Theater aan Zee in Oostende laat publiek niet aan de zijlijn zitten

Een dagje naar de kust, voor Theater aan Zee dan nog, is een cadeau tijdens deze warme zomer. 

"Ik denk dat dat de kracht van Theater aan Zee is", vertelt artistiek leider Cindy Godefroi me. "De combinatie van de timing, de zomer, de zee, de stad Oostende. Het is een beetje een bubbel en je hebt altijd een zeewind in je nek." 

De zorgvuldig gekozen locaties in Oostende nemen steeds meer hun plaats in en worden in sommige voorstellingen bijna echte medespelers. Iets waar de festivalorganisatie de komende edities trouwens nog meer op wil inzetten. 

Een perfect voorbeeld daarvan is 'Left', van Eva De Baets en Silke De Bruyne en Laika. Enes vlucht weg van zijn ouders die door hun vechtscheiding amper aandacht voor hem hebben.

Het startpunt van de voorstelling is de speelplaats van GO! Basisschool De Groeiboom. En daarna volgen we Enes tot bij zijn huis (dat te koop gezet wordt) en verder de stad in. Dat brengt het publiek op minder gekende plaatsen die perfect passen als decor voor deze beklemmende en ontroerende voorstelling. 

Via een hoofdtelefoon hoort iedereen individueel de dialogen en de muziek. Daardoor word je nog meer in het verhaal gezogen. Je staat noodgedwongen stil bij het feit dat ook hier in Oostende kinderen wonen met een gelijkaardige, weinig rooskleurige, thuissituatie.  

Als je iemand achteraf hoort zeggen dat dit "het beste is wat ze ooit gezien heeft", dan weet je als maker dat het goed zit. 

"Het zou fijn zijn dat locaties in de toekomst nog meer een soort mede-verteller, mede-speler worden en niet enkel een mooi decor", droomt Godefroi luidop. Bij dit project is die missie alvast geslaagd. 

Nog zo'n locatie die tot de verbeelding spreekt en op zichzelf al een krachtige uitstraling heeft, is de Kunstencampus aan Zee. Het lijkt ook wel de persoonlijke favoriet van actrice Jozefien Mombaerts, want zij stond hier eerder al met een voorstelling. Mombaerts was trouwens zelf in het verleden nog artistiek leider van Theater aan Zee. 

Het speelveld bevindt zich in een binnentuin met hoge muren, waar er op deze hete namiddag veel schaduw is en het dus heerlijk koel is. Hier en daar staan er enkele bomen. Het publiek zit op een tribune, maar toch heel dicht bij de actrice en muzikant Joeri Cnapelinckx.

Mombaerts kreeg het idee voor deze voorstelling nadat zij en haar man (acteur Johan Heldenbergh) hun zoon Wolf (intussen 6) gekregen hadden. 

"Ik ben opgegroeid met heel feministische ouders, maar blijkbaar is onze samenleving toch nog niet klaar voor gelijkheid", vertelde ze in 'De beer op het strand' op Radio 1. "Ik was daar heel hard van geschrokken."

"Als moeder word je gewoon in de zorgrol gestopt, de vader is na 3 weken weg. Ik was alleen met mijn kind en ik kon het gesprek daarover ook niet goed aangaan." 

Met als resultaat deze voorstelling dus, waarin ze zich onder meer afvraagt waarom mannen blijkbaar al van jongsaf het gevoel hebben dat ze zich stoer moeten gedragen. Cnapelinckx zorgt voor de "mannelijke blik", uit zijn twijfels en bezorgdheden, maar laat nog het meest van al zijn muziek spreken. 

De monoloog is het resultaat van een onderzoek naar wat mannelijkheid in deze tijden betekent. En hoe ze haar zoon kan opvoeden tot een feminist en ervoor kan zorgen dat hij wel het gevoel heeft dat hij zijn emoties mag tonen. Kortom: hoe de patronen van het patriarchaat doorbroken kunnen worden.

