President Donald Trump koppelt het nucleaire akkoord met Saudi-Arabië aan een nieuwe voorwaarde: het koninkrijk moet de banden met Israël normaliseren via de Abraham-akkoorden. Daarmee komt de deal mogelijk onder druk te staan, want Riyad houdt vast aan de eis van een geloofwaardig perspectief op een Palestijnse staat. Het akkoord werd woensdag aangekondigd en moet samenwerking tussen beide landen rond het vreedzame gebruik van kernenergie mogelijk maken.
VS en Saudi-Arabië sluiten nucleair akkoord, maar Trump koppelt deal aan normalisering met Israël
De Amerikaanse president Donald Trump heeft een nieuwe voorwaarde toegevoegd aan het nucleaire akkoord tussen de Verenigde Staten en Saudi-Arabië. Via een bericht op verklaarde hij dat de overeenkomst alleen wordt uitgevoerd als Saudi-Arabië zijn betrekkingen met Israël normaliseert.
Volgens Trump is de deal "volledig afhankelijk van de toetreding van Saudi-Arabië tot de zeer gerespecteerde en succesvolle Abraham-akkoorden". Dat zijn de normaliseringsakkoorden die tijdens zijn eerste ambtstermijn werden gesloten tussen Israël en verschillende Arabische landen, waaronder de Verenigde Arabische Emiraten, Bahrein en Marokko.
"Voldoet aan hoogste normen"
De details van de deal zijn nog niet volledig bekend, maar de overeenkomst moet Saudi-Arabië helpen bij de uitbouw van een civiel nucleair programma. De "historische" overeenkomst moet de juridische basis leggen voor "decennialange samenwerking ter waarde van miljarden dollars", klinkt het in een verklaring van het Amerikaanse ministerie van Energie .
Woensdag ondertekenden de Amerikaanse minister van Energie Chris Wright en zijn Saudische collega prins Abdulaziz bin Salman het nucleaire akkoord. Volgens Wright moet de deal de handelsrelaties versterken en bijdragen aan de veiligheid van Amerikaanse bondgenoten.
President Donald Trump benadrukte vandaag dat de deal geen uraniumverrijking op Saudisch grondgebied toestaat. Eerder meldde The Wall Street Journal dat de overeenkomst daar mogelijk wel de deur voor zou openen.
Beide landen benadrukken dat de samenwerking uitsluitend gericht is op het vreedzame gebruik van kernenergie. "Wees gerust: deze overeenkomsten voldoen aan de hoogste normen op het gebied van nucleaire veiligheid en non-proliferatie", verzekert de Amerikaanse energieminister Wright . Hetzelfde is te lezen in een verklaring van het Saudische ministerie van Energie .
Minder afhankelijk van olie
Saudi-Arabië begon in 2018 met een programma voor het opwekken van kernenergie, maar heeft nog altijd geen reactoren gebouwd.
De Golfstaat is één van de grootste olie-exporteurs ter wereld. Door op termijn "nucleair te gaan", hoopt het minder afhankelijk te worden van die olie, zo luidt het. Sceptici vrezen echter dat er een andere beweegreden achter zit: kernwapens maken.
In 2019, tijdens Trumps eerste ambtstermijn, deed het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden een onderzoek naar de mogelijke illegale transfer van nucleaire technologie aan de Saudi's. Er werd daarvoor onder andere gekeken naar Michael Flynn, de voormalige veiligheidsadviseur van Trump.
Ongerustheid over kernwapens
De overeenkomst tussen de VS en Saudi-Arabië wordt de komende dagen voorgelegd aan het Congres in Washington, maar zal wellicht op weerstand stoten, aldus The New York Times en The Wall Street Journal. De goedkeuring van het Congres is echter niet vereist om het plan in werking te laten treden.
Zowel Republikeinse als Democratische parlementsleden hebben hun bezorgdheid geuit over een civiel nucleair project in de Golfstaat. Ze vrezen dat het uiteindelijk gebruikt zal worden om kernwapens te ontwikkelen.
Woensdag zei de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dat de VS geen overeenkomst zou sluiten met een land dat het risico op de verspreiding van kernwapens met zich mee zou brengen.
In het Midden-Oosten is vooral Israël bezorgd over de overeenkomst. Israël is de enige kernmacht in de regio en wil voorkomen dat een nucleaire wapenwedloop ontstaat.
Met zijn aankondiging lijkt Trump de nucleaire deal nu ook te willen gebruiken als hefboom voor een bredere diplomatieke doorbraak. De Amerikaanse president probeert al langer voort te bouwen op de Abraham-akkoorden uit 2020, waarmee verschillende Arabische landen hun betrekkingen met Israël normaliseerden.
Saudi-Arabië is de belangrijkste Arabische macht in het Midden-Oosten en Trump ziet de toetreding van het koninkrijk tot de akkoorden als een belangrijke stap richting meer stabiliteit in de regio.
Riyad houdt echter vast aan zijn eerdere standpunt dat normalisering pas mogelijk is als er een geloofwaardig perspectief komt op een Palestijnse staat. Dat lijkt voorlopig uitgesloten onder de Israëlische regering van premier Benjamin Netanyahu.
