Minister Weyts heft bescherming rond Fort Napoleon op Oosteroever deels op: weg vrij voor nieuwe woontorens van Versluys

Vorig jaar vroeg de stad Oostende in een brief aan het Agentschap Onroerend Erfgoed om het bouwverbod dat bepaald werd in een koninklijk besluit van 1976 "te analyseren". Met andere woorden: de stad wilde dat voor de gronden waar Versluys 2 nieuwe woontorens wil bouwen, de bescherming wordt opgeheven. Want daardoor kon er niet worden gebouwd.

Vlaams minister van Onroerend Erfgoed Ben Weyts ging op die vraag in, en startte daarvoor de procedure op. Een jaar later heft hij nu de beschermde status van een deel van de zone op. Concreet gaat het om een stuk grond tussen de Fortstraat, de Victorialaan en de Vuurtorenweg, waar Versluys dus de bewuste woontorens wil bouwen.

"De oude erfgoedbescherming was gebaseerd op een landschap dat eenvoudigweg al jaren niet meer bestaat en waar herstel ook geen optie meer is", zegt Weyts. "Wij kunnen parkings en zelfs hedendaagse bedrijven niet blijven beschermen als erfgoed. Zo zou een Vlaamse erfgoedbescherming elke waarde en geloofwaardigheid verliezen."

In totaal bestudeerde het Agentschap Onroerend Erfgoed 157 ingediende bezwaren tegen de opheffing, "maar deze deden geen afbreuk aan de realiteit op het terrein", klinkt het. "De erfgoedwaarden zijn gewoonweg onvoldoende bewaard."

"Voor alle duidelijkheid", zegt Weyts. "Dit is enkel een oordeel over de erfgoedwaarden, niet over andere aspecten zoals natuurwaarden en al zeker niet over toekomstige ontwikkelingen op de site." 

Minister Weyts benadrukt dat Fort Napoleon zelf, de Batterij Hundius (militair kustgeschut uit WO II), de Vuurtoren Lange Nelle en in totaal 12,38 hectare aan duinen wel nog steeds beschermd blijven.

"Dat beschermingen opnieuw geëvalueerd en aangepast worden, is niet vreemd", zegt Weyts nog. "Elk jaar worden er meer dan 20 beschermingen opgeheven."

Het 19e-eeuwse Fort Napoleon werd in 1976 samen met enkele hectaren omgeving beschermd als cultuurhistorisch landschap. De laatste 50 jaar is het landschap ingrijpend veranderd. Het duinenlandschap maakte op verschillende plekken plaats voor de aanleg van het Vuurtorendok en de komst van (maritieme) bedrijven en parkings.

Daar komt nog eens bij dat het herziene gewestplan uit 2001 en het Gewestelijk Ruimtelijk Uitvoeringsplan uit 2009 hier nieuwe ontwikkelingen voorzien. Binnen dat kader verkocht de stad een 10-tal jaar geleden de bewuste gronden aan Versluys.

Het was pas na de verkoop dat bleek dat de gronden onder het beschermingsbesluit vielen. Het opheffen van de beschermde status voor een deel van de zone was dus nodig, omdat de stad anders miljoenen euro's zou moeten terugbetalen aan Versluys.

Alleen was het koninklijk besluit van 1976 voor actiegroepen een belangrijke reden tegen de bouw van de nieuwe woontorens. Met het opheffen van de beschermde status, verliezen de actiegroepen dus een belangrijk argument in hun strijd tegen de bouw van de nieuwe woontorens.

"We hadden de beslissing van minister Weyts verwacht", zegt Yves Miroir van de actiegroep O Mens. "We hadden daarom al beslist dat we eigenlijk tegen deze beslissing in beroep zullen gaan bij de Raad van State. Zolang de beroepsprocedure loopt, blijft het beschermingsbesluit van toepassing."

Ook de actiegroep Climaxi denkt erover om in beroep te gaan. "Samen met onze plaatselijke partners gaan we bekijken wat we daar juridisch tegen kunnen doen", zegt Filip De Bodt van Climaxi. "Dit beschermingsbesluit was cruciaal voor ons om verdere bebouwing in die omgeving tegen te houden. De vernietiging van dat beschermingsbesluit zet de deur open voor een aantal grote projecten waarvan er in Oostende eigenlijk al genoeg zijn."