Als de explosieve drone op de Duitse luchthaven van Leipzig gisteren was ontploft, had dat verstrekkende gevolgen kunnen hebben voor de relatie tussen de NAVO en Rusland. Zeker als er doden of gewonden bij waren gevallen, zegt VRT NWS-journalist en geopolitiek expert Bert De Vroey. "Het had kunnen uitmonden in de meest acute crisis voor de NAVO sinds het begin van de oorlog in Oekraïne."
"NAVO mogelijk aan gevaarlijke escalatie ontsnapt": wat als de drone met explosieven op Duitse luchthaven was ontploft?
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Op de luchthaven van Leipzig werd in de nacht van 4 op 5 augustus een drone met explosieven aangetroffen, volgens verschillende Duitse media vlak bij 2 Oekraïense vrachtvliegtuigen vol munitie.
Duitse autoriteiten en antiterreurdiensten onderzoeken het incident als een mogelijke hybride aanval.
Sommige politici en de Oekraïense ambassadeur wijzen naar Rusland, maar er is voorlopig geen officiële dader aangewezen.
VRT NWS-journalist en geopolitiek expert Bert De Vroey waarschuwt voor de ernst van wat had kunnen gebeuren: "Als er Duitse slachtoffers bij zouden zijn gevallen, zou dit geleid hebben tot de meest acute crisis en de zwaarste test voor de NAVO sinds het begin van de oorlog in Oekraïne."
Eerst nog even de feiten op een rijtje.
In de nacht van 4 op 5 augustus wordt een verdacht vliegend object opgemerkt vlak bij de luchthaven van Leipzig/Halle. Uit voorzorg worden beide start- en landingsbanen tijdelijk gesloten en worden vluchten omgeleid.
Op het van de luchthaven vindt een medewerker, volgens Duitse media een gids die net een nachtelijke rondleiding had afgerond, een drone met een explosief vlak bij 2 Oekraïense Antonov-vrachtvliegtuigen. Een van die toestellen blijkt volgens verschillende Duitse media volgeladen met munitie bestemd voor Oekraïne, al hebben de autoriteiten dit nog niet formeel bevestigd.
Tijdens de verstoring van het vliegverkeer deed zich ook een tweede incident voor. Een DHL-vrachtvliegtuig kwam kort na het opstijgen in botsing met een onbekend object en moest uitwijken naar Hannover. Daar werd lichte schade vastgesteld. Onderzoekers bekijken of er een verband is met de drone die op de luchthaven werd gevonden, maar dat is voorlopig niet bewezen.
De politie zet uiteindelijk een ontmijningsrobot in en kan de ontsteker verwijderen.
Het Duitse federaal parket en de antiterreurdiensten onderzoeken de zaak als een mogelijke hybride aanval. Er is voorlopig geen officiële dader aangewezen, maar sommige Duitse politici en de Oekraïense ambassadeur wijzen naar Rusland, omdat het incident past in een bredere reeks vermoedelijke Russische sabotageacties in Europa.
Ontsnapt aan gevaarlijke escalatie
Als het explosief daadwerkelijk tot ontploffing was gebracht, dan zou dat een ernstige zijn geweest en mogelijk grote gevolgen hebben gehad. Dat zegt VRT NWS-buitenlandjournalist Bert De Vroey. "Zeker als er Duitse slachtoffers bij zouden zijn gevallen", zegt hij.
Op de plek waar de drone is teruggevonden, stonden ook 2 Oekraïense Antonov-vliegtuigen. Volgens sommige Duitse media zou dat vliegtuig volgeladen zijn met munitie bestemd voor Oekraïne. Andere media zouden dan weer een interne nota hebben ingekeken waarin net het tegenovergestelde werd beweerd, namelijk dat het vliegtuig leeg was.
Hoe dan ook, volgens De Vroey had dit geleid tot de meest acute crisis en de zwaarste test voor de NAVO sinds het begin van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Hij kan zich niet voorstellen dat de NAVO niet direct zou zijn samengekomen voor crisisoverleg, vooral bij aanwijzingen dat de aanval door Rusland was opgezet.
