Moord op Poldinneke overschaduwde de zomer van 1953, een door haat gedreven kindermoord

Op woensdag 22 juli 1953 breekt paniek uit in het gemoedelijke kerkdorp Engelmanshoven, op nog geen 10 kilometer van de stad Sint-Truiden. Sinds enkele dagen logeerde Poldinneke bij haar grootvader Victor Vanstapel. Hij baat een kleine boerderij uit, niet meer dan enkele honderden meters van het woonhuis van het meisje.

Nadat de boer naar zijn veld was getrokken, is Poldinneke daar van het ene op het andere moment verdwenen. Nog dezelfde dag komt de gerechtelijke politie in actie. De volgende dagen kammen de rijkswacht en hulpvaardige dorpelingen de dichtbegroeide omliggende velden uit. Speurhonden verschijnen en zelfs een helderziende maakt zijn opwachting. 

De politie neemt intussen de tip van een getuige ernstig die zegt gezien te hebben hoe Poldinneke binnenging in het huis van buurvrouw Victorine Bergans. Bergans is een 38-jarige vrouw die inwoont bij haar bejaarde vader en regelmatig klusjes opknapt in het huis van grootvader Vanstapel, die al lange tijd weduwnaar is. De politie doet een huiszoeking, maar treft geen spoor aan van het vermiste meisje. 

Voor heel Engelmanshoven is het intussen echter zonneklaar. Bergans moet betrokken zijn. Iedereen veracht haar sinds ze in de oorlog vrijwillig in Duitsland ging werken, veel te amicaal omging met Duitse soldaten en haar schoonzus zou verklikt hebben bij de bezetter. Voor haar collaboratie werd ze veroordeeld tot een gevangenisstraf van 5 jaar. 

Engelmanshoven is opnieuw in shock als 6 dagen na de verdwijning het lijk van Poldinneke wordt gevonden, in een 28 meter diepe waterput in een boomgaard. Een hele nacht wordt Victorine Bergans ondervraagd in het stadhuis van Sint-Truiden.

Wanneer Bergans wordt weggeleid, troepen mensen samen rond het stadhuis. Er wordt gejoeld en de kreet "ter dood, ter dood" is te horen. 

Bergans bekent en vertelt in detail hoe ze het meisje naar haar huis heeft gelokt, haar in een regenput heeft geduwd, nog enkele slagen heeft toegebracht met het putdeksel, waarna het kind verdronken is. Daarna had ze het lijk gewikkeld in een tafellaken en verborgen op een houtstapel, goed genoeg om de politie te misleiden bij de huiszoeking. Waarop ze toch maar besloten had het lijk te dumpen in de afgelegen waterput.

Nooit zag Engelmanshoven zoveel volk, zoveel ordediensten en journalisten als tijdens de begrafenis van Poldinneke op 1 augustus. 8 schoolmeisjes dragen haar kist van haar woonhuis naar het kerkhof. Haar graf wordt bedekt met anjers en gladiolen.

Opnieuw is de belangstelling van het hele land groot als op 20 juni 1954 de assisenzaak tegen Victorine Bergans in de rechtbank van Tongeren start. Tot tweemaal toe zal het proces opgeschort worden.

Pas in juni 1956 wordt Bergans schuldig bevonden en tot levenslange dwangarbeid veroordeeld. 2 andere beklaagden - grootvader Victor Vanstapel en Sophie Jeugmans - worden vrijgesproken. Ze speelden nochtans een belangrijke rol in het verhaal dat finaal in de rechtbank onthuld wordt.

Bergans en Vanstapel bekenden beiden een seksuele relatie gehad te hebben. Bergans hoopte zelfs al jaren op een huwelijk. Het door Vanstapel geliefde kleinkind Poldinneke was daarbij een sta-in-de-weg. Bergans verdacht het kind er zelfs van een spion te zijn voor haar eigen moeder, Julia Vanstapel.

Als dochter van Vanstapel verzette deze zich uitdrukkelijk tegen de relatie van haar vader met Bergans. Ze vreesde dat de laatste vooral uit was op het vermogen en de boerderij. Bergans bekende: Poldinneke moest weg uit haat tegen haar moeder.

Maar er was meer. Bergans had net een zwangerschapsonderbreking ondergaan en voelde zich gedwongen tot de abortus door Vanstapel. Samen waren ze naar Sophie Jeugmans gegaan, een vrouw die in een woonwagen woonde en wist hoe zwangerschappen te onderbreken.

Als zij gedwongen werd haar kind af te staan, zo beweerde de vrouw in de rechtbank, dan moest de moeder van Poldinneke dat ook doen. De rechter kreeg daarbij alles tot in detail te horen. Zo was de abortus bedisseld op de historische dag begin juli waarop de Tour de France van 1953 door Sint-Truiden trok.

2 jaar lang had Victorine Bergans justitie aan het lijntje gehouden. Waar ze in eerste instantie de moord had bekend, had ze daarna hardnekkig gezwegen. Twijfels groeiden over haar geestestoestand en psychiaters betwistten haar toerekeningsvatbaarheid.

De zaak-Bergans leidde zelfs tot een ophefmakend justitieel debat. Overwogen werd om haar als eerste in de Belgische geschiedenis een zogenaamd waarheidsserum toe te dienen. 

Van producten als pentothal en cardiozal was bekend dat ze mensen loslippiger maakten. Na maandenlang debat keurde het hof van Tongeren het gebruik uiteindelijk af. Tot opluchting van vooraanstaande juristen en artsen.

De praktijken deden hen te veel aan de nazi’s en het Stalinregime denken. Het bleek ook niet langer nodig, want finaal besloot Bergans vrijwillig te praten, de dag - zo beweerde ze - dat ze hoorde dat ze het risico liep geïnterneerd en 'platgespoten' te worden. 

Lang is het kleine Engelmanshoven vereenzelvigd gebleven met de kindermoord. Toen de krant Het Laatste Nieuws in 2025 de moord oprakelde, bleek die plaatselijk nog altijd veel teweeg te brengen.

Het idee werd geopperd een monument op te richten voor Poldinneke. De familie echter wilde het verleden liever laten rusten. Poldinneke zelf rust aan de ingang van het oude kerkhof van Engelmanshoven.