Hongarije bereidt zich voor op een mogelijke volledige stillegging van de Paks-kerncentrale, de belangrijkste van het land. Door de historisch lage waterstand van de Donau kan de centrale mogelijk niet langer voldoende koelwater oppompen. De overheid vraagt Hongaren om hun energieverbruik fors te beperken, en ook zware industrieën moeten zuiniger zijn. "Overheidspersoneel moet verplicht thuiswerken en lichten in overheidsgebouwen gaan uit", kondigt premier Magyar aan.
Volledige shutdown dreigt voor grootste (en enige) kerncentrale van Hongarije door aanhoudende droogte: "Energiecrisis komt dichtbij"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Samenvatting:
De Hongaarse kerncentrale Paks, goed voor normaal 45 tot 50 procent van de Hongaarse elektriciteit, dreigt dit weekend volledig stil te vallen omdat de historisch lage waterstand van de Donau onvoldoende koeling toelaat.
Premier Peter Magyar waarschuwt voor een nakende energiecrisis: "De kans bestaat dat we dit weekend de centrale volledig stil moeten leggen. In dat geval nadert er een energiecrisis."
De Hongaarse overheid neemt noodmaatregelen: goederenvervoer per spoor wordt tijdens piekuren stilgelegd, thuiswerk wordt verplicht bij de overheid en grootverbruikers moeten hun stroomverbruik drastisch verminderen.
De Paks Nuclear Power Plant is de enige kerncentrale van Hongarije en levert normaal gezien 45 tot 50 procent van de Hongaarse elektriciteit.
Sinds enkele dagen is dat echter een stuk minder. Momenteel produceert de centrale slechts een kwart daarvan, minder dan 500 . De reden is niet dat de zelf een probleem hebben, maar wel dat ze onvoldoende koelwater kunnen aanzuigen uit de Donau.
Volledige shutdown
Normaal pompt Paks enorme hoeveelheden rivierwater door de om de overtollige warmte af te voeren. Dat water komt daarna, iets opgewarmd, weer in de Donau terecht.
Door de uitzonderlijke droogte en hitte is de Donau echter historisch laag komen te staan: er is minder water beschikbaar om de centrale te koelen, het rivierwater is veel warmer dan normaal, waardoor het minder efficiënt koelt, en bovendien gelden milieuregels die verbieden om te warm koelwater terug in de rivier te lozen, omdat dat het zou schaden.
Bepaalde reactoren van de Paks-centrale werden daardoor uit voorzorg stilgelegd, maar als het waterniveau nog verder zakt (onder de kritieke grens van -134 centimeter), dan dreigt er volgens de Hongaarse premier Peter Magyar een ware energiecrisis. Er wordt rekening mee gehouden dat het hele complex tijdelijk uitgeschakeld moet worden. Dat zou voor het eerst gebeuren in de 43-jarige geschiedenis van de reactor.
"Het waterniveau van de Donau is verder gezakt", zegt Magyar deze ochtend. "Daardoor daalt de productie van elektriciteit naar 480 megawatt. De kans bestaat dat we dit weekend de centrale volledig stil moeten leggen. In dat geval nadert er een energiecrisis."
Minder stroom verbruiken
De overheid heeft voorlopig wel al enkele maatregelen doorgevoerd om het risico op een volledige stillegging te vermijden.
Zo zijn er drijvende pompinstallaties op pontons in de Donau gelegd om te proberen extra koelwater op te vangen.
Het stroomtekort wordt voorlopig opgevangen door stroom maximaal te importeren uit het buitenland. Ook de gascentrales in het land draaien overuren om het tekort weg te werken, maar dat verloopt niet vlekkeloos. Een grote gascentrale in Hongarije (die van Dunamenti, vlak bij de hoofdstad Boedapest) heeft te maken gekregen met een grote storing, al zou die vanaf zondag opnieuw energie kunnen leveren.
Toch blijken die maatregelen voorlopig niet voldoende, vooral omdat de vraag naar elektriciteit juist omhoogschiet door de hittegolf (mensen zetten hun airco's op volle toeren). Daarom roept de overheid mensen nu op om tijdens de piekuren energie te besparen. Ook grootverbruikers (zoals grote batterij- en autofabrieken en de chemische sector) moeten hun stroomverbruik drastisch verminderen.
Deze ochtend heeft Magyar nog extra maatregelen aangekondigd. Vanaf maandag wordt het goederenvervoer per spoor stilgelegd tussen 17 en 22 uur, de meest kritieke periode van de dag.
Voor de eerste 3 werkdagen van volgende week wordt thuiswerk verplicht bij de overheid voor functies waarbij dat mogelijk is. Ook bedrijven uit de privésector worden gevraagd hetzelfde te doen. De verlichting van alle overheidsgebouwen wordt uitgeschakeld.
Waterbeheerders krijgen de opdracht om waar nodig onmiddellijk het strengste niveau van waterbeperking in te voeren. Daarnaast geldt een verbod op het besproeien van sportvelden en mogen zwembaden niet langer worden gevuld.
Langdurige droogte
De extreem lage waterstand van de Donau staat niet op zichzelf. Heel Zuid- en Centraal-Europa kampt steeds vaker met langdurige droogte, stijgende watertemperaturen en het verdwijnen van gletsjers in de Alpen die grote rivieren (zoals de Rijn, de Rhône en de Donau) normaal gesproken van smeltwater voorzien.
Wanneer het rivierwater te warm wordt (meestal boven de 30 °C) of het peil te laag wordt, kan de centrale haar warmte niet meer kwijt zonder het lokale ecosysteem te verwoesten of de veiligheid in gevaar te brengen.
Frankrijk botst hier al jaren tegenaan: tijdens hete zomers moeten Franse kerncentrales langs de Rhône en Gironde regelmatig hun vermogen terugschroeven, precies op het moment dat de vraag naar energie (airco's) piekt.
Ook dit jaar werden in Roemenië en Frankrijk al verschillende reactoren om die reden stilgelegd.
Daarnaast speelt er ook een meer strategische kwestie. Hongarije heeft, net als verschillende andere Oost-Europese landen, te lang geleund op één grote centrale en fossiele import, in plaats van te investeren in een diverser en flexibeler energienetwerk.
Duurzame bronnen zoals zon en wind zijn aanwezig, maar zonder grootschalige batterijopslag of kun je een plotseling wegvallen van een kerncentrale niet opvangen. Als meerdere landen tegelijk kampen met droogte en hitte, kunnen buurlanden minder makkelijk stroom aan elkaar uitlenen.
