewesten min of meer stabiel gebleven sinds 2013.
"Overgewicht en obesitas zijn sluipende, chronische gezondheidsproblemen die pas op latere leeftijd echt gezondheidsproblemen opleveren", zegt Brecht Devleesschauwer van Sciensano.
"Voor het eerst hebben we berekend wat de gezondheidsimpact van een te hoge BMI is op het aantal overlijdens", zegt Brecht Devleesschauwer van Sciensano. Sciensano keek daarvoor naar de meest recente cijfers uit 2022 , maar ging ook verder terug in de tijd: tot 2013.
"In 2022 stierven in totaal 9.509 mensen aan ziekten gelinkt aan een te hoge BMI. Dat aantal is goed voor ruim 8 procent van alle overlijdens in ons land", zegt Devleesschauwer. In ons land heeft 49 procent van de bevolking overgewicht. Vooral ouderen en mannen, zo blijkt uit de Voedselconsumptiepeiling van Sciensano van 2022-2023.
BMI?
De Body Mass Index (BMI) werd in de 19e eeuw ontwikkeld door de Gentse professor Adolphe Quetelet en wordt sinds jaar en dag wereldwijd gebruikt om te bepalen hoe gezond je gewicht is.
Je berekent je BMI met deze formule: gewicht (in kg) / (lengte (in meter) x lengte).
Een BMI tussen 18,5 en 25 staat voor een gezond gewicht. Tussen 25 en 30 heb je overgewicht, vanaf 30 heb je obesitas. Een BMI lager dan 18,5 staat voor ondergewicht.
Voor kinderen en jongeren bestaan er aangepaste BMI-tabellen .
En dat zien we ook terug in de cijfers van het aantal sterfgevallen. Vooral 65-plussers sterven door een te hoog BMI, zo blijkt uit de berekeningen van Sciensano. Ook zien we dat er veel vaker mannen dan vrouwen sterven aan ziektes gelinkt aan overgewicht, met een piek in de leeftijdsgroep van 65 tot 85 jaar.
Enkel bij de leeftijdsgroep van de 85-plussers is dat omgekeerd, daar zijn het vooral vrouwen die sterven door een te hoog BMI. "Dat heeft waarschijnlijk te maken met het feit dat vrouwen langer leven dan mannen", klinkt het.
Hart- en vaatziekten bij mannen en de ziekte van Alzheimer bij vrouwen
Wat zijn dan vooral die ziekten waaraan mensen (mannen en vrouwen) met overgewicht sterven? Wel, in 2022 waren dat vooral de hart- en vaatziekten, zo blijkt. 3.900 sterfgevallen in 2022.
2.009 mensen stierven door , 1.171 door en 718 door en -flutter. Ook stierven 1.652 mensen door de ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie, en 661 mensen stierven door .
Toch zien we een verschil tussen mannen en vrouwen in de meest voorkomende doodsoorzaak. De ziekte van Alzheimer en andere vormen van dementie waren verantwoordelijk voor het grootste aantal sterfgevallen bij vrouwen.
Terwijl bij mannen de coronaire hartziekten de belangrijkste doodsoorzaak zijn. Ook kankers van het spijsverteringsstelsel en verschillende andere aan obesitas gerelateerde kankers droegen in grotere mate bij aan de ziektelast bij mannen.
Die verschillen kunnen - opnieuw - deels verklaard worden door het feit dat vrouwen langer leven dan mannen, en dus sterker vertegenwoordigd zijn bij de 84-plussers.
"Bij mannen gaat het eerder over doodsoorzaken die op vroegere leeftijd sterfte veroorzaken", zegt Devleesschauwer. "Bij vrouwen zijn het ziektes die op hogere leeftijd voorkomen, zoals vormen van dementie."
Minste sterfgevallen in Vlaanderen, meeste in Wallonië
Ook zien we dat er in Brussel en in Wallonië meer mensen zijn gestorven aan ziektes gelinkt aan een te hoge BMI, dan in Vlaanderen. Het Waals Gewest registreerde het hoogste sterftecijfer toe te schrijven aan een hoge BMI (95,21 per 100.000), gevolgd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest (85 per 100.000) en het Vlaams Gewest had het laagste cijfer (73,60 per 100.000).
Toch is er sinds 2013 in alle gewesten een algemene daling te zien in de sterftecijfers die verband houden met een hoge BMI. "Al is dat geen grote daling, we kunnen beter zeggen dat de cijfers min of meer stabiel zijn gebleven", zegt Devleesschauwer.
"Belangrijke inzichten"
"Deze cijfers geven ons belangrijke inzichten", zegt Devleesschauwer. "Omdat het aangeeft dat overgewicht en obesitas sluipende, chronische gezondheidsproblemen zijn die dus pas op latere leeftijd echt gezondheidsproblemen opleveren."
Volgens Devleesschauwer is het dan ook belangrijk om voldoende én snel in te grijpen bij een verhoogde BMI. "Je kan dan best meer gaan bewegen of je voedingspatronen aanpassen, maar het belangrijkste blijft natuurlijk overgewicht vermijden. Door preventief te bewegen en gezond te eten."
Overgewicht is een sluipend, chronisch gezondheidsprobleem
