Vandaag gaat de langverwachte accijnsverhoging in op aardgas en stookolie. Met andere woorden: wie met die brandstoffen verwarmt, zal voortaan meer moeten betalen. Om die stijging enigszins te compenseren, worden de accijnzen op elektriciteit verlaagd. Maar wat betekent dit allemaal voor onze portefeuille?
Accijnzen op aardgas en stookolie stijgen vanaf vandaag: zoveel zal ons dat kosten
Wie heeft dat beslist?
Accijnzen zijn een federale bevoegdheid. Dat wil zeggen dat de federale regering daarover kan beslissen. Dat is precies wat de regering-De Wever vorig jaar heeft gedaan.
Als onderdeel van de meerjarenbegroting besliste de regering om de accijnzen op aardgas en stookolie vanaf 1 april 2026 op te trekken.
Omdat toen de oorlog tussen Iran en de VS in alle hevigheid woedde (met stijgende energieprijzen tot gevolg), werd de deadline uitgesteld naar 1 augustus.
Wat zijn accijnzen (en wat is het verschil met btw)?
Een accijns is een vast bedrag op het verbruik. De btw is een percentage op de prijs. En dat kan een heel verschil uitmaken.
Een voorbeeld: stel dat je 1.000 eenheden gas verbruikt (typisch uitgedrukt in kilowattuur of kWh). Op die 1.000 kWh int de overheid 10 euro accijnzen en 6 procent btw.
Als de prijs van die 1.000 kWh stijgt van 100 naar 200 euro, dan betaal je geen 6 euro btw meer, maar al 12 euro. De accijnzen daarentegen blijven onveranderd op 10 euro. Of de 1.000 kWh nu 100 euro kost, of 200 of 300: de accijnzen zullen niet stijgen.
Enkel als je verbruik stijgt, betaal je meer accijnzen. In ons voorbeeld: als je 2.000 kWh gas verbruikt, betaal je 20 euro accijnzen. Als je verbruik oploopt tot 3.000 kWh wordt dat 30 euro accijnzen. Accijnzen zijn dus verbonden aan je verbruik, niet aan de energieprijs.
Hoeveel gaat mij dat kosten?
Het is heel moeilijk om ons te beperken tot een aantal standaardsituaties, want elk gezin is anders. Je kan alleen wonen in een groot, slecht geïsoleerd huis of je kan met 5 op een klein appartement wonen.
Laten we zeggen dat een gemiddeld gezin, met een gemiddeld verbruik van 17.000 kWh gas vanaf 2029 zo'n 77 euro per jaar extra zal moeten betalen.
Waarom pas tegen 2029? Wel, het gaat om een graduele stijging van de accijnzen die vandaag start en voltooid zal zijn in 2029, maar meer daarover verderop.
In onderstaande tabel kan je perfect zien hoe jaar na jaar de stijging van de accijnzen toeneemt:
Voor Vlamingen en Brusselaars is vooral de accijnsstijging voor gas relevant, aangezien zij vooral op gas verwarmen, maar er zijn natuurlijk ook nog heel wat mensen die op stookolie verwarmen.
Ook voor hen wordt dat duurder, al is de stijging daar beperkter. We nemen het gemiddelde Vlaamse verbruik van 2.000 liter.
Waarom is dit beslist?
Het korte antwoord: omdat de regering daartoe verplicht wordt door Europa. In een (bindende) richtlijn staat dat lidstaten fossiele brandstoffen moeten uitsluiten van fiscale voordelen.
Dat zit zo: tijdens de energiecrisis die volgde op de invasie van Oekraïne door Rusland, werd bij wijze van crisismaatregel het btw-tarief op gas verlaagd van 21 procent naar 6 procent.
Na een aantal verlengingen werd de maatregel definitief. Het btw-tarief op gas bleef dus 6 procent.
Vanaf 1 januari 2030 mag dat dus niet meer van Europa. Voor fossiele brandstoffen moet dan het standaardtarief gelden en in ons land is dat 21 procent.
De federale regering had ervoor kunnen kiezen om op 1 januari 2030 plots aardgas veel duurder te maken, maar ze gaat voor een graduele stijging met de hulp van accijnzen.
De accijnzen worden dus van nu tot 1 januari 2030 opgetrokken en vanaf die datum wordt de btw verhoogd naar 21 procent en worden de accijnzen weer verlaagd.
2 vliegen in 1 klap dacht de regering: we verzachten de overgang naar die 21 procent btw en dankzij de stijgende accijnzen halen we honderden miljoenen euro's binnen voor de begroting.
Er is ook goed nieuws
Het is niet allemaal kommer en kwel: vandaag gaat er ook een accijnsverlaging op elektriciteit in. Die beslissing maakt onderdeel uit van de : minder fossiele brandstoffen en meer warmtepompen.
In onderstaande tabel zal je wel zien dat de daling van de accijnzen op elektriciteit aanvankelijk nog de stijging van de gasaccijns min of meer compenseert, maar uiteindelijk is de gemiddelde Vlaming toch zo'n 35 euro kwijt.
We gaan opnieuw uit van een gemiddeld verbruik van 17.000 kWh voor gas en 3.500 kWh voor elektriciteit.
Het is ondertussen duidelijk: de grote winnaars van deze hervorming zijn mensen die nu al elektrisch verwarmen, zoals met een warmtepomp. Zij profiteren volop van de verlaging van de accijnzen op elektriciteit. De verhoging op gas gaat aan hen voorbij. De kritiek laat zich voorspellen: vooral mensen die zich al een dure warmtepomp konden veroorloven (en zonnepanelen), profiteren ook nog eens het meest van deze maatregelen.
