IJslanders kunnen sinds deze week tot eind augustus stemmen over de vraag of hun land de toetredingsonderhandelingen met de Europese Unie moet hernemen. Opiniepeilingen zien een verdeeld land: het wordt ofwel een nipte 'ja' of een krappe 'nee'. "Er zijn dingen die in IJsland niet denderend lopen en mogelijk door de EU opgelost kunnen worden", klinkt het bij een IJslandse Belg.
IJslanders stemmen over toetredingsgesprekken met EU: "Vissers en mensen met veel geld zijn tegen"
Jens Van Reet
Gepubliceerd:
IJsland maakt al sinds 1970 deel uit van de Europese eengemaakte markt door zijn lidmaatschap van de Europese Economische Ruimte (EER). Daardoor moet het ook al veel EU-wetgeving overnemen. Het land maakt ook deel uit van de Schengenzone, maar niet van de Europese douane-unie.
Het eiland wilde lange tijd nog een stapje verder gaan en diende in 2009 zijn kandidatuur in om lid te worden van de Europese Unie. De onderhandelingen werden in 2015 echter opgeschort.
Nu krijgen de IJslanders tot 29 augustus de kans om zich uit te spreken over het heropstarten van de gesprekken. In een recente peiling van Gallup bleek dat een nipte meerderheid van 52 procent 'ja' zou stemmen.
Vissers en banken tegen
Maar het kan dus ook makkelijk nog de 'nee'-kant opgaan. Destijds liepen de gesprekken op de klippen over de thema's visserij en landbouw, 2 belangrijke economische motoren in het land met zowat 400.000 inwoners.
En die onderwerpen liggen ook vandaag nog gevoelig. "De vissers willen geen striktere visquota en ze schijnen niet te geloven dat de EU op dat vlak hen tegemoet wil komen", vertelt Jeroen Van Nieuwenhove. Hij is een natuurfotograaf uit België die in IJsland woont en inmiddels de dubbele nationaliteit heeft.
"Naast de vissers zijn vooral de banken en de mensen die veel geld hebben tegen", zegt Van Nieuwenhove in De Ochtend op Radio 1. Om hen het hoofd te bieden, zal de IJslandse Belg vóór stemmen. "Er zijn zaken die in IJsland niet zo denderend lopen en door bij de EU te gaan, kunnen die mogelijk worden opgelost."
"Ik denk dan bijvoorbeeld aan leningen op woningen. Ik hoop dat de rente daarop naar beneden gaat. We zijn bij de slechtste studenten van Europa, het is heel moeilijk om een lening af te sluiten. Je zit soms 40 jaar vast aan een lening om ze afbetaald te krijgen."
Geopolitieke spanningen
Het referendum wordt ook gehouden onder toenemende internationale spanningen. IJsland is centraal gelegen tussen de Verenigde Staten en Europa. Beïnvloedt Donald Trumps expansiedrang tegenover Groenland ook het stemgedrag van de IJslanders?
IJsland stemt over toetreding EU: "Banken, vissers en mensen met veel geld zijn tegen"
"Ik denk niet dat ze ongerust zijn dat de Amerikanen plots voor de deur zullen staan. Als lid van de NAVO vertrouwen ze op haar steun. Maar ik denk wel dat er door de geopolitieke situatie een sterkere neiging is naar Europa", schat Van Nieuwenhove in.
Indien het 'ja'-kamp het uiteindelijk haalt, zal er nog een referendum moeten komen over de eventuele toetreding zelf.