Verwacht echter geen zwaarwichtige conclusies. Wat je wel krijgt, zijn veel anekdotes die uit het leven van Mombaerts gegrepen lijken die symbool staan voor het grotere systeem. Tekenend is een anekdote over het zoontje dat niet aan een meisje durft te bekennen dat hij verliefd op haar is. 

Het resultaat is een voorstelling die je vooral met veel vragen weer de straat op stuurt. Dat ze door het publiek zeker gesmaakt werd, bleek aan het instemmende geknik bij veel vrouwen en aan het feit dat de tekst van de monoloog na afloop vlot over de toonbank ging. 

Theater aan Zee is niet alleen bekend van zijn locatietheater, maar is ook altijd al een  proeftuin geweest voor jonge theatermakers in hun luik Jong Werk. Heel wat grote namen, zoals onder anderen Tine Embrechts en Geert Van Rampelberg, hebben hier hun eerste stappen gezet. 

"Theater aan Zee staat bekend voor zijn platform voor jonge makers dat veel zichtbaarheid biedt", legt Godefroi uit. "En we hebben tegelijk een onwaarschijnlijk genereus, nieuwsgierig publiek, ongeacht welke leeftijd. Zij laten zich graag verrassen. Je hebt altijd de voorstellingen, vaak met BV's, die uitverkocht zijn. Maar ik sta ervan versteld dat ons publiek ook gretig komt proeven van al die nieuwe dingen. Dat vind ik zo fijn." 

Het is dan ook uitkijken naar de jonge talenten die hier geprogrammeerd worden. Dat zijn bijvoorbeeld Hanna Peeters en Xander Kindt. Zij brengen 'Het gebied', hun masterproef aan de opleiding Drama aan het Koninklijk Conservatorium van Antwerpen. 

En hoewel hun locatie (een bloedheet Atelier in De Grote Post, met best wat achtergrondgeluid) eerder tegenwerkte dan meewerkte, slaagden ook zij erin een ervaring (die bij momenten zelfs intiem was) te creëren voor hun publiek. 

Dat publiek werd na een tijdje ook van de bankjes gehaald door de acteurs en op het speelveld ingezet als figurant/mede-acteur. 

Peeters en Kindt proberen in 'Het gebied' te ontdekken hoe je weer toenadering tot elkaar kan vinden wanneer je als vrienden "elkaar aan het verliezen bent". Dat leidt tot grappige, uitgesponnen beschrijvingen van acties die je met je lichaam kan doen (maar die eigenlijk gewoon betekenen: geef elkaar een knuffel). 'Hoeveel duizend uren' van Caro Van Thuyne was hiervoor een inspiratiebron. 

Ook de toeschouwers gaan uiteindelijk met elkaar in interactie. En de voorstelling krijgt een extra poëtische én auditieve component, wanneer er onder meer schelpjes en knoopjes doorgegeven worden. De rekwisieten, zoals de grote handen in papier-maché, geven het geheel nog een extra scheutje charme. 

Hanna Peeters schitterde dit voorjaar ook al als Achilles in 'Troje' van Lazarus, dat hier trouwens ook te zien was, en is absoluut iemand om de komende jaren in de gaten te houden. 

Opnieuw verbinding maken met elkaar, (proberen te) communiceren (met mensen die je wel of nog niet kent), het leek een beetje de rode draad door de voorstellingen die ik gisteren zag. 

En het is iets waar Theater aan Zee op veel kleine, maar wezenlijke manieren probeert op in te zetten. Zo is er in Café Koer een stukje muur waar mensen tickets voor voorstellingen kunnen aanbieden of kunnen vinden (zeg maar een analoge Ticketswap). 

En ja, dan moet er al eens gebeld worden naar iemand die je niet kent, wil je dat felbegeerde plekje bij 'Alkibiades' (dat al lang uitverkocht is) nog in de wacht slepen.