Van de wereldtentoonstelling van 1958 bleef meer bewaard dan enkel het Atomium. In Tremelo in Vlaams-Brabant vind je nog de resten van een authentiek westerndorp, het eerste in ons land.
Verdwenen toerisme: Texas City, een Amerikaans westerndorp dat via Expo 58 in Tremelo belandde
Joris Vergeyle
Gepubliceerd:
Samenvatting:
In Tremelo (Vlaams-Brabant) staat Texas City, het oudste westerndorp van België.
Het dorp ontstond uit de resten van een Wild West Show die failliet ging tijdens de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel.
Vanaf 1959 trok het dorp veel bezoekers met shows en logies, maar vanaf de jaren 80 ebde de interesse weg.
Vandaag is Texas City beschermd als erfgoedsite, maar het dorp is voorlopig niet toegankelijk voor het publiek.
In de reeks 'Verdwenen toerisme' doorkruist De Ochtend (Radio 1) deze week Vlaanderen, op zoek naar verdwenen toeristische trekpleisters. Vandaag houden we halt in Tremelo, in Vlaams-Brabant.
De afbeelding hierboven lijkt wel een snapshot uit de 19e eeuw: zo stellen we ons het Wilde Westen van de Verenigde Staten voor. Toch is die foto niet genomen in de Verenigde Staten, maar in Vlaams-Brabant.
Verscholen in het groen achter het voetbalterrein van KV Tremelo vind je de ingang van Texas City. Het is het oudste westerndorp van het land. Het dorp figureerde in videoclips en fotoshoots, zelfs The Who heeft er ooit opnames gemaakt. Maar hoe is Texas City daar beland?
American Wild West Show
Zo'n 42 miljoen mensen bezochten de wereldtentoonstelling van 1958 in Brussel, Expo 58 was een groot succes. Het Amerikaanse paviljoen was een van de absolute blikvangers, maar ook buiten het expoterrein streken Amerikanen neer.
Aan de Teichmannbrug, niet ver van het station van Schaarbeek, verschijnt er in het voorjaar van 1958 een echt westerndorp. De affiche van toen vermeldt 60 cowboys, 40 cowgirls en 60 Inheemse Amerikanen. Zij bouwen niet alleen het dorp, maar importeren ook paarden, koetsen en zelfs een bizon naar Brussel.
Het journaalitem van 18 juni 1958 over de rodeoshow:
De journaalreportage voorspelt een grote opkomst, maar al op de 2e dag scheurt een storm de tent van de Wild West Show stuk. De organisatoren laten de show kort daarna failliet verklaren en verdwijnen met het geld.
Om de reis terug naar huis te bekostigen, verkopen de meeste cowboys noodgedwongen hun uitrusting en hun paarden. Onder andere Bobbejaan Schoepen slaat een slag. De gebouwen zelf worden ook geveild.
De saloon vroeger en nu:
Re-enacters voor de saloon van Texas City.
De ingang van de saloon vandaag.
Interieur van de saloon vandaag.
Affiche van de Wild West Show boven de ingang van de saloon.
Een berenval en een paar laarzen bengelen aan het plafond.
Marcel Kesteman is een echte cowboyfan en koopt in 1958 het grootste deel van het westerndorp. Hij gooit het op een akkoordje met de achtergebleven Amerikanen.
"'Als jullie mij helpen de gebouwen op mijn stuk grond in Tremelo op te zetten, dan gaan we daar shows organiseren. Met het geld dat we verdienen, zorg ik ervoor dat jullie terug naar Amerika kunnen', zei Marcel. Zo zijn die gebouwen hier terechtgekomen", vertelt Cindy-Sue Herreman aan VRT NWS. Zij groeide samen met haar broer en zus op in Texas City.
