In de zomer van 1932 hield de wereld de adem in toen de Zwitser Auguste Piccard met een Belgische ballon tot ongekende hoogtes opsteeg. In zijn tijd werd de professor 'de Columbus van de stratosfeer' genoemd, vandaag 'de Elon Musk van de 20e eeuw'. Wat hij daarboven zag, deed wetenschappers en het brede publiek dromen.
De ontdekking van de zomer van 1932: 15 km boven ons hoofd is het wonderschoon en volledig bladstil
Jos Vandervelden
Gepubliceerd:
Samenvatting:
In de zomer van 1932 steeg de Zwitserse professor Auguste Piccard op vanuit Dübendorf met een Belgische ballon en bereikte een recordhoogte van 16.940 meter in de stratosfeer, samen met de Belgische ingenieur Max Cosyns.
De vlucht was wereldnieuws: internationale persagentschappen noteerden tot 30.000 krantenartikelen over de prestatie.
Piccards onderzoek leverde kennis op die later de basis vormde voor drukcabines in vliegtuigen en ruimtetuigen.
De avontuurlijke wetenschapper leeft verder in de populaire cultuur: Hergé baseerde professor Zonnebloem op Piccard, en ook het personage Jean-Luc Picard uit 'Star Trek: The Next Generation' is naar hem vernoemd.
Diep in de ochtend van 18 augustus 1932 kijkt Auguste Piccard goedkeurend uit de smalle opening van zijn nieuwe bolvormige gondel. De weersvoorspellingen op de vlieghaven van het Zwitserse Dübendorf zijn nog een laatste keer gecheckt.
De professor natuurkunde heeft afscheid genomen van vrouw en kinderen, een telegram met een aanmoediging van de Belgische koning was nog tijdig aangekomen. Zijn reisgenoot, de jonge Belgische ingenieur Max Cosyns, test nog één keer de radiozendpost aan boord.
4 auto’s met draadloze radioapparatuur staan klaar om de missie vanop de grond te volgen. Iets na 5 uur worden de touwen van de gondel gelost en stijgt de met kubieke meters gas gevulde ballon op.
Bijna fataal
Een jaar eerder vloog Piccard al als allereerste mens met een ballon door de , de laag van de dampkring die zich uitstrekt tussen 10 en 50 kilometer boven het aardoppervlak. De tocht had met veel technische problemen te kampen en was bijna fataal afgelopen. Ditmaal zou het beter worden, zou er zo mogelijk nog hoger gevlogen worden en zou het publiek alles op de voet kunnen volgen.
De faam van de Zwitser had zich intussen over de hele wereld verspreid. Als de excentrieke en visionaire wetenschapper die zijn leven riskeerde voor zijn vak en zich vol overgave in nieuwe avonturen stortte.
Piccard doceerde sinds 1922 aan de , de Franstalige universiteit van Brussel. Het was ook in België waar hij dankzij het Nationaal Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek zijn stratosfeerreizen kon financieren.
Wonderschoon en bladstil
Springlevend zijn Piccard en Cosyns als ze om 17.10 uur uit hun gondel springen aan de oevers van het Italiaanse Gardameer. Ze hebben een recordhoogte van 16.940 meter bereikt, een buitentemperatuur van -55° en -16° in de gondel getrotseerd. 15 kilometer boven ons hoofd is het wonderschoon en volledig bladstil, vertelt Piccard na de landing. Hun meettoestellen beloven uitstekende resultaten.
De prestatie van Piccard ging à la minute de wereld rond. Britse kranten pakten met extra edities uit. Le Petit Parisien bejubelde de 'Don Quichotte van de stratosfeer'. Een internationaal persagentschap had wereldwijd tot 30.000 verschillende krantenartikelen over de heldenvlucht genoteerd.
Terwijl Piccard een hulderonde langs Europese steden begon, werd Max Cosyns door een enthousiaste menigte in Brussel ontvangen, met een aktetas vol wetenschappelijke documenten onder de arm.
Kosmische straling
Piccard hoopte met zijn stratosfeerreizen meer te weten te komen over de oorsprong en de intensiteit van . Achteraf moest hij toegeven dat de speurtocht met zijn resultaten alleen maar ingewikkelder was geworden.
Nog het meest hebben Piccards bevindingen bijgedragen aan de technologie voor drukcabines die kunnen bewegen op zuurstofarme hoogtes. De betitelde de cabine van de professor zelfs als de eerste functionele ruimtecabine.
Piccards droom dat er ooit supersnelle burgervliegtuigen door de stratosfeer zouden reizen, is voorlopig echter geen werkelijkheid geworden. Tot nu vliegen daar enkel onderzoeksvliegtuigen, of hier en daar een spionagevliegtuig.
De prestaties van Piccard werden al snel ingehaald door Amerikaanse en Russische stratosfeerballonnen. Amerikanen en Russen maakten er een onderlinge competitie van die zou leiden tot een race naar de ruimte.
Geen nood voor de professor, want zoals met hoogtes het geval was, was hij even gefascineerd door dieptes. Piccard ging de diepzee onderzoeken en ontwikkelde daarvoor een diepzeeduiker, de . Zijn zoon Jacques Piccard zette het diepzeeonderzoek later verder.
Elon Musk
Kleinzoon Bertrand Piccard zocht het daarna opnieuw in de hoogte. Hij vloog als eerste non-stop rond de wereld in een luchtballon en deed het nog eens over in een vliegtuig op zonne-energie. De jonge Piccard is een veelgevraagd spreker en ging al meermaals in debat met technologiepionier Elon Musk.
Musk en grootvader Piccard worden vaak vergeleken, al was de ene wetenschapper en is de andere vooral ondernemer. Bertrand Piccard prijst Musk dan ook om zijn vermogen om radicaal grenzen te verleggen, maar vindt tegelijk dat de man te weinig inzet op ecologie en duurzaamheid.
Professor Zonnebloem
Auguste Piccard leeft intussen verder als professor Zonnebloem in de Kuifje-strips. Hergé tekende zijn professor met het hoge voorhoofd, de verwarde haardos en de uilenbril van Piccard.
Ook de naam van het personage van kapitein Jean-Luc Picard uit de sciencefictionserie 'Star Trek: The Next Generation' was een eerbetoon aan de avontuurlijke professor.
Piccard
Zonnebloem die (niet toevallig) treffend lijkt op Piccard
Kapitein Picard in 'Star Trek', gespeeld door Patrick Stewart.
In de reeks 'De zomer van weleer' brengt VRT NWS nieuwsverhalen die mensen beroerden tijdens zomers van lang geleden en die het verdienen om nog steeds verteld te worden. Hier kan je de andere artikels uit de reeks terugvinden.
