Verdwenen toerisme: hoe het allereerste dolfinarium van het land in Limburg terechtkwam 

Ten laatste in 2037 moet het dolfinarium in Brugge sluiten, dat bevestigde de Vlaamse regering 2 weken geleden. Het is de laatste plek in ons land waar nog dolfijnen in gevangenschap worden gehouden. Ook in de Zoo van Antwerpen waren ze jarenlang publiekslievelingen, maar voor de allereerste dolfijnen moeten we naar Wellen, in Limburg. 

Vandaag is Maupertuus een gemeentelijk openluchtzwembad met fris bronwater. Het zorgt in de zomermaanden voor welkome verkoeling voor de Wellenaren. Op het terrein vind je verder ook nog een speeltuin en enkele lokalen voor jeugdverenigingen. Begin jaren 60 begon Maupertuus nochtans heel anders, dat vertelt Marcelline Hechtermans aan VRT NWS. Haar echtgenoot, Paul Heeren, zag het groots.

Begin jaren 60 opent Paul Heeren op het erf van zijn ouders in Wellen een visvijver. De bron daar geeft toch meer dan genoeg water. Om de vissers beschutting te geven, bouwt hij een bar. "Dat evolueerde al snel van een vissersplek naar een echt studentencafé", herinnert Marcelline Hechtermans zich. "Daar kwamen ze van Leuven op af. Bij Paul was altijd iets te beleven en daar mocht altijd iets meer."

Paul Heeren koopt een extra stuk grond, want het volgende plan zit klaar in zijn hoofd: een verwarmd Olympisch openluchtzwembad, met een ligstrand erbij. In 1967 trekt het fonkelnieuwe zwembad veel mensen aan.

Maar Heeren zocht nog een manier om meer mensen te lokken op dagen met slecht weer, vertelt Marcelline Hechtermans. "Het was de tijd van Flipper op televisie. Toen zei Paul: 'Dolfijnen, dat zou nog eens iets zijn, hé.'"

De Amerikaanse televisieserie 'Flipper' loopt van 1964 tot 1968 en is ook bij ons erg populair. Veel mensen willen dan ook weleens tuimelaars in het echt zien. De Zoo van Antwerpen maakt plannen voor een dolfinarium, maar Paul Heeren is iedereen te snel af.

Heeren gaat eerst in Duitsland, Nederland en Italië kijken hoe het daar werkt en vliegt daarna naar de Verenigde Staten om dolfijnen te kopen. "Paul regelde dat helemaal alleen. Hij zocht zelf zijn weg in Florida, tot helemaal in de onderste punt, in Key Largo." 

Het vangen van wilde dolfijnen is op dat moment big business, veel regels lijken er niet te zijn. Toch wist men ook toen al dat dolfijnen bijzonder intelligente dieren zijn. Dat vertelt Paul Heeren zelf in 1968, voor de camera van de toenmalige BRT.  

"Dat transport, dat is niet alsof je een pakje laat komen, hé", lacht Marcelline Hechtermans. Haar man regelt daarom een speciale cargovlucht met luchtvaartmaatschappij Sabena. Via een tussenstop in New York vliegen in totaal 5 dolfijnen van Florida naar Zaventem. 

"De dolfijnen hingen allemaal in een soort hangmat, met ruimte voor de vinnen. Die hangmatten moesten van heel zware stof zijn en ik moest die naaien. De naaimachine van ons moeder was helemaal naar de knoppen, maar ik heb het afgekregen." 

De aankomst van de dolfijnen op vrijdag 19 april 1968 gaat niet onopgemerkt voorbij. Volgens Marcelline Hechtermans staat zowat het voltallige personeel van Zaventem verzameld rond het vliegtuig. Op de landingsbaan staan 2 vrachtwagens klaar. 2 dolfijnen zijn bedoeld voor een mobiele dolfijnenshow die in Kortrijk staat opgesteld. De andere 3 dolfijnen gaan richting Wellen: Abraham, Isaak en Rebekka. 

Terwijl in Parijs in mei 1968 studentenprotesten woeden, staat mei '68 in Wellen in het teken van de dolfijnen van Paul Heeren. Eind mei opent de Limburgse gouverneur officieel het dolfinarium, het allereerste van België.

De dolfijnen voeren eenvoudige kunstjes op voor de bezoekers. De eerste dagen wordt het terrein van Paul Heeren overrompeld, iedereen wil de dolfijnen zien. Een vishandelaar uit Sint-Truiden zorgt voor een vaste levering vis voor de dieren. Abraham, Isaak en Rebekka krijgen gefileerde vis, uit schrik voor ziektekiemen. Voor de berg visafval bedenkt Paul Heeren een creatieve oplossing.

"Paul kocht een zeeleeuw om het visafval op te eten, Johnny heette hij. En hij kocht ook nog 2 pelikanen en 2 pinguïns, 2 klein bazekes." Het waren andere tijden, verzucht Marcelline Hechtermans. "De jeugd van nu zal zeggen: wat was dat daar allemaal? Het ziet er zo primitief uit, als je die foto's vandaag bekijkt."

Een jaar later, in 1969, opent het langverwachte dolfinarium in Antwerpen. De dolfijnhype in Wellen ebt snel weg en Paul Heeren broedt alweer op nieuwe plannen.

De pelikanen komen terecht in de Zoo van Zwartberg. De dolfijnen worden verkocht aan iemand die ze wil tonen in Noord-Frankrijk. Het dolfinarium zelf wordt verbouwd tot een publiek binnenzwembad.

'Maupertuus' komt uiteindelijk in handen van de gemeente Wellen. Het gebouw waar ooit de dolfijnen huisden, wordt afgebroken. Op de plek van het dolfinarium, naast het openluchtzwembad, staat vandaag een speeltuin. Enkel op de zolder van het gemeentehuis vind je nog een laatste restant van het vroegere dolfinarium: een stuk muur met daarop de afbeelding van een dolfijn. 

Volgens Ber Thijs, schepen van Sport en Dierenwelzijn (Vooruit-Rob) in Wellen, is het de bedoeling om de site op te waarderen. Op termijn zal de steen daar opnieuw een plek krijgen, als blijvende herinnering aan de dolfijnen van Wellen.