Liefde in South Dakota
Het dorp opent in 1959 en heeft heel wat bekijks, de shows zijn een succes. Tussen dochter Josée Kesteman en een van de Native Americans bloeit zelfs iets moois. Chief David Beautiful Bald Eagle van de Lakota overtuigt Josée jaren later om hem te volgen naar South Dakota, naar het reservaat waar hij woont. Het hele gezin Kesteman – vader Kesteman en 2 dochters – emigreert uiteindelijk naar de Verenigde Staten.
Carol Van Eesbeeck neemt Texas City over. Zij komt er als jonge paardenliefhebster al regelmatig aanwaaien. Sinds 1979 woont ze permanent in het westerndorp. Haar dochters Cindy-Sue en Virginie Herreman komen in Texas City ter wereld en worden later zelfs in een tipi gedoopt. Ze hebben het dorp grondig zien veranderen.
Foto's uit de oude doos
Een show in Tremelo.
In Texas City werden vroeger ook paarden gehouden.
Zo ziet Texas City er vandaag uit.
De ingang van Texas City vandaag.
De gloriejaren
In de jaren 60 en 70 blijven heel wat mensen logeren, rijke Brusselaars wanen zich een weekend lang cowboy en cowgirl in Tremelo. Het is de periode van populaire series als 'Bonanza' en 'Tales of the Texas Rangers' op televisie. Texas City levert ook inspiratie voor andere westerndorpen in het land. Maar in de jaren 80 en 90 ebt de interesse van het grote publiek een beetje weg.
Een kern van liefhebbers blijft Texas City bezoeken. Daarnaast passeren ook af en toe oorlogsveteranen en motorclubs. Wanneer die het in het centrum van Tremelo soms te bont maken, krijgt het westerndorp een slechte naam. Onterecht, benadrukt Cindy-Sue Herreman, want die boelzoekers hadden niets te maken met Texas City.
Het programma 'Echo' toont de kunsten van Johnny Ronaldo, een vaak geziene gast in Texas City:
Noodgedwongen sluiting
"Ik was fan van cowboys en indianen", legt Carol Van Eesbeeck haar liefde voor Texas City uit. "Ik hield van paardrijden, van de natuur, van vrijheid. Enfin, ik dácht dat het vrijheid was. Maar we zijn veel gepest geweest."
Een conflict met een buurman en aangescherpte regels bedreigen jarenlang het bestaan van Texas City. In 1985 woedt er ook een brand in het hotelgebouw van het houten dorp. Er komt geen vergunning om het hotel opnieuw te bouwen.
In 2004 moeten de kerk en de stallen van Texas City worden afgebroken, omdat het dorp in een natuurgebied ligt. Heropbouwen is niet toegelaten, shows zijn niet meer mogelijk. "Maar na 28 jaar vechten zijn we er nog altijd", zegt Cindy-Sue Herreman vastberaden.
De trots van Tremelo
Ondertussen lijkt de visie ook veranderd. Burgemeester Bert De Wit is Texas City genegen. "Zowat iedereen hier in Tremelo kent wel het cowboydorp, het is een mooi en bijzonder verhaal. Daarom wilden we het als gemeente beschermen en hebben we het erkend als erfgoed, ook al moest het volgens de rechter worden afgebroken."
De Ochtend trok naar het Texas aan de Dijle:
Tremelo is dus niet enkel de gemeente van Pater Damiaan en Sven Nys, maar ook van het oudste westerndorp van het land. Al kun je het voorlopig niet bezoeken, de poort blijft noodgedwongen op slot. Het zonevreemde Texas City ligt nog altijd in een natuurgebied. Als horecagelegenheid zou het aan extra eisen moeten voldoen, bijvoorbeeld rond brandveiligheid.
"Vroeger organiseerden we populaire re-enactmentkampen, maar sinds corona hebben wij geen enkel publiek evenement meer mogen organiseren", besluit Cindy-Sue Herreman. "Hoe meer jaren voorbijgaan, hoe populairder we lijken te worden. Toch kunnen we niet openen, dat is spijtig."
Regionaal nieuws uit Brussel en Vlaams-Brabant
Gepubliceerd:
