Anatoom Gunther von Hagens (81) overleden, de man achter de controversiële 'Körperwelten'

Gunther von Hagens werd in 1945 geboren als Gunther Gerhard Liebchen in een door Duitsland bezet deel van Polen. Na de Tweede Wereldoorlog vestigden zijn ouders zich in het Oost-Duitse dorp Greiz. Als kind werd bij Von Hagens hemofilie, een zeldzame bloedaandoening, vastgesteld. Door zijn vele en lange bezoeken aan het ziekenhuis, ontstond daar de kinderdroom om zelf ooit arts te worden.

Tijdens zijn studentenjaren nam Von Hagens deel aan protesten tegen het communistische regime. Hij werd uiteindelijk zelfs opgepakt en zou een tijdje in de cel belanden als politiek gevangene. In 1970 kocht West-Duitsland hem vrij, waarop hij zijn studies toch kon afwerken.

In 1973 werd Von Hagens' droom om arts te worden werkelijkheid en ging hij aan de slag op de anesthesie- en spoeddienst van het universitair ziekenhuis in Heidelberg. Maar zijn interesse en ambitie reikten verder dan de "routinetaken die daar van hem verwacht werden".

Dat bracht Von Hagens in 1977 tot op het Instituut voor Pathologie en Anatomie aan de universiteit van Heidelberg. Daar deed hij een uitvinding die de rest van zijn carriere zou bepalen: plastinatie. 

Plastinatie is een techniek om lichamen of lichaamsdelen te conserveren. Bij plastinatie worden water en vetten aan het lichaam onttrokken en vervangen door siliconen. Het resultaat is een opgezet lichaam met praktisch onbeperkte houdbaarheid dat zeer natuurlijke vormen kan aannemen.

Von Hagens wilde die uitvinding met het grote publiek delen en deed dat sinds de jaren 90 met zijn 'Körperwelten', ofwel "de werelden van het lichaam". In die tenstoonstellingen worden menselijke en dierlijke lichamen die opgezet werden met plastinatie op allerlei originele manieren geëtaleerd.

"Het gaat erom het hart van de mensen te openen voor een kijk op hun innerlijke stoffelijkheid en hierdoor een gezondheidsbesef teweeg te brengen", legde Von Hagens uit. Zijn eerste tentoonstelling vond plaats in Tokyo in 1995. In ons land streek 'Körperwelten' voor het eerst neer in 2001.

Die tentoonstelling in Anderlecht leidde toen meteen tot controverse. Het publiek kon er gaan kijken naar een 8 maanden zwangere vrouw, een man die zijn eigen huid omhooghoudt of een ander volledig ontveld lichaam dat rustig een potje schaak lijkt te spelen. "Beneden de menselijke waardigheid" en "een commercieel circus", vinden critici.

Maar ondanks de kritiek zijn de 'Körperwelten' al jaren een groot succes. De tentoonstelling in 2001 lokte bij ons meer dan een half miljoen bezoekers. Nadien keerde 'Körperwelten' al een aantal keer terug naar ons land. De laatste keer was in Brugge in 2025. Wereldwijd waren er volgens de organisatie zelf al meer dan 50 miljoen bezoekers.

In 2010 maakte Von Hagens bekend dat hij leed aan de ziekte van Parkinson. Dan al bereidde hij zijn eigen plastinatie voor: "Ik ga met mijn medewerkers bespreken hoe ik geplastineerd wil worden. Na mijn dood moet mijn lichaam aan het publiek getoond worden."

De familie van Von Hagens laat alvast weten dat het Von Hagens' wens om geplastineerd te worden, wil respecteren en zal uitvoeren. Of en waar zijn lichaam tentoongesteld zal worden, is nog niet zeker.