Waarom de Schelde gespaard blijft van de extreem lage waterstanden van Rijn en Donau (en dat nooit zal veranderen)

De waterstand van de Rijn dreigt door de aanhoudende droogte te dalen naar een historisch laag niveau. Ook in de Donau staat het water op sommige plaatsen slechts 23 centimeter hoog, waardoor kerncentrales in Hongarije en Roemenië zijn stilgelegd.

Ook in ons land is het al een tijd ontzettend droog, maar toch zal het waterpeil in de Schelde nooit zo problematisch laag kunnen zakken. Dat zegt hydroloog Patrick Willems (KU Leuven). "De Schelde is eigenlijk een bijzondere rivier", duidt Willems. Het is de enige rivier in ons land waar het waterpeil nooit zo ver kan zakken als bij de Rijn of de Donau.

Willems heeft het dan over het stuk tussen Gent en de Nederlandse gemeente Vlissingen. "Het waterpeil van de Schelde is niet enkel afhankelijk van de neerslag, maar ook van de getijden van de Noordzee. Door eb en vloed stroomt er water van de zee naar de Schelde."    

"Door de klimaatverandering en de stijgende zeespiegel zal het water dat van de Noordzee naar de rivier komt, alleen nog maar toenemen", gaat Willems verder. "De Schelde gedraagt zich totaal anders dan de Rijn of de Donau. Problemen met de scheepvaart zoals bij die rivieren, zal je hier nooit krijgen."

De Donau en de Rijn worden ook gevoed door smeltwater. "Bij de Rijn komt een deel van het water van ijs vanuit de Alpen", zegt Willems. De berggletsjers in de Alpen zijn sterk gekrompen waardoor er dus minder water naar de Rijn kan vloeien.

Door de aanhoudende droogte is de hoeveelheid water die niet van de zee komt wel heel sterk verminderd. "En dat zorgt ervoor dat het water in de Schelde veel zouter wordt", zegt Maarten Deschamps van het Hydrologisch Informatie Centrum (HIC). 

"Dat kan een impact hebben op de fauna en flora in en langs de rivier", gaat Deschamps verder. "Er zit ook heel veel sediment, een combinatie van zand en slib, in de Schelde en door de verandering van zoet naar zout water, verplaatst dat sediment." 

Te veel sediment en slibophoping in de rivier belemmeren de doorstroming van water en beperken de bergingscapaciteit in het stroomgebied. Zo verhoogt de kans op wateroverlast. Het tast ook de ecologie in de waterloop aan en zorgt voor een dalende waterkwaliteit.

Dat het water zouter wordt, heeft ook een impact op bedrijven die water uit de Schelde halen. Al is dat aantal redelijk beperkt, zegt Willems. "De meeste bedrijven en ook landbouwers hebben zoet water nodig, dus die halen dat sowieso niet uit de Schelde", aldus de hydroloog.

Voor bijvoorbeeld de Maas, of het deel van de Schelde tussen Frankrijk en Gent, kunnen de problemen met het lage waterpeil wel gelijkaardig worden aan die in de Rijn of de Donau. "Dat het in ons land nog niet zo dramatisch is, heeft te maken met dat het in het stroomgebied rond de Rijn en de Donau nog droger was dan hier", aldus Willems. "Ook de verminderde hoeveelheid smeltwater heeft daar een grote invloed op."