"Bij eerdere incidenten (zoals de branden in een Pools winkelcentrum en een Litouwse IKEA in 2024) konden de getroffen landen en de NAVO nog terughoudend reageren, omdat harde bewijzen ontbraken", zegt hij. "Dit gaf hen de ruimte om niet direct militair te reageren of artikel 5 in te roepen."
"Bij een ontploffing met een professionele drone geladen met militaire Semtex-springstof op een Duitse luchthaven, zou de geloofwaardigheid van de NAVO volledig verdwijnen als ze de aanval niet zouden kunnen toeschrijven en er op de één of andere manier op zouden reageren. Want eigenlijk zou dat gaan om een bombardement met een drone op Duits grondgebied – dat is nog wat anders dan sabotage of brandstichting."
Schijnaanval
Toch houdt De Vroey ook rekening met een ander scenario, namelijk dat het zou gaan om een schijnaanval door de Russische veiligheidsdiensten.
"Het zou ook wel kunnen dat het nooit echt de bedoeling was dat de drone zou ontploffen", zegt De Vroey. "Doordat de ontsteker volgens Duitse media al losgekoppeld of losgekomen was van de springstof, kan het gaan om een schijnaanval. Dat past binnen het idee van hybride oorlogvoering. Hiermee wilde de dader mogelijk angst zaaien en de boodschap afgeven: 'Kijk eens wat wij kunnen en hoe diep we kunnen binnendringen'."
"En daarnaast kan de afzender van de drone daarmee de beveiliging van de luchthaven testen, én de reactie van Duitsland en de NAVO."
Hiermee wil de dader tonen: "Kijk eens wat wij kunnen, hoe dicht we kunnen geraken"
Bert De Vroey denkt dat het misschien nooit de bedoeling was geweest om het explosief tot ontploffing te brengen
Het is immers erg opvallend dat een drone tot bij de Oekraïense vrachtvliegtuigen raakt. Leipzig/Halle is een van de belangrijkste cargoluchthavens van Europa en speelt sinds de Russische invasie een belangrijke rol voor logistieke vluchten van en naar Oekraïne. Dat een drone met explosieven op het luchthaventerrein terechtkwam (zonder gedetecteerd te worden), roept vragen op over de beveiliging van kritieke infrastructuur.
Concrete maatregelen heeft Duitsland voorlopig nog niet aangekondigd, maar de minister van Binnenlandse Zaken, Alexander Dobrindt, sprak wel van een "nieuw dreigingsscenario" en kondigde een spoedoverleg aan met de hoofden van de Duitse veiligheidsdiensten. Hij vindt dat Duitsland zijn aanpak van dronebedreigingen verder moet aanscherpen.
De Duitse autoriteiten gaan ervan uit dat een hybride aanval vermeden is
NAVO-tegenreactie
Of de NAVO in het geval van een explosie (eventueel met slachtoffers) met een harde, militaire tegenreactie zou komen, is De Vroey niet zeker. "Dat weet ik simpelweg niet", zegt hij.
Het feit dat het zo moeilijk is om te bepalen wat de NAVO zou doen, wekt de indruk dat de militaire verdragsorganisatie misschien nog altijd niet goed genoeg is voorbereid op dit soort hybride dreigingen.
"Ik betwijfel of er concrete scenario's klaarliggen voor een situatie waarin een grote ontploffing slachtoffers op NAVO-grondgebied maakt", zegt hij. " Al zullen ze die scenario’s ook niet aan de grote klok hangen, om begrijpelijke redenen."
"Wegkijken zou dit keer geen optie zijn. Doordat het om een professionele drone met militaire springstof op een Duitse luchthaven gaat, moet de NAVO de aanval wel toeschrijven. En de kans dat dat Rusland zou zijn is erg groot, zeker wanneer het doelwit zo duidelijk met Oekraïne te maken heeft."
In ieder geval zou een dergelijk incident politiek gezien direct tot een geweldige crisis leiden. "Mogelijk zijn de NAVO en Duitsland hier dus aan een groot crisismoment ontsnapt", concludeert hij.
