De natuur rond Bordeaux was 200 jaar geleden veel minder kwetsbaar voor bosbranden: hoe komt dat?

"Het natuurgebied Landes de Gascogne, een gebied zo groot als Vlaanderen, was ooit veel natter en bestond vooral uit heide, moerassen en vennen", vertelt Kris Verheyen, hoogleraar bosecologie en bosbeheer aan de UGent in De Ochtend op Radio 1.

"In de loop van de 19e eeuw, met de teloorgang van de traditionele landbouw, wilde de Franse overheid dat gebied productiever maken."

Onder Napoleon III werden de moerassen en vennen in het gebied drooggelegd en werden op grote schaal zeedennen (Pinus pinaster) aangeplant. Een dennensoort die snel groeit, hout produceert dat makkelijk te bewerken is, en interessant is voor de hout- en papierindustrie.

"Men koos heel bewust voor zeedennen, omdat het een soort is die er van nature voorkomt en die goed gedijt in het klimaat daar", zegt professor Verheyen. "Bovendien produceren ze zeer veel hars (dat vroeger vooral werd gebruikt om er terpentijn van te maken, red.)."

In enkele tientallen jaren tijd veranderde het uitgestrekte moerasgebied in het grootste aangeplante productiebos van West-Europa. Zo werd het een extreem kwetsbare plek voor natuurbranden. Ook in 2022 werd de streek al eens getroffen door zware bosbranden.

"Men was zich in die tijd ook al wel bewust van het brandgevaar, maar met klimaatverandering werd toen natuurlijk nog geen rekening gehouden. Intussen zijn die bossen ook nog gegroeid en is er veel meer brandbaar materiaal aanwezig dan vroeger."

"Een ander probleem is dat die bossen in Landes grotendeels in privéhanden zijn van duizenden eigenaars. Wat het heel moeilijk maakt om te controleren of iedereen zich aan de regels houdt en zijn of haar stuk bos even goed beheert."

"Er zijn bijvoorbeeld regels rond het verwijderen van struiken en het creëren van brandgangen (brede stroken waar bomen en struiken zijn weggehaald om de verspreiding van bosbranden tegen te gaan of te vertragen, red.). Niet iedereen leeft die regels even goed na. Mensen moeten ook meer ondersteund worden om dat beheer te kunnen uitvoeren."

"We moeten geleidelijk evolueren naar meer gemengde bossen, weg van die monocultuur."

Kris Verheyen ziet nog een tweede probleem. "In grote delen van Spanje, maar ook in het zuiden van Frankrijk, speelt ook de plattelandsvlucht een rol. Mensen vluchten weg naar steden, waardoor akkers en graslanden niet meer beheerd worden."

"Op die gronden gaan geleidelijk struiken en uiteindelijk bossen groeien. Er komt dus meer brandbaar materiaal bij, wat tot grotere natuurbranden kan leiden."