"Zeker als een ideologisch motief bij een aanslag aantoonbaar aanwezig is, moet dat niet verzwegen worden", zegt Annelies Pauwels van het Vlaams Vredesinstituut over de aanslag op de Pride in Berlijn, die onderzocht wordt als islamistische terreurdaad. "Het is daarbij belangrijk om het onderscheid tussen islamitisch en islamistisch te benadrukken." Wat houden de 2 termen in?
Waarom noemt politie aanslag in Berlijn islamistisch? "Het verschil met islamitisch is hier belangrijk"
Nele Gaasbeek
Gepubliceerd:
De politie in Berlijn onderzoekt het dodelijke incident tijdens de Pride als een islamistische terroristische aanslag.
Op sociale media worden de termen islamitisch en islamistisch vaak door elkaar gehaald. Annelies Pauwels, onderzoekster bij het , duidt het verschil tussen de 2.
"Islamitisch is een term die duidt op alles wat te maken heeft met de beleving van de islam. Daarnaast is er islamistisch, wat verwijst naar een heel conservatieve en fundamentalistische visie op de islam, waarin de islam alle aspecten van het leven en de samenleving omvat."
Bovendien is het belangrijk om binnen het islamisme een onderscheid te maken tussen gewelddadige en niet-gewelddadige stromingen. "De eerste groep is niet gewelddadig en is gericht op de eigen (conservatieve) beleving van het geloof. De tweede groep draagt wel een veiligheidsrisico met zich mee."
Ideologische component niet verzwijgen
Bij een aanslag als deze is het volgens Pauwels belangrijk om de ideologische motieven van een dader te benoemen. "Zeker als die aantoonbaar aanwezig zijn, moet dat niet verzwegen worden. Het blijft wel belangrijk om het onderscheid tussen islamitisch en islamistisch te benadrukken."
Als het onderzoek uitwijst dat de dader uit islamistische overtuiging handelde, kan een aanslag op een pride-bijeenkomst dan gezien worden als symbolisch? "Dat kan zeker symbolisch van aard zijn", zegt Pauwels.
"Maar gewelddadige islamisten zien verschillende bevolkingsgroepen als vijand, niet uitsluitend leden van de LGBTQIA+-gemeenschap." Dat kunnen dus ook christenen en joden zijn, net als liberale moslims die niet zo conservatief zijn.
Het wereldbeeld van extremistische en ultraconservatieve moslims is vaak heel zwart-wit, zegt Pauwels. "Net als bij andere extremistische groepen is 'de ander' vaak een heel brede categorie. Daaronder valt iedereen die niet helemaal in hun plaatje past."
Aanpak
Na dergelijke aanslagen is het volgens Pauwels altijd belangrijk om na te gaan wat er precies is foutgelopen. "Wat hadden we kunnen voorkomen? Is de monitoring goed gebeurd? Zijn er fouten gemaakt? Dat zijn belangrijke vragen die we ons moeten stellen", zegt ze.
De dader was pas 21 jaar oud. Die jonge leeftijd onderstreept volgens Pauwels hoe belangrijk geweldpreventie is. "Vroeg proberen in te grijpen is hier van belang, naast een brede samenlevingsaanpak."
Daarbij spelen veel verschillende actoren een rol. "Ik denk bijvoorbeeld aan mensen uit het onderwijs, de jeugdwerking en de hulpverlening. Zij kunnen vaak snel signalen oppikken en de nodige duiding geven over een persoon. Dat kan al gebeuren nog voor die persoon overgaat tot het plegen van een aanslag."
