De intentie achter een opmerking over het uiterlijk van iemand is cruciaal in de afweging of het om bezorgdheid dan wel bodyshaming gaat. Dat zeggen experts nu Ariana Grande een professionele pauze neemt omdat ze het (online)commentaar over haar lichaam zat is. "Bezorgdheid vraagt nabijheid en persoonlijk contact, en dat is er niet op sociale media."
"Kritiek over uiterlijk helpt Ariana Grande niet vooruit": waar ligt de grens tussen bezorgdheid en bodyshaming?
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Ariana Grande neemt een pauze van haar professioneel leven omdat ze al jarenlang te maken krijgt met commentaar op haar uiterlijk. Ze vraagt om de kritiek te stoppen: "Elke verschijning die ik maak, zorgt voor een eindeloze stroom aan kritiek."
Experts maken een duidelijk onderscheid tussen bodyshaming en bezorgdheid: echte bezorgdheid vereist persoonlijk contact en nabijheid, en is niet mogelijk via sociale media. "Je moet weten wat er achter de schermen gebeurt in het persoonlijke leven, en dat weet je hier gewoon niet", zegt Ann Vandeputte van kenniscentrum Eetexpert.
Uiterlijk zegt niets over iemands gezondheid, benadrukken de experts. Massale online commentaar – ook als die uit bezorgdheid komt – kan bovendien averechts werken en extra schadelijk zijn voor het zelfbeeld van de betrokkene.
Vooral op sociale media ligt Grandes uiterlijk al jarenlang onder een vergrootglas. Fans delen massaal video's van de zangeres en actrice om hun bezorgdheid te uiten over de gezondheid van hun idool. Velen insinueren dat Grande kampt met een eetstoornis of andere ernstige ziekte.
Dat deden ze onder meer na de première van zowel de eerste als de tweede Wicked-film, waarin Grande de rol van de roze fee Glinda op zich neemt. Ook in de reacties onder haar nieuwe muziekvideo 'Petal' regent het kritiek: "Ze is extreem dun", "Haar botten zijn zichtbaar" en "We mogen ons echt wel zorgen maken".
Grande zelf vroeg al meermaals om haar met rust te laten en de commentaar te stoppen. Tevergeefs, want de voortdurende bodyshaming dwingt haar nu ook tot een pauze in haar professioneel leven. "Ik wil even minder zichtbaar zijn. Elke verschijning die ik maak, leidt tot een eindeloze stroom aan kritiek."
Bodyshaming of bezorgdheid, waar ligt de grens?
Intentie zegt al veel
Het verschil tussen beide valt grotendeels te verklaren door de intentie die achter de kritiek zit. Dat zegt Katleen Nys, voorzitter van anbn vzw.
"Als je een bezorgdheid voelt en wil uiten, dan vertrekt dat vanuit oprechte empathie voor de andere persoon. Bij bodyshaming gaat het vaak over iets waartegen de persoon die de opmerking maakt zelf aanloopt, en dus de nood voelt om daar een opmerking over te maken."
Wat is bodyshaming?
Bodyshamen is het bekritiseren, bespotten of vernederen van iemands uiterlijk. Vaak gaat het over gewicht, lengte, haarkleur of lichaamsbouw.
Om je bezorgdheid te uiten, heb je ook een specifieke context nodig, zegt Ann Vandeputte, algemeen coördinator bij het kenniscentrum voor eet- en gewichtsproblemen Eetexpert, in De Ochtend op Radio 1. "Het vraagt nabijheid en persoonlijk contact, en dat is er niet op sociale media."
"Iemand die hulp nodig zou hebben, moet beluisterd worden. Je hebt informatie nodig van die persoon, veel meer informatie dan je krijgt door iemand te volgen op sociale media. Je moet weten wat er achter de schermen gebeurt of in het persoonlijke leven, en dat weet je hier gewoon niet."
Het vraagt ook een veilige, vertrouwde omgeving om die bezorgdheid als persoon te ontvangen, stelt Nys. Ze had zelf jarenlang een eetstoornis, maar had dat zelf ook pas door toen een veilig persoon haar bezorgdheid uitte. "Als massaal veel mensen op sociale media zoiets insinueren over jou, dan voelt dat heel bedreigend. Dus ik snap dat ze er op deze manier op reageert."
Geen diagnoses stellen
Want de actrice en zangeres zelf blijft herhalen dat er niets aan de hand is. "Het is ook niet aan ons om diagnoses te stellen", zegt Vandeputte. Nys vult aan: "Velen beweren dat het om een eetstoornis gaat, maar het feit blijft: we weten het niet."
Zelfs áls Grande hulp zou nodig hebben, helpen de commentaren haar niet vooruit, weet Vandeputte. "De kritiek helpt haar niet vooruit. Enkel focussen op problematisch gedrag en de persoon herleiden tot een negatieve boodschap, kan averechts werken."
Beluister het gesprek met Vandeputte in De Ochtend op Radio 1 hier
In 2024 reageerde Grande emotioneel op de opmerkingen die ze krijgt over haar uiterlijk: "Sinds mijn 16e of 17e word ik al onder een vergrootglas gehouden. Ik heb al veel verschillende dingen gehoord die mis zouden zijn met mij. Als je dat dan probeert te veranderen, is het weer niet goed", zei de zangeres toen in een interview bij youtuber Sally .
Verder zei ze dat opmerkingen over gewicht "ongemakkelijk" en "vreselijk" zijn. "Het is moeilijk om je ertegen te beschermen", klonk het toen al.
"Ze wordt nu volledig herleid tot haar uiterlijk", ziet ook Nys. "Haar performance en muziek doen er niet meer toe. Indien later zou blijken dat ze effectief een eetstoornis heeft, is al die commentaar extra schadelijk voor haar zelfbeeld, zelfs wanneer die uit bezorgdheid voortkomt."
Al zegt Grande tijdens haar meest recente optreden zelf dat de kritiek haar niet meer raakt. Ze heeft het over haar beslissing om een pauze te nemen. "Ik wil even zeggen wat ik zelf voel, niet wat de wereld denkt."
"Ik hoor dat fans denken dat de negativiteit alles voor mij verpest, maar ik zeg nu: niets is minder waar. Soms moeten er gewoon grenzen gesteld worden. Mensen hebben soms een pauze nodig."
"Welke geruchten ook de ronde doen, niets zal mijn realiteit ooit kunnen verstoren of luider zijn dan de liefde die ik voel voor jullie. De rest van deze rotzooi hoef ik niet te dragen", besluit de zangeres.
Uiterlijk zegt niets over gezondheid
Los van de discussie rond haar gezondheid, zouden we ons niet eens moeten focussen op de buitenkant, het uiterlijk of gewicht, vindt Vandeputte.
"In de discussie rond gezondheid zouden we moeten focussen op hoe iemand leeft en dat weten we niet bij haar. Iemand kan in alle maten op sociale media verschijnen en gezond zijn. Iemand met een gemiddeld gewicht kan zeer ongezond leven. Je weet dat gewoon niet."
Conclusie: je kan dik of dun zijn, en alsnog perfect gezond zijn. Aan de hand van uiterlijk kan je niet afleiden hoe het gesteld is met iemands gezondheid.
"Wat er ook speelt bij Ariana, een eetstoornis, ziekte of iets helemaal anders, ze zit er duidelijk nog middenin", besluit Nys. "Dan is er vooral nood aan tijd en ruimte, zonder dat iedereen daarover oordeelt en speculeert, of haar diagnosticeert."
